Περίληψη 

Στην παρούσα εργασία μελετώνται οι στάσεις που κυριαρχούν στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία απέναντι στο γυναικείο συνομιλιακό ύφος και η γλωσσική συμπεριφορά που αναμένεται να υιοθετούν οι γυναίκες στη διεπίδραση. Η μελέτη αυτή εντάσσεται στο πεδίο της κοινωνιογλωσσολογικής επιστήμης και ειδικότερα της φεμινιστικής γλωσσολογίας, μιας και το βασικό αντικείμενο είναι η σχέση γλώσσας και φύλου προκειμένου να εξηγηθεί πώς μέσω της επιλογής συγκεκριμένων γλωσσικών πόρων δημιουργείται έμφυλος λόγος και πώς τελικά η γλώσσα γίνεται καθρέφτης των κυρίαρχων κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων. Η γλώσσα συχνά αποτελεί φορέα κοινωνικών πεποιθήσεων και αποτυπώνει τις σκέψεις των ατόμων τόσο για  την κοινωνική πραγματικότητα όσο και για τη θέση των φύλων στη γλωσσική αλληλεπίδραση. Το ζήτημα της σχέσης γλώσσας και φύλου έχει  απασχολήσει εκτενώς τη διεθνή επιστημονική κοινότητα∙ ωστόσο, δεν υπάρχει πρόσφατη μελέτη σχετική με τη στάση των μελών της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στη ‘γυναικεία γλώσσα’, ζήτημα που διερευνάται μέσω αυτής της εργασίας. Στην αρχή της εργασίας δίνεται έμφαση στα συμβολικά ιδεώδη της γυναικείας γλώσσας, όπως αυτά διατυπώθηκαν για πρώτη φορά από την φεμινίστρια γλωσσολόγο Robin Lakoff (1975) και τονίζεται η γλώσσας ως κοινωνικό κατασκεύασμα που αναπαράγει γλωσσικό σεξισμό και έμφυλες γλωσσικές ανισότητες στο λόγο. Για να διερευνηθούν οι γλωσσικές στάσεις -εμφανείς ή υφέρπουσες- απέναντι στο γυναικείο γλωσσικό ύφος πραγματοποιήθηκε έρευνα στην οποία συμμετείχαν 30 άτομα συνολικά (άνδρες και γυναίκες) απαντώντας σε ερωτηματολόγιο 9 ερωτήσεων. Οι απαντήσεις που δόθηκαν αναλύθηκαν ποσοτικά και ποιοτικά, ώστε να αναδειχθούν ευκρινέστερα οι απόψεις τους σχετικά με την επιδιωκόμενη γλωσσική συμπεριφορά των γυναικών. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι ορισμένα γλωσσικά στερεότυπα σταδιακά αποδυναμώνονται ενώ άλλα έχουν πλέον εξαλειφθεί, γεγονός που συνδέεται με την ισχυρή παρουσία των γυναικών στη δημόσια ζωή και σε όλους τους τομείς που παλιότερα ήταν ανδροκρατούμενοι. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την έρευνα, επικρατούν  ακόμα και σήμερα γλωσσικά στερεότυπα που προκαλούν έμφυλες διακρίσεις με αποτέλεσμα οι γυναίκες να βιώνουν γλωσσική ανισότητα, καθώς συχνά στιγματίζονται και αποδοκιμάζονται για ορισμένες γλωσσικές επιλογές, οι οποίες θεωρούνται αποδεκτές, όταν χρησιμοποιούνται από άνδρες.

Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στο να ανοίξει το δρόμο για περαιτέρω επιστημονική έρευνα  σχετικά με τον έμφυλο λόγο, ώστε να διερευνηθεί αν στη σύγχρονη εποχή, που οι γυναίκες είναι ορατές και δραστήριες τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο βίο, οι κοινωνικές αντιλήψεις που αφορούν το ρόλο των δύο φύλων διαπερνούν και τη γλώσσα.

Abstract

This thesis investigates dominant attitudes in contemporary Greek society toward women’s conversational style and the linguistic behavior expected of women in interaction. Situated within the field of sociolinguistics, and more specifically feminist linguistics, the study examines the relationship between language and gender, focusing on how the use of specific linguistic resources constructs gendered discourse and reflects dominant social stereotypes and prejudices. Particular emphasis is placed on the notion of women’s language as a social construct, as originally formulated by Robin Lakoff (1975), and on its role in sustaining linguistic sexism and gender-based inequalities.

To explore both overt and covert linguistic attitudes toward women’s linguistic style, an empirical study was conducted using a questionnaire consisting of nine questions, completed by 30 participants of different genders. The data were analyzed quantitatively and qualitatively in order to identify prevailing perceptions regarding women’s expected linguistic behavior. The findings suggest that while certain linguistic stereotypes are gradually weakening—likely as a result of women’s increased presence in public and traditionally male-dominated spheres—others persist, continuing to generate gender-based linguistic discrimination. Women are frequently stigmatized for linguistic choices that are considered acceptable when used by men, highlighting the enduring nature of linguistic inequality.