Η παρούσα εργασία εξετάζει τον θρησκευτικό πλουραλισμό και την εκκλησιαστική διπλωματία μέσα από τη μελέτη περίπτωσης της Σύρου, ενός νησιού με ιδιαίτερη ιστορική και κοινωνική φυσιογνωμία, όπου Ορθόδοξοι και Ρωμαιοκαθολικοί συνυπάρχουν επί αιώνες. Στόχος της έρευνας είναι να αναδειχθούν οι τρόποι με τους οποίους οι δύο χριστιανικές κοινότητες διαμορφώνουν σχέσεις συνύπαρξης, διαλόγου και συνεργασίας, καθώς και οι μηχανισμοί μέσω των οποίων διαχειρίζονται τις θεολογικές διαφοροποιήσεις και τις κοινωνικές προκλήσεις που απορρέουν από αυτές.

Η εργασία προσεγγίζει το ζήτημα του πλουραλισμού τόσο σε θεωρητικό όσο και σε βιωματικό επίπεδο. Αρχικά, αναλύεται η έννοια του θρησκευτικού πλουραλισμού στο πλαίσιο της χριστιανικής θεολογίας και ειδικότερα της Ορθόδοξης παράδοσης, δίνοντας έμφαση στην αποδοχή της ετερότητας και στην αρχή της «ενότητας εν τη ποικιλία». Στη συνέχεια, εξετάζεται η έννοια της εκκλησιαστικής διπλωματίας ως ιστορικό και σύγχρονο φαινόμενο, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως εργαλείου διαχριστιανικής επικοινωνίας και κοινωνικής σταθερότητας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ιστορική εξέλιξη της Σύρου σε εκκλησιαστικό επίπεδο, από τη Φραγκοκρατία και την Οθωμανική περίοδο έως τη συγκρότηση της Ερμούπολης και τη διαμόρφωση μικτών θρησκευτικών κοινοτήτων. Η ανάλυση δείχνει ότι η μακρά εμπειρία συνύπαρξης συνέβαλε στη δημιουργία άτυπων αλλά σταθερών πρακτικών επικοινωνίας, οι οποίες υπερέβησαν τις δογματικές διαφορές χωρίς να τις αναιρέσουν.

Η μελέτη περίπτωσης επικεντρώνεται στην καθημερινή θρησκευτική συνύπαρξη, στις κοινές κοινωνικές και πολιτιστικές δράσεις, στον ρόλο των εκκλησιαστικών θεσμών και στις προσωπικές εμπειρίες διαλόγου των κατοίκων του νησιού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα των μικτών γάμων, οι οποίοι αναλύονται ως πεδίο στο οποίο συμπυκνώνονται οι προκλήσεις αλλά και οι δυνατότητες της εκκλησιαστικής διπλωματίας σε τοπικό επίπεδο. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Σύρος αποτελεί ένα λειτουργικό παράδειγμα θρησκευτικού πλουραλισμού, όπου η κοινωνική αρμονία οικοδομείται μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδραση Εκκλησίας και κοινωνίας. Η εκκλησιαστική διπλωματία αναδεικνύεται ως καθημερινή πρακτική και όχι μόνο ως θεσμικός διάλογος, ενώ η τοπική κοινωνία λειτουργεί ως βασικός φορέας εμπέδωσης της συνύπαρξης. Η μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στον ευρύτερο επιστημονικό προβληματισμό γύρω από τη διαχείριση της θρησκευτικής ποικιλομορφίας και να αναδείξει τη σημασία της τοπικής εμπειρίας στη διαμόρφωση βιώσιμων μοντέλων κοινωνικής συνοχής.

This thesis explores religious pluralism and ecclesiastical diplomacy through the case study of the island of Syros, a unique social and historical context in which Orthodox and Roman Catholic communities have coexisted for centuries. The main aim of the research is to examine how these two Christian traditions interact, communicate, and cooperate, as well as how they manage theological differences and social challenges arising from religious diversity.

The study approaches religious pluralism both theoretically and empirically. It first examines the concept of pluralism within Christian theology, with particular emphasis on the Orthodox tradition and its understanding of otherness and the principle of “unity in diversity.” It then analyzes ecclesiastical diplomacy as both a historical and contemporary phenomenon, highlighting its role as a means of inter-Christian communication and social stability rather than solely as a formal institutional process. Special attention is given to the historical development of Syros at the ecclesiastical level, from the period of Frankish rule and Ottoman administration to the emergence of Ermoupolis and the formation of mixed religious communities. The analysis demonstrates that the long-standing experience of coexistence contributed to the development of informal yet resilient practices of dialogue, which mitigated tensions while preserving doctrinal distinctions.

The case study focuses on everyday religious coexistence, shared social and cultural activities, the role of ecclesiastical institutions, and personal experiences of dialogue within the local community. Particular emphasis is placed on mixed marriages, which are examined as a key field where theological, canonical, and social dimensions intersect, revealing both the challenges and the potential of ecclesiastical diplomacy at the local level. The thesis concludes that Syros represents a functional model of religious pluralism, where social harmony is sustained through continuous interaction between Church and society. Ecclesiastical diplomacy emerges primarily as a lived, everyday practice rather than merely a formalized dialogue, while the local community plays a decisive role in maintaining balance and mutual respect. By highlighting the importance of local experience, this study contributes to broader discussions on managing religious diversity and developing sustainable models of social cohesion in pluralistic societies.