Η αυξανόμενη παραγωγή αστικών στερεών αποβλήτων και οι ευρωπαϊκοί στόχοι για

την προώθηση της κυκλικής οικονομίας καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση

αποτελεσματικότερων και δικαιότερων συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων από τους

οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο αυτό, τα συστήματα «Πληρώνω Όσο

Πετάω» (ΠΟΠ – Pay As You Throw, PAYT) αποτελούν μία σύγχρονη προσέγγιση,

καθώς συνδέουν μέρος του κόστους διαχείρισης με την ποσότητα ή τη χρήση του

συστήματος απόρριψης από τον χρήστη, δημιουργώντας οικονομικά κίνητρα για τη

μείωση των σύμμεικτων αποβλήτων και την ενίσχυση της διαλογής στην πηγή.

Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση της δυνατότητας

εφαρμογής ενός συστήματος ΠΟΠ στον Δήμο Ζωγράφου και η διαμόρφωση μιας

ολοκληρωμένης πρότασης πιλοτικής εφαρμογής. Για τον σκοπό αυτό

πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση των συστημάτων ΠΟΠ, των

διαθέσιμων τεχνολογιών και σχετικών εφαρμογών, ενώ παράλληλα αναλύθηκαν τα

χαρακτηριστικά και τα διαθέσιμα δεδομένα διαχείρισης αποβλήτων του Δήμου

Ζωγράφου. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε πολυκριτηριακή αξιολόγηση τριών

εναλλακτικών μοντέλων εφαρμογής, βάσει περιβαλλοντικών, τεχνικών, οικονομικών

και κοινωνικών κριτηρίων. Από την αξιολόγηση προέκυψε ότι το υβριδικό σύστημα

ΠΟΠ με τεχνολογία RFID αποτελεί την καταλληλότερη από τις εξεταζόμενες επιλογές.

Με βάση το αποτέλεσμα αυτό, το σύστημα εξειδικεύτηκε σε πιλοτική εφαρμογή

περίπου 1.000 νοικοκυριών και 1.977 κατοίκων, με τεχνική αναβάθμιση περίπου 45

υφιστάμενων κάδων σύμμεικτων αποβλήτων. Το προτεινόμενο σύστημα βασίζεται

στην ταυτοποίηση των χρηστών μέσω RFID, στην ελεγχόμενη πρόσβαση στους κάδους

και σε προκαθορισμένη ογκομετρική μονάδα απόρριψης 30 L ανά καταγεγραμμένη

χρήση. Η οικονομοτεχνική αποτίμηση της πιλοτικής εφαρμογής προσδιόρισε το αρχικό

κόστος επένδυσης σε 85.551,27 €, ενώ το συνολικό κόστος σε χρονικό ορίζοντα πέντε

ετών εκτιμήθηκε σε 287.742,27 €. Παράλληλα, στο εξεταζόμενο πενταετές σενάριο η

ποσότητα των σύμμεικτων αποβλήτων μειώνεται κατά περίπου 6,43%, ενώ το ποσοστό

ανακύκλωσης αυξάνεται από 5,95% σε 12%. Για τον ενδεικτικό μηχανισμό χρέωσης

υιοθετήθηκε συνδυασμός σταθερού και μεταβλητού τέλους, με αναλογία 60% και 40%

αντίστοιχα, ενώ η μεταβλητή χρέωση εκτιμήθηκε σε περίπου 0,25 € ανά

καταγεγραμμένη χρήση των 30 L.

Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι το προτεινόμενο σύστημα ΠΟΠ–RFID

μπορεί να αποτελέσει μία εφαρμόσιμη επιλογή για πιλοτική δοκιμή στον Δήμο

Ζωγράφου. Ωστόσο, οι οικονομικές και περιβαλλοντικές εκτιμήσεις βασίζονται στις

παραδοχές της μελέτης και δεν αποτελούν πρόβλεψη πραγματικών αποτελεσμάτων. Η

πιλοτική εφαρμογή σε πραγματικές συνθήκες κρίνεται απαραίτητη για την αξιολόγηση

της λειτουργίας του συστήματος, της συμμετοχής των πολιτών, της εξέλιξης των

ποσοτήτων αποβλήτων και του πραγματικού λειτουργικού κόστους πριν από

ενδεχόμενη ευρύτερη εφαρμογή.

The increasing generation of municipal solid waste and the European Union’s

objectives for promoting the circular economy highlight the need for more efficient and

equitable waste management systems at the local government level. Within this context,

Pay-As-You-Throw (PAYT) schemes represent a modern approach, as they link part of

the waste management cost to the quantity of waste disposed of or to the user’s recorded

use of the disposal system, thereby creating economic incentives for reducing mixed

waste and strengthening source separation.

The aim of this thesis is to investigate the feasibility of implementing a PAYT system

in the Municipality of Zografou and to develop a comprehensive proposal for a pilot

application. For this purpose, a literature review was conducted on PAYT systems,

available technologies, and relevant implementation practices, while the characteristics

and available waste management data of the Municipality of Zografou were also

analyzed.

A multi-criteria evaluation of three alternative implementation models was

subsequently carried out based on environmental, technical, economic, and social

criteria. The evaluation indicated that the hybrid PAYT system supported by RFID

technology was the most suitable among the examined alternatives. Based on this result,

the system was further specified as a pilot application involving approximately 1,000

households and 1,977 residents, with the technical upgrade of approximately 45

existing mixed-waste bins. The proposed system is based on RFID user identification,

controlled access to the bins, and a predefined volumetric disposal unit of 30 L per

recorded use.

The techno-economic assessment of the pilot application estimated the initial

investment cost at €85,551.27, while the total cost over a five-year period was estimated

at €287,742.27. In parallel, under the examined five-year scenario, the quantity of

mixed waste decreases by approximately 6.43%, while the recycling rate increases from

5.95% to 12%. For the indicative charging mechanism, a combination of fixed and

variable charges was adopted, with a 60% and 40% allocation respectively, while the

variable charge was estimated at approximately €0.25 per recorded 30 L use.

The findings indicate that the proposed PAYT-RFID system could constitute an

applicable option for pilot testing in the Municipality of Zografou. However, the

economic and environmental estimates are based on the assumptions adopted in this

study and should not be interpreted as predictions of actual future performance. A reallife pilot application is therefore considered necessary in order to evaluate system

operation, citizen participation, changes in waste quantities, and actual operating costs

before any potential wider implementation.