Η σχέση phubbing και ψηφιακού εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Επιδράσεις στη συναισθηματική κατάσταση των εφήβων

The relationship between the intensity of Instagram use, phubbing behavior and the emotional state of adolescents (english)

  1. MSc thesis
  2. ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΡΑΙΚΟΥΣΗ
  3. Επιστήμες της Αγωγής (ΕΚΠ)
  4. 25 September 2026
  5. Ελληνικά
  6. 75
  7. Σπυρίδων Κάμτσιος
  8. Σπυρίδων Κάμτσιος, | Χατζηδαμιανός Γεράσιμος | Μισαηλίδου Πλουσία
  9. phubbing, | ψηφιακός εθισμός | μέσα κοινωνικής δικτύωσης | συναισθηματική κατάσταση έφηβοι
  10. ΕΚΠ 50
  11. 5
  12. 114
  13. 5.1 Δημογραφικά στοιχεία δείγματος Στον Πίνακα 1 δίνονται τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα για το φύλο και την ηλικιακή ομάδα των ερωτώμενων. Τα στοιχεία δείχνουν πως το 53% του δείγματος είναι άνδρες, ενώ το 47% του δείγματος είναι γυναίκες. Επίσης, παρατηρείται πως το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών είναι 14 ετών (38%), ενώ ακολουθούν οι μαθητές ηλικίας 15 ετών με ποσοστό 27% και οι μαθητές 13 ετών με ποσοστό 20%. Σε χαμηλότερα επίπεδα κατατάσσονται οι μαθητές ηλικίας 16 ετών (10%), ενώ το μικρότερο ποσοστό αφορά τους μαθητές ηλικίας 17–18 ετών (5%). Πίνακας 1. Δημογραφικά στοιχεία δείγματος n % Φύλο Άνδρας 53 53.0% Γυναίκα 47 47.0% Ηλικία 13 20 20.0% 14 38 38.0% 15 27 27.0% 16 10 10.0% 17-18 5 5.0% 5.2 Ανάλυση αξιοπιστίας Όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα 2, η ανάλυση αξιοπιστίας επιβεβαιώνει ότι τόσο οι τρεις κλίμακες της έρευνας όσο και οι επιμέρους παράγοντες από τους οποίους συγκροτούνται εμφανίζουν καλή αξιοπιστία (0.71 < α < 0.92) Πίνακας 2. Αποτελέσματα ανάλυσης αξιοπιστίας για τις κλίμακες της έρευνας Κλίμακα και διάσταση Cronbach α DASS-21 0.83 Στρες 0.78 Άγχος 0.71 Κατάθλιψη 0.72 Κλίμακα έντασης χρήσης του Instagram 0.92 Generic Scale of Phubbing 0.89 Φόβος απομάκρυνσης από το κινητό 0.85 Διαπροσωπική σύγκρουση 0.84 Αυτό-απομόνωση 0.89 Επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος 0.86 5.3 Αποτελέσματα περιγραφικής ανάλυσης Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της περιγραφικής ανάλυσης (μέσος όρος = Μ.Ο., τυπική απόκλιση = SD) για τις δηλώσεις της κλίμακας DASS-21. Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται πως σε υψηλότερο επίπεδο οι μαθητές ανέφεραν ότι ανησυχούσαν για τις καταστάσεις στις οποίες θα μπορούσαν να πανικοβληθούν και να φανούν ανόητοι στους άλλους (0.92), δεν μπορούσαν να ηρεμήσουν τον εαυτό τους (0.92) και βρήκαν τον εαυτό τους να νιώθει ενοχλημένος (0.92). Παράλληλα, λίγο χαμηλότερα εμφανίζεται η συχνότητα με την οποία τους ήταν δύσκολο να χαλαρώσουν (0.80), αισθάνονταν συχνά νευρικότητα (0.64) και ένιωθαν την καρδιά τους να χτυπάει χωρίς να έχει προηγηθεί σωματική άσκηση (0.60). Σε χαμηλότερο βαθμό ανέφεραν ότι είχαν την τάση να αντιδρούν υπερβολικά στις καταστάσεις που αντιμετώπιζαν (0.59), ένιωσαν ότι δεν είχαν τίποτα να προσμένουν με ενδιαφέρον (0.57), αισθάνθηκαν τρεμούλα (0.54) ή ότι το στόμα τους ήταν ξηρό (0.49). Τέλος, σε ακόμη χαμηλότερο επίπεδο ανέφεραν ότι δυσκολεύονταν ακόμη και να ανασάνουν (0.38). Παρόμοια, από τον Πίνακα 3 φαίνεται πως πιο συχνά οι μαθητές ανέφεραν ότι ένιωσαν πολύ κοντά στον πανικό (1.30), ότι ένιωσαν μελαγχολικοί και απογοητευμένοι (1.08) και ότι δεν μπορούσαν να ανεχτούν οτιδήποτε τους κρατούσε από το να συνεχίσουν με αυτό που έκαναν (1.07). Ταυτόχρονα, σε χαμηλότερο επίπεδο ανέφεραν ότι τους φάνηκε δύσκολο να αναλάβουν την πρωτοβουλία να κάνουν κάποια πράγματα (0.95), ενώ ακόμη χαμηλότερα κατατάσσεται η συχνότητα με την οποία ένιωσαν πως η ζωή δεν είχε νόημα (0.70) και πως ήταν αρκετά ευερέθιστοι (0.68). Τέλος, σε μικρή συχνότητα ανέφεραν ότι τίποτα δεν μπορούσε να τους κάνει να νιώσουν ενθουσιασμό (0.60), ότι δεν μπορούσαν να βιώσουν κανένα θετικό συναίσθημα (0.58) και ότι ένιωσαν φοβισμένοι χωρίς να υπάρχει λόγος (0.54). Λιγότερο συχνά ανέφεραν ότι δεν άξιζαν πολύ ως άτομα (0.50). Πίνακας 3. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις δηλώσεις κλίμακας DASS-21 Μ.Ο. SD Ένιωθα ότι το στόµα µου ήταν ξηρό 0.49 0.81 ∆υσκολευόµουν ν’ ανασάνω 0.38 0.63 Αισθάνθηκα τρεµούλα 0.54 0.61 Αισθανόµουν συχνά νευρικότητα 0.64 0.85 Ανησυχούσα για τις καταστάσεις στις οποίες θα µπορούσα να πανικοβληθώ και να φανώ ανόητος στους άλλους 0.92 0.99 Ένιωσα ότι δεν είχα τίποτα να προσµένω µε ενδιαφέρον 0.57 0.87 Αισθανόµουν την καρδιά µου να χτυπάει χωρίς να έχει προηγηθεί σωµατική άσκηση 0.60 0.82 ∆εν µπορούσα να ηρεµήσω τον εαυτό µου 0.92 0.87 Είχα την τάση να αντιδρώ υπερβολικά στις καταστάσεις που αντιµετώπιζα 0.59 0.70 Βρήκα τον εαυτό µου να νιώθει ενοχληµένος 0.92 1.01 Μου ήταν δύσκολο να χαλαρώσω 0.80 0.91 ∆εν µπορούσα να ανεχτώ οτιδήποτε µε κρατούσε από το να συνεχίσω µε αυτό που έκανα 1.07 0.96 Ένιωσα ότι ήµουν αρκετά ευερέθιστος 0.68 0.84 Ένιωσα φοβισµένος χωρίς να υπάρχει λόγος 0.54 0.81 ∆εν µπορούσα να βιώσω κανένα θετικό συναίσθηµα 0.58 0.68 Μου φάνηκε δύσκολο να αναλάβω την πρωτοβουλία να κάνω κάποια πράγµατα 0.95 0.81 Ένιωθα µελαγχολικός και απογοητευµένος 1.08 1.02 Ένιωσα πολύ κοντά στον πανικό 1.30 0.79 Τίποτα δεν µπορούσε να µε κάνει να νιώσω ενθουσιασµό 0.60 0.67 Ένιωσα ότι δεν άξιζα πολύ ως άτοµο 0.50 0.60 Ένιωσα πως η ζωή δεν είχε νόηµα 0.70 0.88 Στον Πίνακα 4 και το αντίστοιχο Γράφημα 1 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της περιγραφικής ανάλυσης για τα σκορ του άγχους, του στρες και της κατάθλιψης. Οι μεταβλητές αυτές αποτελούνται από τον μέσο όρο των 7 δηλώσεων της κάθε μίας, ενώ δέχονται τιμές από το 0 έως και το 3, με αύξηση του μέσου όρου να συνεπάγεται υψηλότερο επίπεδο άγχους, στρες και κατάθλιψης. Όπως φαίνεται, υψηλότερο είναι το επίπεδο κατάθλιψης (0.82) και ακολουθεί με μικρή διαφορά το επίπεδο στρες (0.79). Ωστόσο, χαμηλότερα κατατάσσεται το επίπεδο άγχους που βιώνουν οι μαθητές (0.59). Παρ’ όλα αυτά, όλα τα επίπεδα φαίνεται να βρίσκονται κάτω του μέτριου και γενικότερα σε χαμηλή κλίμακα. Πίνακας 4. