Η παρούσα εργασία εξετάζει τη διαχρονική πορεία και τη σημασιολογική εξέλιξη επιλεγμένων λέξεων από τα Ἑλληνικά του Ξενοφώντα έως τη Νέα Ελληνική. Στόχος της μελέτης είναι να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι λέξεις αυτές χρησιμοποιούνται στο έργο του Ξενοφώντα και να αναδειχθούν οι μεταβολές που παρουσιάζουν κατά τη μετάβασή τους στη μεσαιωνική και την νέα ελληνική γλώσσα. Μέσα από τη διερεύνηση αυτή επιχειρείται να καταδειχθεί η δυναμική φύση της γλώσσας και η στενή σχέση της σημασιολογικής εξέλιξης με τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές μεταβολές κάθε εποχής. Για τον σκοπό αυτό επιλέχθηκαν λέξει από τα Ἑλληνικά του Ξενοφώντα που ανήκουν σε διαφορετικές γραμματικές κατηγορίες, όπως ουσιαστικά, ρήματα, επίθετα και επιρρήματα. Η επιλογή τους βασίστηκε είτε στη συχνή παρουσία τους στο κείμενο είτε στο γεγονός ότι παρουσιάζουν ενδιαφέρουσες σημασιολογικές εξελίξεις κατά τη διαχρονική τους πορεία. Η μεθοδολογική προσέγγιση της εργασίας είναι λεξικογραφική και διαχρονική. Για κάθε λέξη εξετάζονται οι σημασίες της στην αρχαία ελληνική, στη μεσαιωνική ελληνική, όπου αυτό είναι δυνατό, και στη νέα ελληνική, με βάση την καταγραφή τους σε έγκυρα λεξικογραφικά έργα. Παράλληλα, αναλύεται η σημασία που φέρει η λέξη στο συγκεκριμένο χωρίο του Ξενοφώντα, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκριση με τις μεταγενέστερες χρήσεις της. Η μελέτη καταδεικνύει ότι ένα σημαντικό μέρος του λεξιλογίου των Ἑλληνικών παρουσιάζει αξιοσημείωτη σημασιολογική συνέχεια, καθώς πολλές λέξεις διατηρούν έως σήμερα τον βασικό σημασιολογικό τους πυρήνα. Παράλληλα, παρατηρούνται φαινόμενα σημασιολογικής διεύρυνσης, εξειδίκευσης, υποχώρησης επιμέρους σημασιών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημασιολογικής χειροτέρευσης ή βελτίωσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λέξεις που, ενώ διατηρούνται στη νέα ελληνική, εμφανίζουν διαφορετική κατανομή σημασιών ή διαφοροποιημένη συχνότητα χρήσης σε σχέση με την αρχαία περίοδο. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τη συνέχεια αλλά και τη μεταβολή του ελληνικού λεξιλογίου μέσα στον χρόνο, επιβεβαιώνοντας ότι η γλώσσα αποτελεί ζωντανό οργανισμό που προσαρμόζεται στις ανάγκες και στις συνθήκες κάθε ιστορικής περιόδου. Παράλληλα, υπογραμμίζεται η παιδαγωγική αξία της διαχρονικής προσέγγισης του λεξιλογίου, καθώς συμβάλλει στην κατανόηση της ιστορικής συνέχειας της ελληνικής γλώσσας και της σύνδεσης της με τον ελληνικό πολιτισμό.

The present paper examines the diachronic development and semantic avolution of selected lexical items from Xenophon’s Hellenica to Modern Greek. The aim of the study is to investigate the meanings of these words within Xenophon’s word and to trace the semantic changes they have undergone throughout the Medieval and Modern Greek periods. Through this analysis, the study seeks to highlight the dynamic nature of language and to demonstrate the close relationship between semantic change and the social, cultural and historical developments of each period. For this purpose, a selection of nouns, verbs, adjectives and adverbs occurring in Hellenica was examined. The lexical items were chosen either because of their frequent occurrence in the text or because they exhibit particularly interesting semantic developments over time. The methodological approach adopted is both lexicographical and diachronic. Each word is examined with regard to its meanings in Ancient Greek, Medieval Greek-where evidence is available- and Modern Greek, based on established lexicographical sources. Particular attention is also paid to the meaning of each lexical item within its specific Xenophontic context, allowing for a systematic comparison with its later semantic development. The findings indicate that a considerable part of the vocabulary of Hellenica demonstrates remarkable semantic continuity, as many words preserve their core meaning in Modern Greek. At the same time, various types of semantic change are observed, including semantic broadening, narrowing, specialization, the loss of individual meanings, as well as cases of semantic amelioration and pejoration. Particular interest is presented by lexical items that have survived into Modern Greek while displaying a different distribution of meanings or a different frequency of use compared to their ancient usage. Overall, the study highlights both the continuity and the transformation of the Greek lexicon through time, confirming that language is a living system that continuously adapts to the communicative needs and historical conditions of its speakers. Furthermore, it underlines the educational value of a diachronic approach to vocabulary, as it contributes to a deeper understanding of the historical continuity of the Greek language and its close connection with Greek culture.