Η παρούσα Διπλωματική Εργασία πραγματεύεται την δραματουργική διερεύνηση της τεχνικής του θεάτρου εν θεάτρω σε επτά θεατρικά έργα του Εικοστού αιώνα. Ειδικότερα, ζητήματα θεατρικότητας, αισθητικής, θεματικής, ειδολογικών χαρακτηριστικών, διεξέρχονται ενδελεχούς ανάλυσης υπό το πρίσμα της λογοτεχνικής θεώρησης του εν λόγω διαχρονικού θεατρικού φαινομένου. Η διαλεκτική σχέση ανάμεσα στο θέατρο και στην πραγματικότητα, στη μορφή και στο περιεχόμενο, στην αναπαράσταση και στις θεατρικές πρακτικές, στις παρελθούσες και στις νέες καλλιτεχνικές τάσεις, παρωθεί και νοηματοδοτεί την ευρηματική και καινοτόμα ενσωμάτωση του θεάτρου εν θεάτρω στην κρίσιμη χρονική περίοδο του Εικοστού αιώνα, όταν το θεατρικό γίγνεσθαι αναζητούσε δημιουργικές διεξόδους έκφρασης και επικοινωνίας των θεατρικών μεταπλάσεων του στους θεατές του.

Στο Θεωρητικό Μέρος, η Εισαγωγή διαλαμβάνει τα χαρακτηριστικά της τεχνικής του θεάτρου εν θεάτρω και την συνδέει, αφενός, με τις συνθήκες που επικρατούσαν στο θέατρο στις αρχές του Εικοστού αιώνα, αφετέρου, με την σύγχρονη εποχή και την μεταθεατρικότητα.

Το Πρώτο Κεφάλαιο ανατέμνει τρία εμβληματικά έργα του Λουίτζι Πιραντέλλο, Έξι Πρόσωπα αναζητούν Συγγραφέα, Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε, Ερρίκος Δ΄, αντιπροσωπευτικά της δομής, των ιδεών και των καλλιτεχνικών μοτίβων του θεάτρου εν θεάτρω, όπως επαναπροσδιόρισαν τη φύση και τον σκοπό του θεάτρου με καινοτόμο τρόπο.

Στο Δεύτερο Κεφάλαιο, ο Αμπιγιέρ του Ρόλαντ Χάργουντ και ο Μινέττι του Τόμας Μπέρνχαρντ προκρίνουν τον ηθοποιό για να αναδείξουν την γοητεία και συνάμα τις δυσχέρειες της θεατρικής ζωής.

Στο Τρίτο Κεφάλαιο, δύο μονόπρακτα έργα του Σάμιουελ Μπέκετ, Καταστροφή και Η Τελευταία Μαγνητοταινία του Κραπ, ξετυλίγουν, βαθμιαία και με απέριττη θεατρικότητα, καταστάσεις που συντελούν στον εγκλωβισμό του ατόμου, αντίθετα προς την αυθεντικότητα και την ελευθερία της βούλησης του.

Στον Επίλογο, συνάγονται οι παράμετροι που εξετάστηκαν ανά θεατρικό έργο καθώς και τα συμπεράσματα της έρευνας.

Το Δημιουργικό Μέρος περιλαμβάνει ένα πρωτότυπο, μονόπρακτο θεατρικό έργο, εμπλουτισμένο με στοιχεία της τεχνικής του θεάτρου εν θεάτρω και εμπνευσμένο από ένα προβληματισμό και μια υπαρξιακή αγωνία για την εξέλιξη της κοινωνίας και του ανθρώπινου πολιτισμού στο μέλλον.

The present dissertation discusses a dramaturgical research on the technique of theatre-within-the theatre in seven theatrical plays of the Twentieth century. More explicitly, issues of theatricality, aesthetics, thematic areas, genre characteristics undergo a thorough literary analysis of the aforementioned diachronic theatrical phenomenon. The dialectic relationship between the theatre and the reality, the form and the content, the performance and the theatrical practices, the past and the new artistic tides, prompts and signifies the resourceful and innovative incorporation of theatre-within-the theatre during the crucial time period of the Twentieth century when the theatrical world was in quest of creative alternatives for the expression and communication of its remoulded theatrical plays to its spectators.

In the Theoretical Part, the Introduction presents the characteristics of the theatre-within-theatre technique and relates it, on the one hand, with the conditions prevailing in the theatre in the beginning of the Twentieth century, on the other hand, with the contemporary era and the meta-theatre.

Chapter One delves into Luigi Pirandello’s three iconic plays , Six Characters in Search of an Author, Tonight We Improvise, Henry IV, representative of the structure, the ideas and the artistic motifs of theatre-within-the theatre which redefined the nature and the purpose of the theatre in an innovative way.

In Chapter Two, Ronald Harwood’s The Dresser and Thomas Bernhard’s Minetti prioritise the actor so as to highlight the allure and simultaneously, the difficulties of life in the theatre.

In Chapter Three, Samuel Beckett’s one-act plays, Destruction and Krapp’s Last Tape, unfold, gradually and with minimalist theatricality, situations which lead to a person’s entrapment, contrary to their authenticity and their freedom of will.

In the Epilogue, the parameters, subjected to scrutiny, are cited per theatrical play as well the conclusions of the research.

The Creative Part comprises an authentic, one-act theatrical play, enriched with motifs of the theatre-within-theatre technique and inspired by consideration and existential angst about the evolution of society and human civilisation in the future.