Συλλογική μνήμη, τραύμα, Ολοκαύτωμα, εβραϊκή κοινότητα Κέρκυρας, "Η συκοφαντία του αίματος", λογοτεχνικές και οπτικοακουστικές αναπαραστάσεις.
Δημόσια Ιστορία/ΔΙΣ51
77
0
Περιλαμβάνει: περίληψη/abstract, περιεχόμενα, εισαγωγή, κύριο μέρος, συμπεράσματα, βιβλιογραφία
Η παρούσα εργασία εξετάζει την αποτύπωση του τραυματικού παρελθόντος της εβραϊκής κοινότητας της Κέρκυρας, και ειδικότερα του εκτοπισμού της το 1944, στη σύγχρονη συλλογική και δημόσια μνήμη. Η έρευνα εστιάζει στο ιστορικό μυθιστόρημα του Βασίλη Μπούτου Η συκοφαντία του αίματος (1997), το οποίο επανέφερε στον δημόσιο διάλογο ένα γεγονός που, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρέμενε σε μεγάλο βαθμό περιθωριοποιημένο.
Μέσα από το θεωρητικό πλαίσιο της δημόσιας ιστορίας, της συλλογικής μνήμης και του πολιτισμικού τραύματος, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργήσει ως φορέας μνήμης. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στον ευρωπαϊκό αντισημιτισμό του 19ου αιώνα, ο οποίος διαμόρφωσε τις ιδεολογικές και κοινωνικές συνθήκες που προετοίμασαν το έδαφος για το Ολοκαύτωμα. Εξετάζεται, επίσης, συνοπτικά η μακραίωνη ιστορία της εβραϊκής κοινότητας στην Κέρκυρα, καθώς και το ιστορικό πλαίσιο του αντισημιτισμού στο νησί, μέσα από το πογκρόμ του 1891 και τον εκτοπισμό της κοινότητας το 1944. Παράλληλα, παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη και η Ελλάδα διαχειρίστηκαν μεταπολεμικά τη μνήμη του Ολοκαυτώματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο Η συκοφαντία του αίματος αναπαριστά τη στάση των τοπικών αρχών, των θρησκευτικών θεσμών και του χριστιανικού πληθυσμού απέναντι στον εκτοπισμό των Εβραίων της Κέρκυρας. Διερευνώνται, ακόμη, οι αντιδράσεις που προκάλεσε το μυθιστόρημα στον τοπικό και αθηναϊκό Τύπο, καθώς αυτές αναδεικνύουν τις συγκρουσιακές μνήμες που αναδύονται, όταν η κυρίαρχη συλλογική μνήμη αμφισβητείται. Στη συνέχεια, εξετάζονται νεότερες μορφές δημόσιας μνήμης στον 21ο αιώνα, όπως το ντοκιμαντέρ The Jews of Corfu και το μυθιστόρημα Το χαμίνι της Οβριακής, προκειμένου να διερευνηθεί αν και σε ποιο βαθμό το τραύμα έχει ιστορικοποιηθεί. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρότι η μνήμη του εκτοπισμού έχει εν μέρει ιστορικοποιηθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν αποσιωπήσεις, αντιφάσεις και επιλεκτικές μορφές δημόσιας αναγνώρισης του τραύματος.
This dissertation examines the imprint of the traumatic past of the Jewish community of Corfu, and more specifically its deportation in 1944, on contemporary, collective and public memory. The research focuses on Vasilis Boutos’s historical novel The Blood Libel (1997), which brought back into public discourse an event, which after the Second World War had remained largely marginalized. Through the theoretical framework of public history, collective memory, and cultural trauma, the dissertation explores the ways in which literature can function as a vehicle of memory. In addition, it refers to the nineteenth-century European antisemitism, which shaped the ideological and social conditions that prepared the ground for the Holocaust. Furthermore, the dissertation examines briefly the long history of the Jewish community in Corfu, as well as the historical context of antisemitism on the island, through the pogrom of 1891 and the deportation of the community in 1944. At the same time, the dissertation discusses the ways in which Europe and Greece dealt with the memory of the Holocaust in the postwar period. Particular emphasis is placed on the way in which The Blood Libel represents the stance of local authorities, religious institutions, and the Christian population towards the deportation of the Jews of Corfu. In addition to the previous, the dissertation delves into the reactions that the novel provoked in the local and Athenian press, as these reactions reveal the conflicting memories which emerge when dominant collective memory is challenged. Last but not least, it researches more recent forms of public memory in the twenty-first century, such as the documentary The Jews of Corfu and the novel The Urchin of the Jewish Quarter, in order to explore whether, and to what extent, the trauma has been historicized. The dissertation concludes that, although the memory of the deportation has been partially historicized, silences, contradictions, and selective forms of public recognition of the trauma continue to exist.