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις μεταβλητές άγχους, στρες και κατάθλιψης ΜΟ SD Άγχος 0.59 0.47 Στρες 0.79 0.53 Κατάθλιψη 0.82 0.44 Γράφημα 1. Συνολικό σκορ άγχους, στρες και κατάθλιψης Στον Πίνακα 5 και το αντίστοιχο Γράφημα 2 παρουσιάζονται οι δηλώσεις που σχετίζονται με την ενασχόληση των μαθητών με το Instagram. Όπως φαίνεται, σε υψηλότερο επίπεδο συμφωνούν ότι αναζητούν συχνά σύνδεση στο διαδίκτυο για να επισκεφτούν το Instagram (3.20) και πως αισθάνονται άσχημα όταν δεν ελέγχουν καθημερινά το προφίλ τους (3.10). Παράλληλα, σε παρόμοιο επίπεδο αναφέρουν ότι όταν βαριούνται ανοίγουν το Instagram (3.09), ξοδεύουν χρόνο στην πλατφόρμα εις βάρος των υποχρεώσεών τους (2.95) και ότι χρησιμοποιούν το Instagram αντί να κοιμούνται (2.89). Λίγο χαμηλότερα κατατάσσεται το επίπεδο συμφωνίας αναφορικά με το ότι το προφίλ τους είναι αρκετά λεπτομερές (2.88), ότι πηγαίνουν συχνά στο Instagram όταν βαριούνται (2.84), ότι πριν πάνε για ύπνο το ελέγχουν ακόμη μία φορά (2.72) και ότι αν μπορούσαν να επισκεφτούν μόνο έναν ιστότοπο στο διαδίκτυο, αυτός θα ήταν το Instagram (2.70). Ταυτόχρονα, χαμηλότερα κατατάσσεται το επίπεδο συμφωνίας τους αναφορικά με το ότι τους αρέσει να εκλεπτύνουν το προφίλ τους (2.68), πως είναι σημαντικό για τους ίδιους να το ενημερώνουν τακτικά (2.67) και πως ξοδεύουν περισσότερο χρόνο στην πλατφόρμα από όσο θα ήθελαν (2.55). Ωστόσο, σε χαμηλό επίπεδο αναφέρουν ότι το να βλέπουν δημοσιεύσεις στο Instagram είναι καλό για να ξεπερνούν την πλήξη (2.15). Πίνακας 5. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις δηλώσεις της κλίμακας έντασης χρήσης του Instagram Μ.Ο. SD Αν μπορούσα να επισκεφτώ μόνο έναν ιστότοπο στο Διαδίκτυο, αυτός θα ήταν το Instagram 2.70 1.14 Αισθάνομαι άσχημα αν δεν ελέγχω καθημερινά το Instagram μου 3.10 1.31 Αναζητώ συχνά σύνδεση στο διαδίκτυο για να επισκεφθώ το Instagram 3.20 1.21 Πριν πάω για ύπνο, ελέγχω το Instagram άλλη μια φορά 2.72 1.29 Το να βλέπεις δημοσιεύσεις στο Instagram είναι καλό για να ξεπερνάς την πλήξη 2.15 0.76 Όταν βαριέμαι, πηγαίνω συχνά στο Instagram 2.84 0.94 Εάν βαριέμαι, ανοίγω το Instagram 3.09 1.10 Ξοδεύω χρόνο στο Instagram εις βάρος των υποχρεώσεών μου 2.95 1.10 Ξοδεύω περισσότερο χρόνο στο Instagram από όσο θα ήθελα 2.55 0.97 Συμβαίνει να χρησιμοποιώ το Instagram αντί να κοιμάμαι 2.89 1.18 Το προφίλ μου στο Instagram είναι αρκετά λεπτομερές 2.88 1.11 Μου αρέσει να εκλεπτίζω το προφίλ μου στο Instagram 2.68 1.14 Είναι σημαντικό για μένα να ενημερώνω τακτικά το προφίλ μου στο Instagram 2.67 0.84 Γράφημα 2. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις δηλώσεις της κλίμακας έντασης χρήσης του Instagram Στον Πίνακα 6 και το αντίστοιχο Γράφημα 3 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της περιγραφικής ανάλυσης για το συνολικό επίπεδο έντασης χρήσης του Instagram. Η μεταβλητή αυτή υπολογίστηκε από τον μέσο όρο των δηλώσεων που σχετίζονται με τη χρήση του Instagram και δέχεται τιμές από το 1 έως το 5, με υψηλότερη τιμή να συνεπάγεται υψηλότερο επίπεδο έντασης χρήσης. Όπως προκύπτει, το συνολικό επίπεδο χρήσης των μαθητών κατατάσσεται κάτω του μέτριου (2.80). Πίνακας 6. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τη συνολική έντασης χρήσης του Instagram M.O. 2.80 DS 0.78 Ελάχιστη τιμή 1.38 Μέγιστη τιμή 4.38 Γράφημα 3. Ένταση χρήσης του Instagram Στον Πίνακα 7 και το Γράφημα 4 που ακολουθεί παρατίθενται οι δηλώσεις που αφορούν τον γενικότερο φόβο απομάκρυνσης από το κινητό. Οι μαθητές σε υψηλότερο βαθμό ανέφεραν ότι προτιμούν να έχουν στραμμένη την προσοχή τους στο κινητό τους παρά να μιλούν στους άλλους (4,05), ενώ χαμηλότερα κατατάσσουν το ότι τοποθετούν το κινητό τους σε μέρος όπου μπορούν να το βλέπουν (3,48) και πως νιώθουν καλά όταν σταματούν να εστιάζουν στους γύρω τους και στρέφουν την προσοχή τους στο κινητό (3,38). Παράλληλα, οι μαθητές σε υψηλότερο βαθμό αναφέρουν ότι γνωρίζουν πως χάνουν ευκαιρίες να μιλήσουν με άλλους εξαιτίας της χρήσης του κινητού (3,33), αισθάνονται ευχαριστημένοι όταν προσέχουν το κινητό τους αντί για τους γύρω τους (3,29), πιάνουν τον εαυτό τους να σκέφτεται «λίγα λεπτά ακόμη» όταν χρησιμοποιούν το κινητό (3,29) και καταπολεμούν το στρες αγνοώντας τους γύρω τους και εστιάζοντας στο κινητό τους (3,23). Επιπλέον, οι μαθητές αναφέρουν περιστασιακά ότι οι άλλοι τους λένε πως ασχολούνται με το κινητό τους σε υπερβολικό βαθμό (3,21), χρησιμοποιούν το κινητό παρόλο που γνωρίζουν ότι αυτό ενοχλεί τους άλλους (3,17), ενοχλούνται όταν οι άλλοι τους ζητούν να αφήσουν το κινητό για να μιλήσουν (3,03) και αισθάνονται άγχος όταν το κινητό δεν βρίσκεται κοντά τους (3,00). Τέλος, λιγότερο συχνά οι συμμετέχοντες αναφέρουν ότι έχουν συγκρούσεις με τους γύρω τους επειδή χρησιμοποιούν το κινητό τους (2,98), δεν αντέχουν να το αφήνουν από τα χέρια τους (2,81), ανησυχούν ότι θα χάσουν κάτι σημαντικό αν δεν το ελέγξουν (2,66) και ότι ασχολούνται με το κινητό τους για περισσότερη ώρα απ’ ό,τι αρχικά θα ήθελαν (2,29). Πίνακας 7. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις δηλώσεις σχετικά με τον φόβο απομάκρυνσης από το κινητό Μ.Ο. SD Νιώθω άγχος εάν το κινητό μου δεν βρίσκεται κοντά μου 3.00 0.99 Δεν αντέχω να αφήνω το κινητό μου από τα χέρια μου 2.81 1.04 Τοποθετώ το κινητό μου σε μέρος που μπορώ να το βλέπω 3.48 0.99 Ανησυχώ ότι θα χάσω κάτι σημαντικό αν δεν κοιτάξω το κινητό μου 2.66 1.49 Έχω συγκρούσεις με τους γύρω μου επειδή χρησιμοποιώ το κινητό μου 2.98 1.11 Οι άλλοι μου λένε ότι ασχολούμαι με το κινητό μου σε πολύ μεγάλο βαθμό 3.21 1.09 Ενοχλούμαι όταν οι άλλοι μου ζητάνε να αφήσω το κινητό μου και να μιλήσω μαζί τους 3.03 1.17 Χρησιμοποιώ το κινητό μου παρόλο που γνωρίζω ότι αυτό ενοχλεί τους άλλους 3.17 1.43 Προτιμώ να έχω στραμμένη την προσοχή μου στο κινητό μου παρά να μιλώ στους άλλους 4.05 1.80 Νιώθω ευχαριστημένος όταν προσέχω το κινητό μου αντί τους γύρω μου 3.29 1.27 Νιώθω καλά όταν σταματάω να εστιάζω στους γύρω μου και στρέφω την προσοχή μου στο κινητό μου 3.38 1.63 Καταπολεμώ το στρες με το να αγνοώ τους γύρω μου και να εστιάζω την προσοχή μου στο κινητό μου 3.23 1.15 Ασχολούμαι με το κινητό μου για περισσότερη ώρα απ'ότι αρχικά προτίθεμαι να ασχοληθώ 2.29 1.22 Γνωρίζω ότι χάνω ευκαιρίες να μιλήσω με άλλους εξαιτίας του ότι χρησιμοποιώ το κινητό μου 3.33 1.30 Πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται "λίγα λεπτά ακόμη" όταν χρησιμοποιώ το κινητό μου 3.29 1.90 Γράφημα 4. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για τις δηλώσεις σχετικά με τον φόβο απομάκρυνσης από το κινητό Ο Πίνακας 8 και το αντίστοιχο Γράφημα 5 παρουσιάζουν τις μεταβλητές–scores που δημιουργήθηκαν με βάση τις παραπάνω δηλώσεις. Οι μεταβλητές αυτές αποτελούνται από τον μέσο όρο των 4 ή 3 δηλώσεων της κάθε μίας και δέχονται τιμές από το 1 έως το 7, με υψηλότερο μέσο όρο να συνεπάγεται υψηλότερο επίπεδο της εκάστοτε διάστασης. Είναι εμφανές πως υψηλότερα κατατάσσεται το επίπεδο αυτό-απομόνωσης (3.49) και ακολουθεί το επίπεδο διαπροσωπικής σύγκρουσης (3.10). Ωστόσο, χαμηλότερα κατατάσσεται ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό (2.99) και η επίγνωση–αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος (2.97). Πίνακας 8. Μέσος όρος (Μ.