Η απεικόνιση του εγκλεισμού στον κινηματογράφο: από τα σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ιδρύματα στον αλληγορικό εγκλεισμό μέσα από τις ταινίες Midnight Express, One Flew over the Cuckoo’s Nest και The Exterminating Angel

The depiction of confinement in cinema: from penal and psychiatric institutions to allegorical confinement through the films Midnight Express, One Flew over the Cuckoo’s Nest and The Exterminating Angel (Αγγλική)

  1. MSc thesis
  2. ΑΝΘΗ-ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
  3. Δημιουργική Γραφή (ΔΓΡ)
  4. 19 Ιουλίου 2025
  5. Ελληνικά
  6. 154
  7. Νίκος Τερζής
  8. Νίκος Τερζής | Γιάννης Μήτσου | Φίλιππος Παππάς
  9. κινηματογράφος | εγκλεισμός | Φουκώ | σωφρονιστικά ιδρύματα | ψυχιατρικά ιδρύματα | αλληγορία | πανοπτισμός | εξουσία και υποταγή | κινηματογραφική απεικόνιση | σενάριο
  10. Κινηματογραφική και τηλεοπτική γραφή/ ΔΓΡ61
  11. 12
  12. 27
  13. Περιλαμβάνει: εικόνες-στιγμιότυπα από τις ταινίες αναφοράς
  14. Τερζής, Ν. (2019). Η καινοτόμος δημιουργική μεταγραφή από το μυθιστόρημα στην κινηματογραφική οθόνη: Tristana. Συμπόσιο «Δημιουργικής γραφής». ΕΑΠ & ΠΔΜ. . Φλώρινα.
    • Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνηθεί η κινηματογραφική προσέγγιση και απεικόνιση του εγκλεισμού, δηλαδή οι αφηγηματικές (σε επίπεδο σεναρίου- πλοκής και κατασκευής χαρακτήρων) και κινηματογραφικές τεχνικές (όπως πλάνα, φωτισμός, ήχος) που αξιοποιούνται για την απόδοση του εγκλεισμού.

      Σε πρώτο στάδιο, επιχειρείται η θεωρητική προσέγγιση του όρου του εγκλεισμού, εστιάζοντας στη θεωρία του Φουκώ για τη γέννηση της τιμωρίας, της φυλακής και την ιστορία της τρέλας. Στη συνέχεια, παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο κινηματογράφος προσεγγίζει τον εγκλεισμό είτε σε κυριολεκτικό επίπεδο (σε ιδρύματα) είτε σε αλληγορικό. Ειδικότερα, εξετάζεται η κινηματογραφική απεικόνιση διαφορετικών μορφών εγκλεισμού. Στην περίπτωση του φυσικού εγκλεισμού, σε σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ιδρύματα, μελετάται η απεικόνιση των ιδρυμάτων. Σε συνάφεια με την ανταπόκριση και τις προσδοκίες του θεατή, εξετάζεται αφενός η απεικόνιση των χώρων και αφετέρου των τροφίμων, σε αντιδιαστολή με το εξωτερικό/ ελεύθερο περιβάλλον. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις σχέσεις εξουσίας και υποταγής που αναπτύσσονται στα ιδρύματα, καθώς και στην απώλεια ταυτότητας των τροφίμων- κρατουμένων. Στην περίπτωση του αλληγορικού- μεταφορικού εγκλεισμού, μελετάται η «μεταφορική»- συμβολική διάσταση του κινηματογράφου για την απόδοση της εσωτερικής σύγκρουσης του υποκειμένου, που το οδηγεί σε έναν ιδιότυπο εγκλεισμό. Σε αυτήν την περίπτωση, απέναντι δεν τίθενται συχνά εξουσιαστές, αλλά ο ίδιος ο Εαυτός.

      Στο ειδικό μέρος, επιχειρείται η εφαρμογή των ευρημάτων του θεωρητικού μέρους σε συγκεκριμένα παραδείγματα. Μέσα από την ανάλυση του Midnight Express εξετάζεται η περίπτωση του εγκλεισμού σε σωφρονιστικά ιδρύματα, μέσα από την ταινία One Flew Over the Cuckoo's Nest ο εγκλεισμός σε ψυχιατρικά ιδρύματα και στο The Exterminating Angel ο αλληγορικός εγκλεισμός μίας ομάδας αστών. Ακολουθεί η συγκριτική ανάλυση των ταινιών, με την ανάδειξη των ομοιοτήτων σε επίπεδο κινηματογραφικής απεικόνισης για τον εγκλεισμό σε σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ίδρύματα, έναντι του αλληγορικού εγκλεισμού.
      Στο δημιουργικό μέρος της εργασίας, επιχειρείται η συγγραφή ενός σεναρίου ταινίας μικρού μήκους που συνδυάζει τον φυσικό (σε εκπαιδευτικό όμως ίδρυμα) και τον αλληγορικό εγκλεισμό, αξιοποιώντας στοιχεία από τη βιβλιογραφική μελέτη του πρώτου μέρους της εργασίας.

    • The purpose of this paper is to investigate the cinematic approach and depiction of confinement, that is, the narrative (at the level of script-plot and character construction) and cinematic techniques (such as camera shots, lighting and sound techniques) that are utilized for the representation of confinement.

      At first, a theoretical approach to the term confinement is attempted, focusing on Foucault's theory of the birth of punishment, prison and the history of madness. Subsequently, the way in which cinema approaches confinement is presented, either on a literal level (in institutions) or on an allegorical one. In particular, the cinematic depiction of different forms of confinement is examined. In the case of physical confinement, in penitentiary and psychiatric institutions, the depiction of institutions is studied. In connection with the viewer's response and expectations, the depiction of both spaces and prisoners is examined in contrast to the external/free environment. Special emphasis is placed on the relations of power and subordination that develop in institutions, as well as on the loss of identity of prisoners-inmates. In the case of allegorical-metaphorical confinement, the "metaphorical"-symbolic dimension of the cinema is being studied in order to show on screen the internal conflict of the subject, which leads it to a special type of confinement. In this case, the opposing party is not often the authorities, but the Self itself.

      In the second part, the application of the findings of the theoretical part to specific examples is attempted. In the analysis of Midnight Express, the case of confinement in correctional institutions is examined, in the film One Flew Over the Cuckoo's Nest, confinement in psychiatric institutions, and in The Exterminating Angel, the allegorical confinement of a group of bourgeois. The following comparative analysis of the films highlights the similarities in the cinematic depiction of confinement in correctional and psychiatric institutions, as opposed to allegorical confinement.

      In the creative part of the thesis, an attempt is being made to write a short film script that combines physical (although it takes place in an educational institution and not a psychiatric one or a prison) and allegorical confinement, utilizing data from the bibliographic study of the first part of the paper.

  15. Hellenic Open University
  16. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές