Η παρούσα εργασία εξετάζει τη μετάβαση της Πάτρας από την περίοδο της ακμάζουσας εκβιομηχάνισης στην αποβιομηχάνιση κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, εστιάζοντας στο εργοστάσιο της Πειραϊκής- Πατραϊκής. Σκοπός της έρευνας είναι η ανάδειξη των κοινωνικοπολιτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών που επέφερε η κλωστουφαντουργική εταιρεία από το 1919 έως το οριστικό κλείσιμο του εργοστασίου το 1992, θέτοντας στο επίκεντρο την εργατική υποκειμενικότητα και διασώζοντας την άυλη βιομηχανική κληρονομιά της Πάτρας.

Μεθοδολογικά, η εργασία κινείται στο σημείο σύγκλισης της προφορικής ιστορίας, της δημόσιας ιστορίας και της βιομηχανικής αρχαιολογίας. Για τη συγκέντρωση του πρωτογενούς υλικού εφαρμόστηκε η ποιοτική μέθοδος της ημιδομημένης συνέντευξης σε ένα δείγμα δώδεκα πληροφορητών. Οι βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν στομ φυσικό χώρο του εργοστασίου στην Ακτή Δυμαίων, λειτουργώντας ως μνημονικό ερέθισμα. Για την ανάλυση των συνεντεύξεων έγινε συσχετισμός με ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, χρήση αρχειακού υλικού, δημοσιεύματα του Τύπου και φωτογραφική αυτοψία εντός του πρώην εργοστασίου της Πειραϊκής- Πατραϊκής.

Το εργοστάσιο αναδεικνύεται ως ένα σύνθετο κοινωνικό οικοσύστημα, φωτίζοντας τις έμφυλες σχέσεις, τον εργοδοτικό πατερναλισμό και τις εργατικές διεκδικήσεις. Παράλληλα, αναλύεται το συλλογικό τραύμα της αποβιομηχάνισης, καθώς το σημερινό εγκαταλελειμμένο κέλυφος προσεγγίζεται ως ένας φορτισμένος μνημονικός τόπος, όπου η υλική φθορά συμβαδίζει με την απειλή της λήθης. Καθώς ο μηχανολογικός εξοπλισμός εκποιήθηκε βίαια κατά τη δεκαετία του 1990, οι προφορικές μαρτυρίες συνιστούν το μοναδικό κάτοπτρο διάσωσης της ιστορικής ταυτότητας του χώρου. Προτείνονται σύγχρονες δημόσιες εφαρμογές ιστορίας, όπως η δημιουργία ντοκιμαντέρ, επεισοδίων podcast, έκθεσης εντός του χώρου του πρώην εργοστασίου και ψηφιακό μουσείο. Μέσα από το σχήμα της «μοιρασμένης αυθεντίας», φιλοδοξείται να επανενταχθεί η βιομηχανική κληρονομιά στον αστικό ιστό, μετατρέποντας το μεταβιομηχανικό ερείπιο σε ζωντανό φορέα συλλογικής μνήμης και τοπικής ταυτότητας.

This thesis examines Patras' transition from a period of flourishing industrialization to painful deindustrialization during the final decades of the 20th century, focusing on the Peiraiki-Patraiki factory in the city. The purpose of this research is to highlight the socio-political and cultural transformations brought about by the textile company from 1919 until the permanent closure of the factory in 1992, placing labor subjectivity at the center and preserving the intangible industrial heritage of Patras.

Methodologically, the study operates at the intersection of oral history, public history, and industrial archaeology. To gather primary material, the qualitative method of semi-structured interviews was applied to a sample of twelve informants, consisting of former employees and the son of one of the founders. The videotaped interviews were conducted on-site at the factory premises on Akti Dymeon, serving as a mnemonic stimulus, while the data were triangulated using archival material, press publications, and a photographic autopsy inside the former Peiraiki-Patraiki factory.

The findings of the research highlight the factory as a complex social ecosystem, shedding light on gender relations, employer paternalism, and trade union/labor demands. At the same time, the collective trauma of deindustrialization is analyzed, as the current abandoned shell is approached as a charged site of memory where material decay goes hand in hand with the threat of oblivion. Since the machinery and equipment were forcefully liquidated during the 1990s, oral testimonies now constitute the sole mirror for preserving the site's historical identity. Concurrently, contemporary public history applications are proposed, such as the creation of a documentary, podcast episodes, an on-site exhibition within the former factory, and a digital museum. Through the framework of ‘shared authority’, these initiatives aspire to reintegrate industrial heritage into the urban fabric, transforming the post-industrial ruin into a living vehicle of collective memory and local identity.