Η παρούσα εργασία εξετάζει τον ρόλο των αυτοοργανωμένων και ανεξάρτητων πολιτιστικών πρωτοβουλιών στο πεδίο της πολιτιστικής διοίκησης, με κύρια μελέτη περίπτωσης το Θέατρο Εμπρός στην Αθήνα. Το Forte Prenestino στη Ρώμη αξιοποιείται ως συγκριτικό ευρωπαϊκό παράδειγμα, ώστε η ελληνική περίπτωση του Θεάτρου Εμπρός να εξεταστεί σε σχέση με έναν μεγαλύτερο και μακροβιότερο αυτοδιαχειριζόμενο κοινωνικό και πολιτιστικό χώρο. Κεντρικός στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί κατά πόσο μια αυτοοργανωμένη πολιτιστική πρωτοβουλία μπορεί να αναλυθεί ως πολιτιστικός φορέας, με οργανωτική συγκρότηση, πολιτιστικό πρόγραμμα, κοινωνική απήχηση και δημόσιο ρόλο, παρότι λειτουργεί έξω από τα συμβατικά κρατικά ή εμπορικά μοντέλα πολιτιστικής διοίκησης. Το θεωρητικό πλαίσιο βασίζεται στις έννοιες της πολιτιστικής πολιτικής, της αυτοοργάνωσης, του δημόσιου χώρου, των συμμετοχικών πολιτιστικών πρακτικών και του θεσμικού ελλείμματος. Η μεθοδολογία είναι ποιοτική και στηρίζεται στη μελέτη περίπτωσης, του Θεάτρου Εμπρός, με συμμετοχική παρατήρηση, ημιδομημένες συνεντεύξεις και παρατήρηση πολιτιστικής δράσης. Το Forte Prenestino εξετάζεται μέσω δευτερογενών πηγών και δημόσια διαθέσιμης τεκμηρίωσης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το Θέατρο Εμπρός μπορεί να αναλυθεί ως αυτοδιαχειριζόμενος πολιτιστικός φορέας, καθώς διαθέτει διάρκεια στο χώρο, πολιτιστικό πρόγραμμα και δράσεις, κοινό, διαδικασίες λήψης αποφάσεων και κοινωνική αναγνωρισιμότητα. Παράλληλα, η συγκριτική αξιοποίηση του Forte Prenestino αναδεικνύει την εμπειρία ενός μεγαλύτερου και μακροβιότερου αυτοδιαχειριζόμενου χώρου, στον οποίο έχουν αναπτυχθεί διαφορετικές πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες. Το εύρος των δράσεων μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το Θέατρο Εμπρός, ως προς τη δυνατότητα περαιτέρω διεύρυνσης των χρήσεων και των δραστηριοτήτων του. Τέλος, στην περίπτωση του Θεάτρου Εμπρός, η οικονομική επισφάλεια, η άτυπη εργασία, η νομική αβεβαιότητα και η έλλειψη σταθερής θεσμικής αναγνώρισης δημιουργούν σημαντικές προκλήσεις για τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία του. Η συγκριτική αναφορά στο Forte Prenestino λαμβάνει υπόψη τις σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα δύο εγχειρήματα, οι οποίες αφορούν μεταξύ άλλων, την κλίμακα, τη διάρκεια της λειτουργίας και το εύρος των δραστηριοτήτων τους. Η εμπειρία του Forte μπορεί ωστόσο να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για την εξέταση πιθανών δυνατοτήτων εξέλιξης του Εμπρός. Ειδικότερα, μπορεί να εξεταστεί κατά πόσο μπορούν να διευρυνθούν οι κοινωνικές και πολιτιστικές δράσεις, εφόσον αυτές συζητηθούν και γίνουν αποδεκτές από την Ανοιχτή Συνέλευση. Με αυτόν τον τρόπο, δεν προτείνεται η υιοθέτηση του μοντέλου λειτουργίας του Forte, αλλά η αξιοποίηση επιμέρους στοιχείων της εμπειρίας του με τρόπο προσαρμοσμένο στον αυτοδιαχειριζόμενο και συλλογικό χαρακτήρα του Θεάτρου Εμπρός.

This paper examines the role of self-organized and independent cultural initiatives in the field of cultural policy and administration, with the Empros Theater in Athens serving as the main case study. Forte Prenestino in Rome is used as a comparative example, so that the Empros Theater can be placed within a broader European context of self-managed cultural projects. The central objective of the research is to investigate to what extent a self-organized cultural initiative can be analyzed as a cultural institution, with an organizational structure, a cultural program, social impact, and a public role, even though it operates outside conventional state or commercial models of cultural administration. The theoretical framework is based on the concepts of cultural policy, self-organization, public space, participatory cultural practices, and institutional deficit. The methodology is qualitative and relies on a case study, incorporating participant observation, semi-structured interviews, and observation of cultural activities. Forte Prenestino is examined through secondary sources and publicly available documentation. The findings indicate that the Empros Theater can be analyzed as a self-managed cultural organization, as it possesses longevity, a venue, a program, an audience, decision-making processes, and social recognition. At the same time, a comparison with Forte Prenestino highlights the experience of a larger and longer-lasting self-managed space, where a variety of cultural and social activities have thrived. The range of the initiatives can serve as a point of reference for Empros theater and its potential for further expansion of its use and the activities held. Finally, in the case of the Empros Theater, financial instability, informal employment, legal uncertainty, and the lack of stable institutional recognition pose significant challenges to its sustainability and operation. The comparative reference to Forte Prenestino takes into account the significant differences between the two initiatives, which concern, among other things, their scale, duration of operation, and range of activities. Forte’s experience, however, can serve as a reference point for exploring possible avenues for Empros’s development. In particular, it can be examined to what extent social and cultural activities can be expanded, provided that these are discussed and approved by the Open Council. In this context, the proposal is not to adopt Forte’s operational model, but rather to utilize specific elements of its experience in a way that is adapted to the self-managed and collective nature of the Empros Theater.