Ο.) και τυπική απόκλιση (SD) για το συνολικό σκορ των διαστάσεων του φόβου απομάκρυνσης από το κινητό Μ.Ο. SD Φόβος απομάκρυνσης από το κινητό 2 . 99 0 . 948 Διαπροσωπική σύγκρουση 3 . 10 0 . 995 Αυτό-απομόνωση 3 . 49 1 . 287 Επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος 2 . 97 1 . 328 Γράφημα 5. Συνολικό σκορ των διαστάσεων του φόβου απομάκρυνσης από το κινητό 5.4. Ανάλυση συσχέτισης μεταξύ μεταβλητών και ευρήματα γραμμικής παλινδρόμησης Στον Πίνακα 9 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της ανάλυσης συσχέτισης μεταξύ των υποκλιμάκων του DASS-21, της έντασης χρήσης του Instagram και της Generic Scale of Phubbing, με τη χρήση του συντελεστή r του Pearson Από τα αποτελέσματα, αναδεικνύονται τρεις στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις σε επίπεδο εμπιστοσύνης 99%. Αναλυτικότερα, φαίνεται πως όσο αυξάνεται η ένταση χρήσης του Instagram τόσο αυξάνονται το άγχος (r = 0.75, p < 0.01), το στρες (r = 0.70, p < 0.01), και η κατάθλιψη (r = 0.80, p < 0.01), που βιώνουν οι μαθητές, επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση Η1. Επίσης, παρατηρείται πως όσο αυξάνεται η διαπροσωπική σύγκρουση, τόσο αυξάνονται τα επίπεδα στρες (r=0.63 , p < 0.01), επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση Η4, ενώ αντίστοιχα όσο αυξάνεται η αυτό-απομόνωση, τόσο αυξάνονται τα επίπεδα κατάθλιψης (r=0.78 , p <0.01), επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση Η5. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό παρουσιάζει θετική και στατιστικά σημαντική συσχέτιση με το άγχος (r=0.74 , p <0.01), γεγονός που επιβεβαιώνει την ερευνητική υπόθεση Η3. Συνολικά, οι διαστάσεις του phubbing εμφανίζουν θετικές και στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις με το άγχος, το στρες και την κατάθλιψη (r από 0,633 έως 0,845, p < 0.001), επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση Η2. Πίνακας 9. Συσχετίσεις παραγόντων, μέσοι όροι (M.O) και τυπικές αποκλίσεις (SD) για τις υποκλίμακες του DASS-21, της έντασης χρήσης του Instagram και της Generic Scale of Phubbing [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] Μ.Ο. SD [1] Άγχος -- 0.59 0.47 [2] Στρες .57** -- 0.79 0.53 [3] Κατάθλιψη .79** .74** -- 0.82 0.44 [4] Ένταση χρήσης του Instagram .75** .70** .80** -- 2.80 0.78 [5] Φόβος απομάκρυνσης από το κινητό .74** .74** .80** .87** -- 2.99 0.95 [6] Διαπροσωπική σύγκρουση .66** .63** .73** .85** .82** -- 3.10 0.99 [7] Αυτό-απομόνωση .73** .64** .78** .89** .83** .70** -- 3.49 1.29 [8] Επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος .80** .75** .85** .90** .94** .80** .88** -- 2.97 1.33 Στη συνέχεια η έρευνα υιοθέτησε το στατιστικό κριτήριο της ανάλυσης παλινδρόμησης προκειμένου να εξετάσει τις υποθέσεις:  HA1: Ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό προβλέπει το άγχος  HA2: Η διαπροσωπική σύγκρουση προβλέπει το άγχος  HA3: Η αυτο-απομόνωση προβλέπει το άγχος  HA4: Η επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος προβλέπει