Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το ελληνικό ιδίωμα της Άρτας Αυλώνα Βορείου Ηπείρου, εστιάζοντας στα φωνολογικά, μορφολογικά και λεξιλογικά χαρακτηριστικά του, καθώς και στη σύγχρονη κοινωνιογλωσσική του κατάσταση. Αρχικά παρουσιάζονται ιστορικά και κοινωνιογλωσσικά στοιχεία σχετικά με την κοινότητα της Άρτας και διερευνάται η θέση του ιδιώματος στο πλαίσιο των βορειοηπειρωτικών και των βόρειων νεοελληνικών ιδιωμάτων. Στη συνέχεια αναλύονται τα βασικά γλωσσικά χαρακτηριστικά του ιδιώματος και εξετάζονται οι επιδράσεις που έχει δεχθεί από τη μακρόχρονη επαφή με την αλβανική γλώσσα.

Η εργασία συμβάλλει στην καταγραφή και την τεκμηρίωση μιας τοπικής ελληνικής γλωσσικής ποικιλίας που βρίσκεται σε διαδικασία γλωσσικής υποχώρησης, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της διατήρησής της ως στοιχείου της γλωσσικής και πολιτισμικής κληρονομιάς των ελληνόφωνων κοινοτήτων της Βορείου Ηπείρου.

Για τις ανάγκες της έρευνας πραγματοποιήθηκε επιτόπια συλλογή δεδομένων μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με φυσικούς ομιλητές του ιδιώματος, ενώ παράλληλα διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο σε μέλη της κοινότητας, με σκοπό τη διερεύνηση της χρήσης του ιδιώματος και των γλωσσικών στάσεων των ομιλητών. Τα δεδομένα αναλύθηκαν ποιοτικά και ποσοτικά, επιτρέποντας τόσο τη γλωσσική περιγραφή του ιδιώματος όσο και την αποτύπωση της σημερινής κοινωνιογλωσσικής του πραγματικότητας.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το ιδίωμα διατηρεί σημαντικό μέρος των παραδοσιακών φωνολογικών, μορφολογικών και λεξιλογικών χαρακτηριστικών του, κυρίως μεταξύ των μεγαλύτερων σε ηλικία ομιλητών. Αντίθετα, στις νεότερες γενιές παρατηρείται εντονότερη επίδραση της Κοινής Νεοελληνικής και σταδιακή μείωση της χρήσης του ιδιώματος στην καθημερινή επικοινωνία. Παράλληλα, οι περισσότεροι συμμετέχοντες εκφράζουν θετική στάση απέναντι στο ιδίωμα και το αναγνωρίζουν ως σημαντικό στοιχείο της πολιτισμικής και γλωσσικής τους ταυτότητας, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη και καταγραφή του.

Λέξεις-κλειδιά: ιδίωμα Άρτας Αυλώνα, Βόρειος Ήπειρος, νεοελληνική διαλεκτολογία, βόρεια ιδιώματα, γλωσσική επαφή, γλωσσικές στάσεις.