Η εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4412/2016 σχετικά με τη διευκρίνιση και συμπλήρωση προσφοράς του διαγωνιζομένου – Ερμηνευτική προσέγγιση και ανάλυση των αποφάσεων της ΕΑΔΗΣΥ και της νομολογίας των δικαστηρίων.

Application of Article 102 of Law 4412/2016 regarding the clarification and supplementation of a tenderer's offer – Interpretive approach and analysis of the decisions of the EAADISY (Hellenic Single Public Procurement Authority) and court case law. (Αγγλική)

  1. MSc thesis
  2. ΜΑΡΙΑ ΣΙΩΚΑΤΑ
  3. Δίκαιο της Οικονομίας και των Επιχειρήσεων (ΔΟΕ)
  4. 19 Σεπτεμβρίου 2026
  5. Ελληνικά
  6. 48
  7. Γέροντας Απόστολος
  8. κος Χρήστου Οδυσσέας κος Απόστολος Γέροντας,
  9. ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ | ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ | Δημόσιοι διαγωνισμοί | ΕΑΔΗΣΥ | Νομολογία
  10. Δίκαιο των Δημοσίων Συμβάσεων Ενέργειας και Περιβάλλοντος
  11. 7
  12. 0
  13. 0
    • Η εργασία εξετάζει τη νομική και πρακτική εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4412/2016 ως προς τη διευκρίνιση και συμπλήρωση προσφορών στις δημόσιες συμβάσεις, με έμφαση στη μεταρρύθμιση του άρθρου 42 του ν. 4782/2021. Στόχος είναι η οριοθέτηση μεταξύ επιτρεπτών διευκρινίσεων/συμπληρώσεων—που αποσκοπούν στη «διάσωση» προσφορών με ασάφειες, επουσιώδεις πλημμέλειες ή πρόδηλα σφάλματα—και ανεπίτρεπτων τροποποιήσεων που ισοδυναμούν με υποβολή νέας προσφοράς ή με εκ των υστέρων συμμόρφωση προς ουσιώδεις όρους της διακήρυξης. Μεθοδολογικά, συνδυάζεται ερμηνευτική ανάλυση του κανονιστικού πλαισίου (άρθρο 102 προ και μετά τον ν. 4782/2021, συνάρτηση με το άρθρο 56 παρ. 3 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ) με συστηματική χαρτογράφηση αποφάσεων της ΕΑΔΗΣΥ και νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων, του Συμβουλίου της Επικρατείας, και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η έρευνα κατηγοριοποιεί ενδεικτικά περιπτώσεις επιτρεπτής διευκρίνισης (πρόδηλα σφάλματα, φραστικές αποκλίσεις, μη ουσιώδεις ασάφειες σε τεχνικά στοιχεία, ασάφεια διακήρυξης ή ελλιπή υποδείγματα) έναντι ανεπίτρεπτων τροποποιήσεων (έγγραφα/δηλώσεις επί ποινή αποκλεισμού που λείπουν, αντικατάσταση μη νομίμως υποβληθέντων στοιχείων, ουσιώδεις τεχνικές αποκλίσεις, ληγμένα πιστοποιητικά, κρίσιμες πλημμέλειες στο ΕΕΕΣ ή ξενόγλωσσα κρίσιμα έγγραφα χωρίς μετάφραση). Κεντρικό εύρημα είναι η σύγκλιση διοικητικής και δικαστικής πρακτικής σε δύο πυλώνες: α) απαιτείται ο αντικειμενικά εξακριβώσιμος προγενέστερος χαρακτήρας της πληροφορίας που διευκρινίζεται/συμπληρώνεται, και β) απαγορεύεται κάθε αλλοίωση της ουσίας της προσφοράς ή δημιουργία αθέμιτου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ιδίως για το ΕΕΕΣ, οι πλημμέλειες που εμποδίζουν την προαπόδειξη κριτηρίων οδηγούν, κατά κανόνα, σε απόρριψη, εκτός εάν συντρέχει ασάφεια της διακήρυξης ή υπάρχει ήδη στον φάκελο πληροφορία που τεκμηριώνει τον προγενέστερο χαρακτήρα χωρίς αντικατάσταση.
    • This paper examines the legal and practical application of Article 102 of Law 4412/2016 regarding the clarification and supplementation of tenders in public procurement, with particular emphasis on the reform introduced by Article 42 of Law 4782/2021. The aim is to delineate permissible clarifications/supplementations—which seek to "salvage" tenders containing ambiguities, non-essential deficiencies, or manifest errors—from impermissible modifications that amount to the submission of a new tender or ex-post compliance with essential conditions of the procurement documents. Methodologically, it combines an interpretive analysis of the regulatory framework (Article 102 prior to and following Law 4782/2021, in conjunction with Article 56(3) of Directive 2014/24/EU) with a systematic mapping of decisions by the EAADISY (Hellenic Single Public Procurement Authority) and case law from administrative courts, the Council of State, and the Court of Audit. The research categorizes indicative cases of permissible clarification (manifest errors, phrasing discrepancies, non-essential ambiguities in technical specifications, ambiguity in procurement documents, or deficient templates) versus impermissible modifications (missing documents or declarations required under penalty of exclusion, replacement of unlawfully submitted details, essential technical deviations, expired certificates, critical deficiencies in the ESPD/ESPD, or untranslated foreign critical documents). A key finding is the convergence of administrative and judicial practice around two core pillars: a) the information being clarified or supplemented must be objectively verifiable as pre-existing, and b) any alteration to the substance of the tender or creation of an unfair competitive advantage is prohibited. Especially regarding the ESPD, deficiencies that hinder the preliminary proof of criteria generally lead to rejection, unless procurement documents were ambiguous or the file already contained information substantiating the pre-existing status without necessitating replacement.
  15. Hellenic Open University
  16. Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 4.0 Διεθνές