το άγχος Πριν από την εφαρμογή των μοντέλων πολλαπλής παλινδρόμησης, αξιολογήθηκε η ύπαρξη πολυσυγγραμμικότητας μεταξύ των ανεξάρτητων μεταβλητών μέσω των δεικτών Ανοχής (Tolerance) και Παράγοντα Διόγκωσης της Διακύμανσης (VIF). Οι τιμές που προέκυψαν για όλα τα μοντέλα ήταν συμβατές με τα προτεινόμενα κριτήρια αποδοχής, καθώς οι τιμές του Tolerance υπερέβαιναν το 0,20 και οι αντίστοιχες τιμές του VIF παρέμεναν κάτω από το 5. Ως εκ τούτου, δεν εντοπίστηκαν ενδείξεις σημαντικής πολυσυγγραμμικότητας, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ανεξάρτητες μεταβλητές δεν παρουσίαζαν υπερβολική αλληλεπικάλυψη και ότι οι εκτιμήσεις των συντελεστών παλινδρόμησης μπορούν να θεωρηθούν σταθερές, αξιόπιστες και ερμηνεύσιμες. Αρχικά, εξετάστηκε η ερευνητική υπόθεση Η3 μέσω γραμμικής παλινδρόμησης, με εξαρτημένη μεταβλητή το άγχος και ανεξάρτητες τις διαστάσεις του Generic Scale of Phubbing. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται αναλυτικά στον Πίνακα 10. Αρχικά, εξετάστηκε το μοντέλο με ανεξάρτητη μεταβλητή τον φόβο απομάκρυνσης από το κινητό. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, το μοντέλο είναι στατιστικά σημαντικό (F = 118.5, p < 0.01) και εξηγεί το 55% της διακύμανσης του άγχους (R² = 0.55). Από την ανάλυση αναδεικνύεται ότι ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό αποτελεί στατιστικά σημαντικό και θετικό προβλεπτικό παράγοντα του άγχους (β = 0.74, t = 10.89, p < 0.01). . Στη συνέχεια, εξετάστηκε το μοντέλο με ανεξάρτητη μεταβλητή τη διαπροσωπική σύγκρουση. Το μοντέλο βρέθηκε επίσης στατιστικά σημαντικό (F = 73.9, p < 0.01) και εξηγεί το 43% της διακύμανσης του άγχους (R² = 0.43). Η διαπροσωπική σύγκρουση αποτελεί στατιστικά σημαντικό και θετικό προβλεπτικό παράγοντα του άγχους (β = 0.66, t = 8.60, p < 0.01), Περαιτέρω, το μοντέλο με ανεξάρτητη μεταβλητή την αυτό-απομόνωση ήταν στατιστικά σημαντικό (F = 114.4, p < 0.01) και εξηγεί το 54% της διακύμανσης του άγχους (R² = 0.54). Η αυτό-απομόνωση φαίνεται να αποτελεί στατιστικά σημαντικό και θετικό προβλεπτικό παράγοντα του άγχους (β = 0.73, t = 10.70, p < 0.01). Τέλος, εξετάστηκε το μοντέλο με ανεξάρτητη μεταβλητή την επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος. Το μοντέλο είναι στατιστικά σημαντικό (F = 178.8, p < 0.01) και εξηγεί το 65% της διακύμανσης του άγχους (R² = 0.65). Η επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος φαίνεται να αποτελεί στατιστικά σημαντικό και θετικό προβλεπτικό παράγοντα του άγχους (β = 0.80, t = 13.37, p < 0.01). Συνολικά, και οι τέσσερις διαστάσεις του phubbing προβλέπουν θετικά και στατιστικά σημαντικά το άγχος. Η ίδια διαδικασία εφαρμόστηκε και με εξαρτημένες μεταβλητές το στρες και την κατάθλιψη, προκειμένου να διερευνηθεί εάν οι διαστάσεις του phubbing μπορούσαν να λειτουργήσουν ως προβλεπτικοί παράγοντες και για τις υπόλοιπες διαστάσεις της συναισθηματικής κατάστασης των μαθητών. Ωστόσο, από τις αντίστοιχες αναλύσεις παλινδρόμησης δεν προέκυψαν στατιστικά σημαντικές προβλέψεις. Πίνακας 10. Αποτελέσματα γραμμικής παλινδρόμησης για την πρόβλεψη του άγχους από τις διαστάσεις του Generic Scale of Phubbing Εξαρτημένη Ανεξάρτητη Beta T R R2 F p Άγχος Φόβος απομάκρυνσης από το κινητό 0.74 10.89 0.74 0.55 118.5 <0.01 Άγχος Διαπροσωπική σύγκρουση 0.66 8.60 0.66 0.43 73.9 <0.01 Άγχος Αυτό-απομόνωση 0.73 10.70 0.73 0.54 114.4 <0.01 Άγχος Επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος 0.80 13.37 0.80 0.65 178.8 <0.01 Στον Πίνακα 11 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, με εξαρτημένη μεταβλητή το άγχος και ανεξάρτητες μεταβλητές τις τέσσερις διαστάσεις του Generic Scale of Phubbing. