Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη βιοφωταύγεια ως βιολογική στρατηγική διαχείρισης της παρουσίας και εξετάζει πώς οι ιδιότητές της μπορούν, μέσω της τέχνης και του σχεδιασμού, να μεταφερθούν σε μια κριτική προσέγγιση της πολιτικής διάστασης της ορατότητας. Η διερεύνηση αυτή καταλήγει στην ανάπτυξη του Ceasefire!, ενός εικαστικού-ερευνητικού φορετού πρωτοτύπου.

Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η εξέταση των βιολογικών και βιοχημικών μηχανισμών της βιοφωταύγειας και των οικολογικών λειτουργιών της. Σε διαφορετικούς οργανισμούς, η παραγωγή φωτός συμμετέχει σε διαδικασίες άμυνας, επικοινωνίας, προσέλκυσης, αναπαραγωγής και καμουφλάζ, με αποτέλεσμα να μπορεί άλλοτε να καθιστά έναν οργανισμό περισσότερο ορατό και άλλοτε να συμβάλλει στην απόκρυψή του. Υπό αυτή την οπτική, το φως δεν αντιμετωπίζεται ως ουδέτερο οπτικό φαινόμενο, αλλά ως ενεργός παράγοντας που ρυθμίζει τη σχέση του οργανισμού με το περιβάλλον και με άλλους οργανισμούς.

Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση της βιοφωταύγειας ως καλλιτεχνικό και σχεδιαστικό μέσου. Σε αντίθεση με μια συμβατική φωτεινή πηγή, το βιοφωταυγές φως αποτελεί μεταβολική και χρονικά εξαρτώμενη διεργασία, συνδεδεμένη με την κατάσταση του οργανισμού, την κίνηση, τον κύκλο φωτός και σκότους και τις συνθήκες διατήρησής του. Η χαμηλή ένταση, η μεταβλητότητα και η περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου του αποκτούν έτσι αισθητική και εννοιολογική σημασία, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από την αποδοτικότητα του φωτισμού προς τις σχέσεις ανάμεσα στη ζωή, την ύλη, το σώμα και το περιβάλλον.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη μεταφορά του προβληματισμού στο κοινωνικοπολιτικό πεδίο και στους μηχανισμούς μέσω των οποίων ένα σώμα καθίσταται ορατό και αναγνώσιμο. Το τεχνητό φως, οι τεχνολογίες απεικόνισης και τα συστήματα ανίχνευσης δεν καθιστούν απλώς μια παρουσία αντιληπτή, αλλά μπορούν να τη μετατρέπουν σε πληροφορία διαθέσιμη για καταγραφή, ταξινόμηση και παρέμβαση. Δηλαδή σαν βιοπολιτική στρατηγική. 

Στο θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας, η ορατότητα προσεγγίζεται, μέσω του Michel Foucault, ως τεχνολογία εξουσίας, ενώ η έννοια της βιοπολιτικής διευρύνει την προβληματική από το επίπεδο του ατομικού σώματος στη διαχείριση πληθυσμών, της κινητικότητας, της ασφάλειας και του κινδύνου. Οι προσεγγίσεις των Andrea Brighenti και Nicholas Mirzoeff συμβάλλουν περαιτέρω στην κατανόηση της ορατότητας ως πεδίου κοινωνικής αναγνώρισης, αναγνωσιμότητας και άσκησης εξουσίας. 

Η προβληματική διευρύνεται μέσω της θεωρίας της νεκροπολιτικής του Achille Mbembe, η οποία εστιάζει στις άνισες συνθήκες έκθεσης στον κίνδυνο, εγκατάλειψης και πρόσβασης στην προστασία. Η ορατότητα αναδεικνύεται έτσι ως μια αμφίσημη συνθήκη, η οποία μπορεί να σχετίζεται τόσο με την αναγνώριση και τη διάσωση όσο και με την επιτήρηση, την ταξινόμηση και τον έλεγχο.

Το θεωρητικό αυτό πλαίσιο μεταφράζεται σε σχεδιαστική πρακτική μέσω του Ceasefire!, ενός φορετού πρωτοτύπου που αντλεί μορφολογικές αναφορές από τους ζωντανούς οργανισμούς. Η επιλογή του συγκεκριμένου αντικειμένου συνδέει το σώμα με ζητήματα προστασίας, επιβίωσης, θαλάσσιας μετακίνησης και έκθεσης, χωρίς το έργο να προτείνεται ως λειτουργικό σωστικό μέσο. Ιδιότητες της βιοφωταύγειας, όπως η ασθενής φωτεινότητα, η παροδικότητα και η ενεργοποίηση μέσω κίνησης, μεταφέρονται στη σχεδιαστική διερεύνηση εναλλακτικών μορφών φωτεινής παρουσίας. Το σώμα που το φορά, προσεγγίζεται ως «φορητό τοπίο»: ένα δυναμικό πεδίο στο οποίο συναντώνται η βιολογική ζωή, η κίνηση, η μνήμη, η ευαλωτότητα και οι χωρικές και πολιτικές σχέσεις.

