Η παρούσα εργασία διερευνά τις στάσεις των ομιλητών απέναντι στη ρομανί (τσιγγάνικη) γλώσσα που ομιλείται στην περιοχή της Αμαλιάδας του Νομού Ηλείας. Στόχος της μελέτης είναι να καταγραφούν οι αντιλήψεις και οι γλωσσικές ιδεολογίες που διαμορφώνουν οι ομιλητές σχετικά με τη χρήση, τη διατήρηση και το κοινωνικό κύρος της γλώσσας. Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογία και πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίου, το οποίο συμπληρώθηκε από μέλη της τοπικής κοινότητας. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τις στάσεις των συμμετεχόντων απέναντι στη ρομανί γλώσσα, καθώς και τη σχέση της με ζητήματα ταυτότητας, κοινωνικής ένταξης και εκπαίδευσης. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος των κοινωνικών στερεοτύπων και των γλωσσικών ιδεολογιών στη διαμόρφωση αυτών των στάσεων. Η μελέτη συμβάλλει στη συζήτηση για τη γλωσσική ποικιλότητα και τη θέση των μειονοτικών γλωσσών στην ελληνική κοινωνία.
Η παρούσα διπλωματική εργασία αναλύει τις απόψεις των ομιλητών σχετικά με τη γλώσσα των Ρομά στην Αμαλιάδα. Καθώς εξετάζεται η σύνδεση ανάμεσα στη γλωσσική ταυτότητα, την κοινωνική αποδοχή και τις διακρίσεις που αντιμετωπίζει η μειονοτική κοινότητα των Ρομά, προσφέρεται μια σφαιρική εικόνα της κατάστασης. Η γλώσσα, ως θεμέλιος λίθος της πολιτισμικής κληρονομιάς και της κοινωνικής συνοχής, είναι ταυτόχρονα το πεδίο εκδήλωσης έντονων κοινωνικών στερεοτύπων και της γλωσσικού περιθωριοποιήσης. Αυτά τα φαινόμενα επηρεάζουν την καθημερινή της χρήση καθώς και τις σχέσεις μεταξύ των ομιλητών. Η κοινότητα της Αμαλιάδας, που έχει ιστορική παρουσία από τις αρχές του 20ού αιώνα, εξακολουθεί να διαφυλάσσει τα μοναδικά γλωσσικά και πολιτιστικά της χαρακτηριστικά, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σχετικά με την ενσωμάτωσή της και τις αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις που συχνά την περιβάλλουν. Η έρευνα ακολούθησε μια μεθοδολογική προσέγγιση που συνδύαζε ποσοτικές και ποιοτικές μεθόδους. Χρησιμοποιήθηκε ένα δομημένο ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπλήρωσαν 97 συμμετέχοντες. Από αυτούς, το 90,7% ανέφερε ότι η κοινωνία έχει απορριπτική στάση απέναντι στους Τσιγγάνους, ενώ μόνο οκτώ συμμετέχοντες (ήτοι το 8,2%) δήλωσαν θετική στάση. Οι ανοιχτές απαντήσεις αποκάλυψαν δύο κύριες τάσεις: την ιστορική προέλευση των αρνητικών στερεοτύπων που σχετίζονται με αντιλήψεις για κλοπή και εξαπάτηση, καθώς και την ενίσχυση αυτών των πεποιθήσεων από πρόσφατα κοινωνικά γεγονότα, όπως το περιστατικό της Μουρτζούκου, το οποίο αύξησε τις εντάσεις στις κοινωνικές σχέσεις. Ο στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει πώς οι γλωσσικές στάσεις συμβάλλουν στην αναπαραγωγή κοινωνικών διακρίσεων, καθώς και στον τρόπο που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα της τσιγγάνικης κοινότητας. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη αξία και τις πολλές διαστάσεις των προκαταλήψεων, καθώς επίσης και την ανάγκη για πολιτικές που να ενισχύουν τη γλωσσική δικαιοσύνη και την κοινωνική ένταξη. Η εργασία επισημαίνει τη σπουδαιότητα της εκπαίδευσης, της ευαισθητοποίησης και της υποστήριξης της πολιτισμικής ποικιλίας ως εργαλεία που μπορούν να ενισχύσουν τη θέση των μειονοτήτων στους γλωσσικούς και κοινωνικούς τομείς. Η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει μια συνολική ανάλυση που ενισχύει τόσο τη θεωρητική όσο και την πρακτική κατανόηση των μηχανισμών που σχετίζονται με τη γλωσσική διαφοροποίηση και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπλέον, προτείνει τρόπους για την πολιτισμική αλληλεπίδραση και τη δημοκρατική συνοχή στην τοπική κοινότητα της Αμαλιάδας. Με αυτόν τον τρόπο, η μελέτη ενισχύει τη συνολική συζήτηση σχετικά με την γλωσσική ποικιλομορφία, τις μειονοτικές γλώσσες και την κοινωνική ισότητα. Παρέχει στοιχεία και προτάσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε πολιτικές κοινωνικής ανάπτυξης και εκπαιδευτικά σχέδια.
This dissertation explores attitudes towards Romani language used in Amaliada from the perspective of inter-relationships between language-based identification, social acceptance and discriminatory practices directed at the Romani minority group. Language is a key component of social cohesion and cultural identity, however it can be a source of social stereotypes and linguistic marginalization which have an impact upon both social relationships and everyday usage of the language.
The Romani community in Amaliada has been present in the area since the beginning of the twentieth century; this community continues to maintain distinct linguistic and cultural features, despite being subjected to many problems of social integration and negative perceptions of the community in the broader society.
The theoretical basis of this research relies upon sociolinguistic theory which demonstrates the ways in which language shapes identity and reifies social power dynamics. Speaker attitudes therefore represent not just personal preferences but also social hierarchies and cultural schemata. The study highlights the ways in which the Romani language is viewed within the broader social environment of Amaliada, and considers lived experience, prejudice and stereotype that may affect both speakers and the dominant society.
The methodology employed in this research utilized a mixed methods design using a survey instrument (a standardized questionnaire) with 97 respondents. Quantitative results indicated that 90.7% view the views of society toward the Romani community negatively while only 8.2% report positive views toward the Romani community. The qualitative data demonstrated that there were two primary themes identified: long-standing historical stereotypes regarding theft and deception; and further reinforcement of negative views due to social events recently occurring in the community, specifically a high profile incident related to one of the members of the community that has increased social stigma.
The study seeks to illuminate the mechanism(s) in which language attitudes contribute to social exclusion or empowerment of communities and examine the role of language as a vehicle for the cultural identity of the Romani community. The findings illustrate the complexities and permanence of attitudes based on prejudice; however they also identify the imperative for developing targeted programs of linguistic justice and social inclusion. Programs of education, increasing public awareness and supporting cultural diversity were recommended as essential means to improve the socio-linguistic status of the community.
The dissertation represents a complete analysis that will advance theoretical and practical understanding of the relationship of language differentiation and social exclusion. Recommendations are made for enhancing inter-cultural dialogue and democratic cohesion in the local society of Amaliada. Furthermore, the dissertation provides new perspectives and strategies for advancing the larger conversation on linguistic diversity, minority languages and social equity and will provide valuable information and strategies for formulating social policy and educational programs.