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε προκειμένου να εξεταστεί ποια διάσταση του phubbing είναι πιο σημαντική στην πρόβλεψη του άγχους. Όπως φαίνεται, το συνολικό μοντέλο ήταν στατιστικά σημαντικό (F = 44.6, p < 0.001) και εξηγούσε το 65% της διακύμανσης του άγχους (R² = 0.65). Ωστόσο, από τις τέσσερις διαστάσεις του phubbing, μόνο η επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος αναδείχθηκε στατιστικά σημαντικός και θετικός προβλεπτικός παράγοντας του άγχους (β = 0.28, t = 3.86, p < 0.001). Αντίθετα, ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό (β = -0.08, t = -0.90, p = 0.378), η διαπροσωπική σύγκρουση (β = 0.03, t = 0.65, p = 0.515) και η αυτο-απομόνωση (β = 0.05, t = 1.00, p = 0.318) δεν αποτέλεσαν στατιστικά σημαντικούς ανεξάρτητους προβλεπτικούς παράγοντες του άγχους. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι, ενώ στις απλές γραμμικές παλινδρομήσεις όλες οι διαστάσεις του phubbing προέβλεπαν θετικά και στατιστικά σημαντικά το άγχος, όταν εξετάστηκαν ταυτόχρονα στο ίδιο μοντέλο, η επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος ήταν η μόνη διάσταση που διατήρησε τη στατιστικά σημαντική της επίδραση. Συνεπώς, η συγκεκριμένη διάσταση φαίνεται να αποτελεί τον ισχυρότερο ανεξάρτητο προβλεπτικό παράγοντα του άγχους των μαθητών. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές που αναγνωρίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό ότι η χρήση του κινητού τους δημιουργεί προβλήματα ή τους στερεί ευκαιρίες επικοινωνίας με τους άλλους, τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους. Πίνακας 11. Αποτελέσματα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης για την πρόβλεψη του άγχους από τις διαστάσεις του Generic Scale of Phubbing Εξαρτημένη Ανεξάρτητη Beta T p R2 F p Άγχος Φόβος απομάκρυνσης από το κινητό -0.08 -0.9 0.378 0.65 44.6 <0.001 Διαπροσωπική σύγκρουση 0.03 0.65 0.515 Αυτό-απομόνωση 0.05 1.00 0.318 Επίγνωση-αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος 0.28 3.86 <0.001
    • Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στην ένταση χρήσης του Instagram, τη συμπεριφορά phubbing και τη συναισθηματική κατάσταση των εφήβων. Ειδικότερα, εξετάστηκε κατά πόσο η ενασχόληση με το Instagram και οι επιμέρους διαστάσεις του phubbing συνδέονται με τα επίπεδα άγχους, στρες και κατάθλιψης. Για το σκοπό της έρευνας πραγματοποιήθηκε ποσοτική έρευνα σε δείγμα 100 εφήβων μαθητών ηλικίας 13 έως 18 ετών, οι οποίοι είχαν λογαριασμό στο Instagram. Η επιλογή του δείγματος έγινε με τη μέθοδο της βολικής δειγματοληψίας. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο, το οποίο περιλάμβανε τη φόρμα δημογραφικών στοιχείων, την κλίμακα DASS-21 για τη μέτρηση της κατάθλιψης, του άγχους και του στρες, μια κλίμακα έντασης χρήσης του Instagram και την κλίμακα Generic Scale of Phubbing για την αξιολόγηση των διαστάσεων του phubbing. