The study examines the importance of Communities of Practice (CoPs) regarding the integration of refugees and migrants in the Greek context. Greece, a country with significant migratory flows, encounters serious challenges with the integration of migrant and refugee people. Integration through state policies remains a complicated and problematic procedure. In this context, NGOs and other community centers can play an important role by providing opportunities for integration through participation in communities. Examining participation in such communities can therefore offer a more comprehensive understanding of the everyday processes through which integration is experienced. The aim of the study was, first, to examine spaces as potential communities of practice by identifying characteristics associated with this theory; and secondly, to investigate how and whether participation in such communities influences integration. The research adopted a qualitative approach, employing semi-structured interviews and field observations. Two sites were examined, an “Ecumenical sewing workshop” operating within an NGO and a community center hosting a “Language Café” program. Thematic analysis was applied to the data, and the findings showed that both settings exhibit characteristics of Communities of Practice but they cannot be described as “pure”, CoP as their operation is influenced by institutional and organizational constraints. Nevertheless, despite the limitations the study highlights the usefulness of CoP framework for understanding integration as a dynamic social process that is shaped through everyday participation and interaction within communities.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει την σημασία των «Κοινοτήτων πρακτικής» σε ό,τι αφορά την ένταξη των μεταναστών και προσφύγων στην ελληνική κοινωνία. Η Ελλάδα, ως χώρα με μεγάλες μεταναστευτικές εισροές, αντιμετώπιζε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα με την ομαλή ένταξη των πληθυσμών αυτών. Η ένταξη μέσω των επίσημων κρατικών μηχανισμών παραμένει μια σύνθετη και συχνά προβληματική διαδικασία. Σε αυτό το πλαίσιο, άτυπα κοινωνικά περιβάλλοντα όπως οι ΜΚΟ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο προσφέροντας ευκαιρίες ένταξης, μέσω της συμμετοχής σε κοινότητες. Η εξέταση της συμμετοχής σε κοινότητες μπορεί, επομένως, να προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση των καθημερινών διαδικασιών μέσω των οποίων βιώνεται και διαμορφώνεται η ένταξη. Στόχος της παρούσας έρευνας ήταν, αφενός, να εξεταστούν επιλεγμένοι κοινοτικοί χώροι ως πιθανές κοινότητες πρακτικής εντοπίζοντας χαρακτηριστικά που συνδέονται με το συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο και, αφετέρου, να διερευνηθεί αν και με ποιον τρόπο η συμμετοχή σε τέτοιες κοινότητες επηρεάζει την ένταξη μεταναστών και προσφύγων. Η έρευνα ακολούθησε μία ποιοτική προσέγγιση, μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων και παρατηρήσεων πεδίου. Εξετάστηκαν ένα «οικουμενικό εργαστήρι ραπτικής» που λειτουργεί στα πλαίσια μιας ΜΚΟ και ένα κοινοτικό κέντρο στο οποίο υλοποιείται το πρόγραμμα «Language Café». Ως μέθοδος ανάλυσης δεδομένων για τα δεδομένα επιλέχθηκε η θεματική ανάλυση, η οποία έδειξε ότι οι μελετηθέντες χώροι παρουσιάζουν χαρακτηριστικά κοινοτήτων πρακτικής χωρίς όμως να ταυτίζονται πλήρως με το θεωρητικό μοντέλο καθώς η λειτουργία τους επηρεάζεται από θεσμικούς και οργανωτικούς περιορισμούς. Ωστόσο, παρά τους περιορισμούς, η μελέτη αναδεικνύει τη χρησιμότητα του θεωρητικού πλαισίου των «Κοινοτήτων Πρακτικής» για την κατανόηση της ένταξης ως μιας δυναμικής κοινωνικής διαδικασίας που διαμορφώνεται μέσα από την καθημερινή συμμετοχή και αλληλεπίδραση σε κοινότητες.