Η παρούσα εργασία διερευνά την επαναφορά αστικών υδατορεμάτων ως στρατηγική βιώσιμου περιβαλλοντικού σχεδιασμού, με έμφαση στη σύνδεση της οικολογικής αποκατάστασης με τον δημόσιο χώρο, την πολιτισμική μνήμη και την αστική αναζωογόνηση. Αφετηρία αποτελεί η διαχρονική σχέση ανθρώπου και νερού και η σταδιακή μεταβολή της κατά τη νεωτερική και βιομηχανική περίοδο, όταν η αστικοποίηση, η εκβιομηχάνιση και οι σκληρές υδραυλικές υποδομές οδήγησαν στην κάλυψη, τον εγκιβωτισμό και την υπογειοποίηση πολλών αστικών ρεμάτων, προκαλώντας όχι μόνο οικολογική και υδρολογική υποβάθμιση, αλλά και απώλεια χωρικής αναγνωσιμότητας, συλλογικής μνήμης και πολιτισμικής συνέχειας.

Η μεθοδολογική προσέγγιση είναι ποιοτική, συνθετική και ερμηνευτική και συνδυάζει βιβλιογραφική επισκόπηση, οικολογική και θεσμική ανάλυση, διερεύνηση της πολιτισμικής υποβάθμισης των αστικών ρεμάτων και συγκριτική ανάλυση διεθνών μελετών περίπτωσης. Η σύγκριση οργανώνεται γύρω από κοινούς άξονες που αφορούν την πρότερη κατάσταση, τα κίνητρα και τις τεχνικές παρέμβασης, τις σχεδιαστικές στρατηγικές, τα οικολογικά αποτελέσματα, την κοινωνική διάσταση και το πολιτισμικό όφελος. Τα ευρήματα συντίθενται σε μία πολιτισμικά προσανατολισμένη εργαλειοθήκη στρατηγικών και κατευθύνσεων σχεδιασμού.

Η έρευνα καταδεικνύει ότι τα αστικά ρέματα δεν αποτελούν απλούς υδραυλικούς αγωγούς, αλλά κοινωνικοοικολογικά συστήματα, φορείς μνήμης, ταυτότητας, δημόσιας ζωής και οικολογικής συνδεσιμότητας. Παράλληλα, προκύπτει ότι η πολιτισμική αξία ενός έργου επαναφοράς δεν απορρέει αυτομάτως από τη φυσική επανεμφάνιση του νερού, αλλά απαιτεί συνειδητή ενσωμάτωση στον σχεδιασμό της συμμετοχής, της προσβασιμότητας, της ενεργής κινητικότητας, της ιστορικής ερμηνείας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της μακροχρόνιας διαχείρισης.

Η επαναφορά των αστικών ρεμάτων προσεγγίζεται όχι ως μεμονωμένη τεχνική παρέμβαση, αλλά ως σύνθετη διαδικασία επανασύνδεσης νερού, φύσης, πόλης και πολιτισμού, με δυνατότητα συμβολής σε περισσότερο βιώσιμα, ανθεκτικά και κοινωνικά συμπεριληπτικά αστικά περιβάλλοντα. Η βασική συνεισφορά της εργασίας είναι η συστηματοποίηση καλών πρακτικών και η δημιουργία ενός συστήματος αρχών και κατευθύνσεων σχεδιασμού που μπορούν να προσαρμοστούν σε διαφορετικές αστικές συνθήκες, επιδιώκοντας τη σύνδεση λειτουργικότητας, ανθεκτικότητας και ταυτότητας, εμπλουτίζοντας τη συζήτηση γύρω από τη σημασία της πολιτισμικής διάστασης στον αστικό μετασχηματισμό.

This thesis investigates urban stream restoration and stream daylighting as strategies of sustainable environmental design, with particular emphasis on the relationship between ecological recovery, public space, cultural memory, and urban revitalization. It takes as its starting point the long-standing relationship between humans and water and traces its gradual transformation throughout the modern and industrial eras, when urbanisation, industrialisation, and hard hydraulic infrastructure led to the culverting, channelisation, and burial of many urban streams. These processes resulted not only in ecological and hydrological degradation, but also in the loss of spatial legibility, collective memory, and cultural continuity.

The research adopts a qualitative, synthetic, and interpretive methodological approach, combining a literature review, ecological and institutional analysis, an examination of the cultural degradation of urban streams, and a comparative analysis of international case studies. The comparison is structured around common analytical axes, including pre-intervention conditions, drivers and techniques of intervention, design strategies, ecological outcomes, social dimensions, and cultural benefits. The findings are synthesised into a culturally oriented toolkit of design strategies and guidelines.

The study demonstrates that urban streams are not merely drainage channels, but socio-ecological systems and carriers of memory, identity, public life and ecological connectivity. It further shows that the cultural value of stream restoration does not emerge automatically from the physical reappearance of water. Rather, it depends on the deliberate integration of participation, accessibility, active mobility, historical interpretation, social justice, and long-term stewardship into the design process.

Urban stream restoration is therefore approached not as an isolated technical intervention, but as a complex process of reconnecting water, nature, the city, and culture, with the potential to contribute to more sustainable, resilient, and socially inclusive urban environments. The main contribution of the thesis lies in the systematization of good practices and the development of a framework of design principles and guidelines that can be adapted to different urban contexts. In doing so, it seeks to connect functionality, resilience, and identity, while advancing the discussion on the significance of the cultural dimension in processes of urban transformation.