Το φύλο στη Λογοτεχνία: Αντιγόνη Σοφοκλέους

Gender in Literature: Antigone by Sophocles (english)

  1. MSc thesis
  2. ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 08 March 2026
  5. Ελληνικά
  6. 53
  7. Φωτεινή Μαρμάνη
  8. Φωτεινή Μαρμάνη | Λυδία Πετρίδου
  9. Αντιγόνη | φύλο | φεμινιστική ανάγνωση | πολιτική ανυπακοή | θεϊκός και κρατικός νόμος | εξουσία | ταυτότητα φύλου | Antigone | gender | feminist reading | political disobedience | divine and state law | power | gender identity
  10. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  11. 9
  12. 17
  13. Φιλοσοφία και Λογοτεχνία: Προσεγγίσεις και διακυβεύματα ενός ζητήματος/ Philippe Sabot (συγγραφέας), Γιάννης Πρελορέντζος (μετάφραση)
    • Η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι ένα κλασικό παράδειγμα τραγωδίας, το οποίο εστιάζει
      στην έντονη σύγκρουση μεταξύ θεϊκού και κρατικού νόμου. Μελετώντας την από
      φεμινιστική σκοπιά, αποκαλύπτεται και η βαθύτερη σύγκρουση που προκύπτει γύρω από το φύλο. Η Αντιγόνη, προβαίνει σε μία δημόσια δήλωση («το έκανα, δε το αρνούμαι»), και, έτσι, υπερβαίνει την περιοριστική κατηγορία του «γυναικείου» και διεκδικεί την πολιτική και ηθική εξουσία. Σε αντίθεση, η Ισμήνη εκπροσωπεί το παραδοσιακό πρότυπο. Πρόκειται για μία γυναίκα που είναι φοβισμένη, απόλυτα υπάκουη, δέσμια των κοινωνικών προσδοκιών. Η αντίθεση των δύο αδελφών αναδεικνύει την ένταση μεταξύ αναπαράστασης φύλου και ριζικών επιλογών.
      Τα σύγχρονα θεωρητικά πρότυπα δείχνουν ότι η Αντιγόνη δεν είναι απλώς μία τραγική
      ηρωίδα, αλλά ένα πολιτικό σύμβολο. Η πράξη της αποκτά πολιτικές συνέπειες, γιατί το να διεκδικείς ατομικό καθήκον απέναντι στην εξουσία μπορεί να γίνει και ριζοσπαστικό.
      Παρά το γεγονός ότι η τελική τιμωρία είναι η «κοινωνική και κρατική τιμωρία», η
      Αντιγόνη εκπέμπει μια μορφή πολιτικής αντίστασης που παραμένει αντισυμβατική, αλλά
      βαθιά επίκαιρη.
      Συγκεκριμένα, στην εισαγωγή της εργασίας θα παρουσιαστεί το θέμα, δηλαδή η Αντιγόνη ως χαρακτήρας με φεμινιστική και ανατρεπτική διάσταση, μέσα από το πρίσμα
      αντιπαράθεσης του κρατικού και του θεϊκού - οικογενειακού νόμου. Έπειτα, το θεωρητικό πλαίσιο σχετικά με την ταυτότητα φύλου, τις φεμινιστικές θεωρίες και ιδέες. Ακολούθως θα παρουσιαστούν οι δύο ηρωίδες, Αντιγόνη και Ισμήνη. Η Αντιγόνη, συνοπτικά, η οποία αρνείται τη γυναικεία υποταγή και αμφισβητεί το φύλο ως μία σταθερή κατηγορία, ενώ η Ισμήνη, η οποία εκπροσωπεί τον παραδοσιακό γυναικείο ρόλο και είναι λιγότερο ριζοσπαστική. Στη συνέχεια της εργασίας, θα σχολιαστεί το φύλο και η εξουσία, όπως προκύπτουν μέσα από την ανάγνωση της τραγωδίας, καθώς και το φύλο και η πολιτική, μέσα από την εναντίωση της Αντιγόνης στις κρατικές ιδέες και τις αντιλήψεις του Κρέοντα. Τέλος, θα παρατεθούν σύγχρονες αναγνώσεις του θέματος, γυναικείες προσεγγίσεις, και θα πραγματοποιηθεί επικαιροποίηση και σύνδεση με σημερινά θέματα, όπως η σύγχρονη περιθωριοποίηση. Κλείνοντας, θα καταγραφούν τα συμπεράσματα, με την Αντιγόνη να έρχεται σε ρήξη με την ταυτότητα φύλου και τις κυρίαρχες δομές και τη συζήτηση για ένα ανοιχτό πεδίο για την σύγχρονη αναγνώριση της ταυτότητας.

    • Sophocles’ Antigone is a classical example of tragedy, focusing on the intense conflict
      between divine law and state law. When examined through a feminist lens, the play also reveals a deeper conflict surrounding gender. Antigone makes a public declaration (“I did it; I do not deny it”) and thus transcends the restrictive category of the “feminine,” claiming political and moral authority. In contrast, Ismene represents the traditional female model: she is fearful, obedient, and bound by social expectations. The contrast between the two sisters highlights the tension between gender representation and radical choice.
      Contemporary theoretical approaches suggest that Antigone is not merely a tragic heroine but also a political symbol. Her act acquires political significance, as the assertion of individual duty against authority can become a radical gesture. Despite the fact that her final punishment takes the form of social and state-sanctioned condemnation, Antigone embodies a mode of political resistance that remains unconventional yet profoundly relevant.
      Specifically, the introduction of this thesis presents the central theme of Antigone as a
      feminist and subversive figure, examined through the opposition between state law and divine or familial law. This is followed by a theoretical framework addressing gender identity, feminist theories, and key concepts. Subsequently, the two heroines, Antigone and Ismene, are analyzed: Antigone, who rejects female subordination and challenges gender as a fixed category, and Ismene, who embodies the traditional female role and adopts a less radical stance.
      The study then explores issues of gender and power as they emerge through the reading of the tragedy, as well as gender and politics, focusing on Antigone’s resistance to the state ideology and Creon’s authority. Finally, contemporary interpretations and feminist readings are presented, along with an effort to contextualize the play within modern concerns such as contemporary marginalization. In conclusion, Antigone is shown to rupture established gender identity and dominant structures, opening a discussion toward a more fluid and inclusive field for contemporary recognition of identity.

  14. Hellenic Open University
  15. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές