Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η ιστορική καταγραφή και ερμηνεία των γεγονότων που διαδραματίστηκαν κατά τα τελευταία έτη της δεκαετίας του 1940 σε μια ορεινή κοινότητα της βόρειας Ελλάδας, την Αετομηλίτσα Ιωαννίνων. Η χρονική αυτή περίοδος, άρρηκτα συνδεδεμένη με τις πολιτικές και κοινωνικές ανακατατάξεις της μεταπολεμικής Ελλάδας, άφησε βαθύ αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες, το οποίο διατηρείται έως σήμερα μέσα από τη συλλογική μνήμη. Η έρευνα ξεκίνησε πριν από περίπου δώδεκα χρόνια και βασίστηκε κυρίως στη συλλογή και καταγραφή προφορικών μαρτυριών κατοίκων του χωριού. Οι αφηγήσεις αυτές αποτέλεσαν πολύτιμη πηγή για την κατανόηση της καθημερινότητας, των βιωμάτων και των επιλογών των ανθρώπων σε συνθήκες έντονης αβεβαιότητας. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν διαθέσιμες γραπτές πηγές, όπως αρχειακό υλικό και ιστορικές μελέτες, οι οποίες συνέβαλαν στην τεκμηρίωση και διασταύρωση των προφορικών δεδομένων. Ο συνδυασμός αυτών των πηγών, μέσα από μια κριτική και συγκριτική προσέγγιση, οδήγησε στη διαμόρφωση των συμπερασμάτων της εργασίας. Η προσέγγιση της μικροϊστορίας επιτρέπει την εστίαση σε μια μικρή κοινότητα, αναδεικνύοντας πτυχές που συχνά παραβλέπονται από τις γενικές ιστορικές αφηγήσεις. Μέσα από τη μελέτη της Αετομηλίτσας, καθίσταται δυνατή η κατανόηση ευρύτερων ιστορικών φαινομένων, καθώς και η ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και των μηχανισμών προσαρμογής των κατοίκων της. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία της μνήμης και στον τρόπο με τον οποίο αυτή διαμορφώνει την αναπαράσταση του παρελθόντος.  Μέσα από αυτή την μελέτη αναδεικνύονται τρεις διακριτές κοινότητες μνήμες που συνυπάρχουν στο παρόν. Η πορεία των κατοίκων αποτυπώνεται στο σήμερα μέσα από επιλεκτικές αφηγήσεις, όπου το τι θυμάται ή αποσιωπάται αντανακλά τόσο ατομικές εμπειρίες όσο και συλλογικές ανάγκες. Έτσι, η μνήμη δεν αποτελεί απλώς καταγραφή γεγονότων, αλλά ενεργό διαδικασία διαμόρφωσης ταυτότητας και ιστορικής συνείδησης.

The purpose of this thesis is the historical recording and interpretation of the events that took place during the last years of the 1940s in a mountainous community in northern Greece, Aetomilitsa, Ioannina. This period of time, inextricably linked to the political and social upheavals of post-war Greece, left a deep imprint on local societies, which is preserved to this day through collective memory. The research began about twelve years ago and was mainly based on the collection and recording of oral testimonies of the village residents. These narratives constituted a valuable source for understanding the everyday life, experiences and choices of people in conditions of intense uncertainty. At the same time, available written sources were utilized, such as archival material and historical studies, which contributed to the documentation and cross-checking of oral data. The combination of these sources, through a critical and comparative approach, led to the formulation of the conclusions of the work. The microhistory approach allows for a focus on a small community, highlighting aspects that are often overlooked by general historical narratives. Through the study of Aetomilitsa, it becomes possible to understand broader historical phenomena, as well as to highlight the particular characteristics and adaptation mechanisms of its inhabitants. Particular emphasis is placed on the function of memory and the way in which it shapes the representation of the past. Through this study, three distinct communities of memories that coexist in the present emerge. The course of the inhabitants is imprinted in the present through selective narratives, where what is remembered or silenced reflects both individual experiences and collective needs. Thus, memory is not simply a recording of events, but an active process of shaping identity and historical consciousness.