Το γυναικείο φύλο στις κωμωδίες Λυσιστράτη, Θεσμοφοριάζουσες και Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη: Από τον κωμικό μισογυνισμό στην ανατροπή της ανδροκρατίας

The Female Gender in Aristophanes’ Comedies Lysistrata, Thesmophoriazusae, and Ecclesiazusae: From Comic Misogyny to the Subversion of Patriarchy (Αγγλική)

  1. MSc thesis
  2. ΕΛΕΝΗ ΚΑΜΠΑ
  3. Παραστατικές Τέχνες (ΠΑΤ)
  4. 13 Μαρτίου 2026
  5. Ελληνικά
  6. 124
  7. Λαμπρινός Πλατυπόδης
  8. Λαμπρινός Πλατυπόδης/ Ανδρέας Μαρκαντωνάτος
  9. Αριστοφάνης, φύλο, εξουσία, γυναικεία δράση, πολιτική σάτιρα, μισογυνισμός, κοινωνική ανατροπή
  10. Παραστατικές Τέχνες/ Αρχαίο θέατρο
  11. 65
  12. 99
    • Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την αναπαράσταση και τη λειτουργία του γυναικείου φύλου στις κωμωδίες Λυσιστράτη, Θεσμοφοριάζουσες και Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη, εστιάζοντας στη μετάβαση από τον παραδοσιακό κωμικό μισογυνισμό στην αμφισβήτηση και, σε επίπεδο θεατρικής αναπαράστασης, στην ανατροπή της ανδροκρατίας. Στόχος της μελέτης είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι γυναικείες μορφές, αν και προϊόντα ανδρικής γραφής και πρόσληψης, μετατρέπονται σε ενεργά συλλογικά υποκείμενα που παρεμβαίνουν στην πολιτική, κοινωνική και ιδεολογική τάξη της πόλης. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο της κλασικής Αθήνας και σκιαγραφείται η θέση της γυναίκας σε μια αυστηρά πατριαρχική κοινωνία. Εξετάζονται ζητήματα όπως ο αποκλεισμός από τη δημόσια σφαίρα, ο θεσμός του οἴκου και του γάμου, η νομική ανικανότητα, οι έμφυλοι ρόλοι και η θρησκευτική δραστηριότητα, καθώς και βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις περί φύλου και κοινωνικής κατασκευής. Το κεφάλαιο αυτό λειτουργεί ως αναγκαίο ερμηνευτικό υπόβαθρο για την κατανόηση των κωμικών ανατροπών. Το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται στη Λυσιστράτη, όπου οι γυναίκες συγκροτούν μια πανελλήνια συλλογικότητα και, μέσω της σεξουαλικής αποχής, παρεμβαίνουν άμεσα στη διαχείριση του πολέμου. Αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο το γυναικείο σώμα μετατρέπεται σε πολιτικό εργαλείο, καθώς και η κωμική αποδόμηση της ανδρικής εξουσίας, η οποία παρουσιάζεται ως παράλογη και αυτοκαταστροφική. Το τρίτο κεφάλαιο εξετάζει τις Θεσμοφοριάζουσες, εστιάζοντας στη γυναικεία συνέλευση, στη σύγκρουση τραγικού και κωμικού λόγου και στα φαινόμενα παρενδυσίας και μεταμφίεσης. Η κωμωδία αναλύεται ως χώρος όπου αποκαλύπτεται ο ανδρικός φόβος απέναντι στη γυναικεία συλλογικότητα και η αγωνία για τον έλεγχο της αναπαράστασης του φύλου. Το τέταρτο κεφάλαιο αφορά τις Εκκλησιάζουσες, όπου η γυναικεία δράση κορυφώνεται με την κατάληψη των πολιτικών θεσμών και την εγκαθίδρυση ενός νέου κοινωνικού συστήματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρενδυσία, στη ρητορική στρατηγική των γυναικών και στη γελοιοποιημένη αλλά ιδεολογικά εύγλωττη ανατροπή της ανδρικής πολιτικής ταυτότητας. Στο πέμπτο κεφάλαιο επιχειρείται μια συγκριτική σύνθεση των τριών κωμωδιών, μέσα από την οποία αναδεικνύεται μια κλιμακούμενη πορεία: από τον κωμικό μισογυνισμό και τα έμφυλα στερεότυπα, στη συγκρότηση γυναικείων συλλογικοτήτων και, τέλος, στη θεατρική αποδόμηση της ανδροκρατικής εξουσίας. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρότι ο Αριστοφάνης δεν προτείνει μια ρεαλιστική χειραφέτηση των γυναικών, αξιοποιεί τη γυναικεία μορφή ως κατεξοχήν εργαλείο πολιτικής και ιδεολογικής κριτικής της αθηναϊκής δημοκρατίας.
    • This thesis examines the representation and function of the female gender in Aristophanes’ comedies Lysistrata, Thesmophoriazusae, and Ecclesiazusae, focusing on the transition from conventional comic misogyny to the questioning and, at the level of theatrical representation, the subversion of male dominance. The study aims to highlight the ways in which female figures, although constructed through male authorship and reception, are transformed into active collective subjects who intervene in the political, social, and ideological order of the city. The first chapter outlines the social, political, and ideological framework of classical Athens and explores the position of women within a strictly patriarchal society. Issues such as exclusion from the public sphere, the institutions of the oikos and marriage, women’s legal incapacity, gender roles, and religious activity are examined, along with basic theoretical approaches to gender and social construction. This chapter provides the necessary interpretative background for understanding the comic reversals that follow. The second chapter focuses on Lysistrata, where women form a Panhellenic collective and, through sexual abstinence, intervene directly in the management of war. The analysis highlights the transformation of the female body into a political instrument and the comic deconstruction of male authority, which is presented as irrational and self-destructive. The third chapter examines Thesmophoriazusae, emphasizing the female assembly, the interaction between tragic and comic discourse, and the phenomena of cross-dressing and disguise. The comedy is interpreted as a space in which male anxiety toward female collectivity and control over the representation of gender becomes visible. The fourth chapter is devoted to Ecclesiazusae, where female action culminates in the seizure of political institutions and the establishment of a new social order. Special emphasis is placed on cross-dressing, women’s rhetorical strategies, and the grotesque yet ideologically revealing subversion of male political identity. The fifth chapter offers a comparative synthesis of the three comedies, revealing a gradual progression: from comic misogyny and gender stereotypes, to the formation of female collectivities, and finally to the theatrical deconstruction of male-dominated power. The thesis concludes that, although Aristophanes does not propose a realistic emancipation of women, he employs female figures as a primary vehicle for political and ideological criticism of Athenian democracy.
  14. Hellenic Open University
  15. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές