Die vorliegende Diplomarbeit beschäftigt sich mit der Förderung der fachsprachlichen
Textkompetenz im DaF-Unterricht. Der Schwerpunkt wird auf die Rechtssprache sowie
auf die Textarbeit an juristischen Texten gelegt. Ausgehend von den theoretischen
Grundlagen der Fach- und Rechtssprachenlinguistik und den Differenzierungskriterien
der Sprachvarianten, werden sowohl die Besonderheiten als auch die spezifischen
Funktionen, die die Fachsprachen im Rahmen einer Expertengemeinschaft erfüllen,
untersucht. Der Sonderfall der juristischen Sprache, deren hoher Kompliziertheitsgrad
und Unverständlichkeit oft scharf kritisiert wird, wird hierbei am Beispiel von
Rechtstexten aus dem alltagsnahen Rechtsgebiet des Zivilrechts untersucht. In diesem
Kontext werden unter dem Begriff Textkompetenz die Dimensionen des
Leseverstehens, der Schreibkompetenz sowie der Textverarbeitung, in Anlehnung an
die GER -Vorgaben, mitberücksichtigt. Außerdem wird Textkompetenz mit der
Spezifik der Textsorten assoziiert. Dementsprechend wird ein didaktischer Vorschlag
in Form eines drei Phasen Modells entworfen. Die beschriebenen Unterrichtseinheiten
werden als eine Einführung in die typischen Strukturen, den Fachwortschatz, die
Ausdrucksform, die kohäsion- und kohärenzstiftenden Elemente sowie
Rechtsnormstruktur der Regelungen des deutschen BGB konzipiert. Zur Stärkung der
Textkompetenz werden Hauptbegriffe erläutert, Paragraphen des BGB
morphosyntaktisch analysiert und verschiedene Aufgaben- und Sozialformen
eingesetzt. Abschließend wird ein Vertragstext bearbeitet, anhand dessen eine
relevante, textsortenspezifische Zusammenfassung von den Lernenden verfasst werden
soll.

Η παρούσα διπλωματική εργασία ασχολείται με το θέμα της κειμενικής ικανότητας σε
σχέση με τις ειδικές γλώσσες και ειδικότερα την νομική γλώσσα, καθώς και με την
προσέγγιση των νομικών κειμένων κατά την διδασκαλία των γερμανικών ως ξένης
γλώσσας. Ξεκινώντας από την παρουσίαση της ιστορικής εξέλιξης της επιστημονικής,
κυρίως γλωσσολογικής και κειμενογλωσσολογικής, έρευνας στον τομέα αυτό
επιχειρείται η ανάλυση των όρων «κειμενικότητα» και «κειμενικό είδος».
Διερευνώνται οι καθιερωμένες, ιδιαίτερες δομές, αλλά και οι λειτουργίες που
επιτελούν αυτές οι γλώσσες, ειδικότερα ο νομικός λόγος, στο πλαίσιο της επικοινωνίας
των Νομικών κατά την επαγγελματική τους δραστηριότητα. Αναδεικνύονται οι
δυσκολίες της γλώσσας αυτής και η επίδραση τους στην επικοινωνιακή, επαγγελματική
ή ακαδημαϊκή διαδικασία.
Επιπλέον ερευνώνται τα διδακτικά μέσα και οι στρατηγικές μέσω των οποίων μπορεί
να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί αποτελεσματικά η ικανότητα κατανόησης και
επεξεργασίας του νομικού κειμένου, καθώς και η ικανότητα παραγωγής γραπτού λόγου
στην γλώσσα στόχο, σχετικού με το κειμενικό αυτό είδος, στο μάθημα των γερμανικών.
Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσεται μία διδακτική πρόταση ως εισαγωγή στην νομική
γλώσσα, η οποία εξελίσσεται σε τρεις φάσεις. Με επίκεντρο τον τομέα του αστικού
δικαίου, ο οποίος άλλωστε συνδέεται άμεσα με πολλαπλές, νομικά ενδιαφέρουσες,
πτυχές της καθημερινότητας, επιχειρείται η ανάλυση τόσο της δομής, όσο και της
μορφολογικής, γραμματικής και λεξιλογικής ιδιαιτερότητας του σύνθετου νομικού
λόγου. Για την ανάλυση αυτή χρησιμοποιούνται ως παράδειγμα άρθρα του γερμανικού
Αστικού Κώδικα, αλλά και διαφορετικά νομικά κείμενα, όπως μια σύμβαση
μισθώσεως. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα αυτού του κειμένου και αξιοποιώντας
την μελέτη του περιεχομένου, της διάρθρωσης και οργάνωσής του, εμβαθύνοντας και
διερευνώντας την γλώσσα του, προτείνεται η επεξεργασία του από τους μαθητές, ώστε
να καταλήξουν στην παραγωγή ενός νέου κειμένου που θα συνοψίζει το περιεχόμενό
του με συνεκτικό λόγο.