Η ανάπτυξη του πρωτοτύπου συνδυάζεται με πειραματική παρατήρηση βιοφωταυγών δινομαστιγωτών και με φωτογραφική και φωτομετρική καταγραφή της φωτεινής τους απόκρισης. Η χαμηλή ένταση του εκπεμπόμενου φωτός, η σύντομη διάρκεια της εκπομπής, η εξάρτησή της από μηχανική διέγερση και η δυσκολία σταθερής μέτρησης αντιμετωπίστηκαν ως ερευνητικά δεδομένα που ανατροφοδότησαν τη σχεδιαστική διαδικασία. Η τελική μακέτα δεν αποτελεί ολοκληρωμένη ενσωμάτωση ζωντανών οργανισμών, αλλά σχεδιαστική προσομοίωση επιλεγμένων ιδιοτήτων που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια των πειραμάτων.

Η εργασία καταλήγει ότι η σημασία της βιοφωταύγειας για την τέχνη και τον σχεδιασμό δεν έγκειται πρωτίστως στη δυνατότητά της να υποκαταστήσει τις συμβατικές τεχνολογίες φωτισμού, αλλά στην ικανότητά της να αναδείξει το φως ως πεδίο διερεύνησης των σχέσεων ανάμεσα στη ζωή, το σώμα, το περιβάλλον και την εξουσία. Μέσα από το Ceasefire!, μια βιολογική στρατηγική που στη φύση ρυθμίζει την παρουσία των οργανισμών μετασχηματίζεται σε ερώτημα πολιτικής και κοινωνικής ορατότητας: υπό ποιους όρους, με ποια μέσα και με ποιες συνέπειες καθίσταται ένα σώμα ορατό;

This thesis investigates bioluminescence as a biological strategy for managing presence and examines how its properties can be transferred, through art and design, into a critical exploration of the political dimension of visibility. This investigation culminates in the development of Ceasefire!, a speculative wearable artistic-research prototype.

The study begins with an examination of the biological and biochemical mechanisms of bioluminescence and its ecological functions. Across different organisms, light production participates in processes of defence, communication, attraction, reproduction, and camouflage, meaning that it may either increase an organism’s visibility or contribute to its concealment. From this perspective, light is not treated as a neutral visual phenomenon, but as an active factor regulating the relationship between an organism, its environment, and other organisms.

At the same time, the thesis examines bioluminescence as an artistic and design medium. Unlike a conventional light source, bioluminescent light is a metabolic and temporally dependent process, closely connected to the physiological state of the organism, movement, light–dark cycles, and the conditions required for its maintenance. Its low intensity, variability, and limited controllability thus acquire aesthetic and conceptual significance, shifting attention away from lighting efficiency and towards the relationships between life, matter, the body, and the environment.

This approach allows the discussion to move into the sociopolitical domain and towards the mechanisms through which a body becomes visible and legible. Artificial light, imaging technologies, and detection systems do not merely render a presence perceptible; they can also transform it into information available for recording, classification, and intervention. Within the theoretical framework of the thesis, visibility is approached, through Michel Foucault, as a technology of power, while the concept of biopolitics extends this discussion from the individual body to the management of populations, mobility, security, and risk. The perspectives of Andrea Brighenti and Nicholas Mirzoeff further contribute to an understanding of visibility as a field of social recognition, legibility, and the exercise of power.

This discussion is further expanded through Achille Mbembe’s theory of necropolitics, which focuses on unequal conditions of exposure to risk, abandonment, and access to protection. This dimension is examined in particular in the context of contemporary maritime borders, where the technical ability to detect a body does not necessarily lead to its political recognition or to the activation of mechanisms of protection. Visibility thus emerges as an ambiguous condition, associated not only with recognition and rescue, but also with surveillance, classification, and control.

This theoretical framework is translated into design practice through Ceasefire!, a wearable prototype that draws morphological references from the life jacket. The choice of this object connects the body to questions of protection, survival, maritime movement, and exposure, without proposing the work as a functional life-saving device. Properties of bioluminescence, including low luminosity, transience, and activation through movement, are transferred into the design exploration of alternative forms of luminous presence. Within this framework, the body is approached as a “portable landscape”: a dynamic field in which biological life, movement, memory, vulnerability, and spatial and political relations intersect.

The development of the prototype is combined with the experimental observation of bioluminescent dinoflagellates and the photographic and photometric documentation of their luminous response. The low intensity of the emitted light, the short duration of emission, its dependence on mechanical stimulation, and the difficulty of obtaining stable measurements were treated as research data that informed the design process. The final model does not constitute a fully realised integration of living organisms, but rather a design simulation of selected properties observed during the experimental process.

The thesis concludes that the significance of bioluminescence for art and design lies not primarily in its potential to replace conventional lighting technologies, but in its capacity to position light as a field through which relationships between life, the body, the environment, and power can be investigated. Through Ceasefire!, a biological strategy that regulates the presence of organisms in nature is transformed into a question of political and social visibility: under what conditions, through what means, and with what consequences does a body become visible?