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μεγαλύτερη ένταση χρήσης του Instagram σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, στρες και κατάθλιψης. Παράλληλα, οι επιμέρους διαστάσεις του phubbing (δηλαδή ο φόβος απομάκρυνσης από το κινητό, η διαπροσωπική σύγκρουση, η αυτο-απομόνωση και η επίγνωση/αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος) σχετίζονται θετικά με τα επίπεδα άγχους, στρες και κατάθλιψης των εφήβων. Από τις αναλύσεις παλινδρόμησης προέκυψε ότι οι διαστάσεις του phubbing είναι σημαντικοί προβλεπτικοί παράγοντες του άγχους, ενώ από την πολλαπλή παλινδρόμηση προέκυψε πως η επίγνωση/αναγνώριση ύπαρξης προβλήματος είναι ο σημαντικότερος προβλεπτικός παράγοντας του άγχους. Συμπερασματικά, τα ευρήματα της διπλωματικής εργασίας δείχνουν ότι η αυξημένη ένταση χρήσης του Instagram, καθώς και οι επιμέρους διαστάσεις του phubbing, συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, στρες και κατάθλιψης στους εφήβους. Το βασικό συμπέρασμα της διπλωματική εργασίας είναι ότι η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επιβαρύνει τη συναισθηματική κατάσταση των μαθητών, αναδεικνύοντας την ανάγκη για παρεμβάσεις πρόληψης.
    • The purpose of this study was to investigate the relationship between the intensity of Instagram use, phubbing behavior and the emotional state of adolescents. In particular, it was examined whether engagement with Instagram and the individual dimensions of phubbing are associated with levels of anxiety, stress and depression. For the purpose of the study, a quantitative survey was conducted on a sample of 100 adolescent students aged 13 to 18 years, who had an Instagram account. The sample was selected using the convenience sampling method. A questionnaire was used to collect data, which included the demographic data form, the DASS-21 scale for measuring depression, anxiety and stress, an Instagram intensity scale and the Generic Scale of Phubbing to assess the dimensions of phubbing. The results showed that greater intensity of Instagram use is associated with higher levels of anxiety, stress and depression. At the same time, the individual dimensions of phubbing (i.e. fear of being separated from the mobile phone, interpersonal conflict, self-isolation and awareness/recognition of the existence of a problem) are positively related to the levels of anxiety, stress and depression of adolescents. Regression analyses revealed that the dimensions of phubbing are significant predictors of anxiety, while multiple regression revealed that awareness/recognition of the existence of a problem is the most significant predictor of anxiety. In conclusion, the findings of the thesis show that increased intensity of Instagram use, as well as the individual dimensions of phubbing, are associated with higher levels of anxiety, stress and depression in adolescents. The main conclusion of the thesis is that problematic use of social media can burden the emotional state of students, highlighting the need for preventive interventions.
  15. Hellenic Open University
  16. Items in Apothesis are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.