Τις τελευταίες δεκαετίες υπό το φακό της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου ο πολιτικός και δη ο κοινοβουλευτικός λόγος για το προσφυγικό και μεταναστευτικό θέμα αντιμετωπίζεται με κριτική ματιά ως η κατεξοχήν κοινωνική πρακτική η οποία στη δημόσια σφαίρα ευθύνεται για την αναπαραγωγή, κατασκευή και διαιώνιση στάσεων, πεποιθήσεων, προκαταλήψεων εις βάρος μειονοτήτων όπως οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Στην παρούσα εργασία θα εξετάσουμε τρεις ομιλίες εκπροσώπων της Βουλής των Ελλήνων με διαφορετικές πολιτικές καταβολές που πραγματοποιήθηκαν στη συνεδρίαση ΡΟΓ΄ της ολομέλειας της Βουλής στις 02/09/2025 με αφορμή το νέο πλαίσιο νόμου που κατέθεσε το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών – Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου». Αρχικώς θα παρουσιαστεί το θεωρητικό και μεθοδολογικό πλαίσιο που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας τόσο για την ανάλυση του πολιτικού λόγου όσο και για την προτεινόμενη διδακτική παρέμβαση. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ανάλυση των κειμένων χρησιμοποιώντας ως γλωσσολογικούς πόρους ανάλυσης λόγου τη Συστημική Λειτουργική Γλωσσολογία του Halliday και την κοινωνιογνωσιακή πρόσεγγιση του van Dijk από την Κριτική Ανάλυση λόγου. Σκοπός μας είναι να διερευνήσουμε τις ποικίλες ιδεολογικά φιλτραρισμένες αναπαραστάσεις του μεταναστευτικού και προσφυγικού ζητήματος που επιστρατεύθηκαν στους λόγους βουλευτών και βουλευτριών, για να εκφράσουν την πολιτική τους τοποθέτηση ως προς το νομοσχέδιο που κατέθεσε προς ψήφιση η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, και πώς αυτές συνδέονται με κοινωνικές στάσεις, αξίες, αντιλήψεις που είτε καταπιέζουν τις μεταναστευτικές και προσφυγικές ομάδες είτε τις υπερασπίζονται. Κατόπιν, θα ακολουθήσει μια ενδεικτική διδακτική παρέμβαση κριτικού γραμματισμού για μαθητές Β΄ ή Γ΄ λυκείου στο γλωσσικό μάθημα με βάση το παιδαγωγικό πλαίσιο των Πολυγραμματισμών, αξιοποιώντας τα αποτελέσματα και τα πορίσματα της κριτικής ανάλυσης των κειμένων που έχει προηγηθεί. Στο τελευταίο κεφάλαιο περιλαμβάνεται ένας αναστοχασμός ως προς την επιτακτική κοινωνική ανάγκη της εποχής να ενταχθούν πιο δυναμικά στην εκπαιδευτική διαδικασία ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας που οξύνουν την κριτική γλωσσική επίγνωση των μαθητών/τριών και τους προετοιμάζουν ως αυριανούς πολίτες της χώρας και του κόσμου.

In recent decades, through the lens of Critical Discourse Analysis (CDA), political—and more specifically parliamentary—discourse on the refugee and migration issue has been critically examined as a key social practice within the public sphere, one that is responsible for the reproduction, construction and perpetuation of attitudes, beliefs and prejudices against minorities such as refugees and migrants. The present study examines three parliamentary speeches delivered by representatives of the Hellenic Parliament with different political backgrounds during Plenary Session on 02/09/2025, in the context of the new legislative framework submitted by the Ministry of Migration and Asylum, entitled “Reform of the Framework and Procedures for the Return of Third-Country Nationals – Other Provisions of the Ministry of Migration and Asylum”. Initially, the theoretical and methodological framework adopted in this study will be presented, both for the analysis of political discourse and for the proposed educational intervention. This will be followed by the analysis of the texts, drawing on Systemic Functional Linguistics of Halliday as linguistic analytical resources, as well as on van Dijk’s socio-cognitive approach within Critical Discourse Analysis. The main aim of the study is to investigate the various ideologically filtered representations of the migration and refugee issue enlisted in the speeches of Members of Parliament in order to articulate their political positions regarding the bill submitted for voting by the New Democracy government, and to explore how these representations are linked to social attitudes, values and perceptions that either oppress or defend migrant and refugee groups. Subsequently, an indicative critical literacy teaching intervention will be proposed for second- or third-grade upper secondary school students within the language curriculum, grounded in the pedagogical framework of Multiliteracies, drawing on the findings and conclusions of the preceding critical discourse analysis. The final chapter includes a reflection on the pressing social need of our time to more dynamically integrate issues of social justice and equality into the educational process—issues that enhance students’ critical language awareness and prepare them as future citizens of the country and of the world.