Η πολιτιστική κληρονομιά συνιστά ένα σύνθετο πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο συναρθρώνεται με πολλές σφαίρες της κοινωνικής ζωής, της συλλογικής μνήμης και της ταυτότητας. Παράλληλα, δύναται να αποτελέσει πεδίο πολιτισμικών, πολιτικών, εθνικών και θρησκευτικών αντιπαραθέσεων/συγκρούσεων. Η παρούσα εργασία εξετάζει τη διαχείριση των μνημείων ως χώρων αντανάκλασης της συγκρουσιακής μνήμης και της διαφορετικής πρόσληψης της ιστορίας για διαφορετικές κοινότητες και τους τρόπους με τους οποίους, αντίστοιχα, επηρεάζεται και επιτελείται η διαχείριση των μνημείων αυτών στο σύγχρονο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι. Ειδικότερα, η έρευνα εστιάζει σε δύο Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, τα οποία αποτελούν φορείς μνήμης και αντικρουόμενα σύμβολα πολιτικής, πολιτισμικής και θρησκευτικής ταυτότητας: την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη και την Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ. Η ανάλυση πραγματοποιείται μέσω της θεωρητικής οπτικής της πολιτισμικής και κοινωνικής κατασκευής και των εννοιολογικών ερμηνευτικών σχημάτων του πολιτισμικού εθνικισμού και του πολιτισμικού διεθνισμού. Η συγκριτική προσέγγιση αναδεικνύει τον ρόλο και τους περιορισμούς της UNESCO στη διαχείριση της συγκρουσιακής κληρονομιάς, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις, οι πολιτικές και ιδεολογικές συνθήκες, οι εθνικές αφηγήσεις/προτεραιότητες, οι θρησκευτικοί συμβολισμοί και οι γεωπολιτικές επιδιώξεις επηρεάζουν τη διαχείριση μνημείων που διεκδικούνται από διαφορετικές κοινότητες. Η εργασία υπογραμμίζει ότι η μελέτη της συγκρουσιακής κληρονομιάς καθίσταται αναγκαία, καθώς συμβάλει στην κατανόηση της ιδεολογικής βάσης της αντιπαράθεσης και της φύσης της σύγκρουσης διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για την αποτελεσματική διαχείρισή της. Η τελευταία, προϋποθέτει ισορροπία μεταξύ εθνικής κυριαρχίας και διεθνούς προστασίας, καθώς και διαλογικές πρακτικές και συμμετοχικές στρατηγικές που αναγνωρίζουν την πολυφωνία της μνήμης και τις πολλαπλές ταυτότητες και αφηγήσεις των συγκρουόμενων κοινοτήτων, προκειμένου να προωθηθεί η συμφιλίωση και η ειρηνική συνύπαρξη.

Cultural heritage is a political, cultural, and social phenomenon that is intertwined with multiple spheres of social life, collective memory, and identity. At the same time, it may become a field of cultural, political, national, and religious contestations and conflicts. This thesis examines the management of monuments as sites reflecting conflict memory and differing interpretations of history among diverse communities, as well as the ways in which the management of these monuments is influenced and enacted within the contemporary social, political, and cultural context. Specifically, the research focuses on two UNESCO World Heritage Sites that function as carriers of memory and contested symbols of political, cultural, and religious identity: Hagia Sophia in Istanbul and the Old City of Jerusalem. The analysis is conducted through the theoretical perspective of cultural and social construction (constructivism) and the conceptual interpretive frameworks of cultural nationalism and cultural internationalism. The comparative approach highlights both the role and limitations of UNESCO in the management of conflict heritage, while also demonstrating how governments, political and ideological conditions, national narratives and priorities, religious symbolism, and geopolitical aspirations influence the management of monuments contested by different communities. The thesis underscores the necessity of studying conflict heritage, as it contributes to understanding the ideological basis of contestation and the nature of conflict, thereby shaping the conditions for their effective management. The latter requires a balance between national sovereignty and international protection, as well as dialogical practices and participatory strategies that recognize the polyphony of memory and the multiple identities and narratives of conflicting communities, in order to promote reconciliation and peaceful coexistence.