Περίληψη

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τις πληροφοριακές ανάγκες, την χρήση των πηγών πληροφόρησης αλλά και τις στάσεις απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη που έχουν οι επαγγελματίες της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας ΠΦΥ στην Ελλάδα. Διεξήχθη συγχρονική μελέτη σε δείγμα 150 επαγγελματιών υγείας με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου που διερευνούσε δημογραφικά χαρακτηριστικά, πληροφοριακές ανάγκες, πηγές πληροφόρησης, εμπόδια στην αναζήτηση πληροφοριών, διάχυση πρωτογενούς επιστημονικής/ επαγγελματικής πληροφορίας και αντιλήψεις ως προς την εμπιστοσύνη / δυσπιστία στη χρήση Τ.Ν. στις υπηρεσίες υγείας.

Οι πληροφοριακές ανάγκες επικεντρώθηκαν κυρίως στην άμεση κλινική πράξη, με υψηλότερες τιμές στην κλινική φροντίδα (Μ=3,49), την επικαιροποίηση γνώσεων (Μ=3,29) και τη θεραπευτική και διαγνωστική υποστήριξη (Μ=3,19 και Μ=3,18), ενώ μικρότερη έμφαση δόθηκε στην έρευνα, την εκπαίδευση προσωπικού και τη διεπιστημονική συνεργασία. Ως προς τις πηγές πληροφόρησης, κυριάρχησαν οι γενικές μηχανές αναζήτησης, με την Google να χρησιμοποιείται συχνότερα (Μ=3,71), ενώ σημαντική ήταν και η χρήση εργαλείων ΤΝ, όπως το ChatGPT (Μ=3,11). Παράλληλα, παρατηρήθηκε διαφοροποίηση στη χρήση επιστημονικών βάσεων δεδομένων και κατευθυντήριων οδηγιών. Οι μεγαλύτερες πληροφοριακές ανάγκες συνδέθηκαν ισχυρά με συχνότερη χρήση πηγών πληροφόρησης (ρ=0,69, p<0,001). Οι επαγγελματίες ΠΦΥ παρουσίασαν επιφυλακτική στάση απέναντι στην ΤΝ, ιδιαίτερα όταν αυτή αφορά εφαρμογές με άμεση κλινική ευθύνη. Η εμπιστοσύνη ήταν υψηλότερη για υποστηρικτικές λειτουργίες, όπως η διαχείριση δεδομένων και ο προγραμματισμός ραντεβού, και χαμηλότερη για τη συνταγογράφηση και τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Η ΤΝ φαίνεται, επομένως, να γίνεται περισσότερο αποδεκτή ως εργαλείο υποστήριξης παρά ως μέσο αυτόνομης κλινικής λήψης αποφάσεων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η συχνότητα χρήσης πηγών πληροφόρησης αναδείχθηκε ως ο μοναδικός στατιστικά σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας θετικότερης στάσης απέναντι στην ΤΝ (β=0,203, p=0,017). Τέλος, το μορφωτικό επίπεδο διαφοροποιούσε σημαντικά τη χρήση των πηγών πληροφόρησης, με συχνότερη χρήση από άτομα υψηλότερου εκπαιδευτικού επιπέδου, ενώ το φύλο δεν διαφοροποιούσε σημαντικά ούτε την αναζήτηση πληροφοριών ούτε τη στάση απέναντι στην ΤΝ. Συνολικά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρά την αυξανόμενη χρήση ψηφιακών εργαλείων και την ενεργή επαγγελματική δραστηριότητα, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην ΠΦΥ παραμένει περιορισμένη. Η αποτελεσματική αξιοποίησή της προϋποθέτει τη βελτίωση των οργανωτικών συνθηκών, την ενίσχυση της ψηφιακής υγειονομικής πληροφοριακής παιδείας και την ανάπτυξη δεξιοτήτων κριτικής αξιολόγησης της πληροφορίας.

Abstract

The present study explores the information needs, use of information sources, and attitudes towards artificial intelligence (AI) among Primary Health Care (PHC) professionals in Greece. A cross-sectional study was conducted with 150 healthcare professionals using a structured questionnaire. The questionnaire included demographic characteristics, information needs, sources of information, barriers to information seeking, dissemination of primary scientific and professional information, and attitudes of trust or distrust towards the use of AI in healthcare services. The findings showed that information needs were mainly related to everyday clinical practice. The highest scores were found for clinical care (M=3.49), keeping professional knowledge up to date (M=3.29), therapeutic support (M=3.19), and diagnostic support (M=3.18). Research, staff education, and interdisciplinary collaboration received less attention. General search engines were among the most commonly used sources of information, with Google being used most frequently (M=3.71). AI tools, such as ChatGPT, were also used to a considerable extent (M=3.11). The use of scientific databases and clinical guidelines varied among participants. A strong positive relationship was found between information needs and the frequency of using information sources (ρ=0.69, p<0.001). PHC professionals were generally cautious about the use of AI, particularly in areas involving direct clinical responsibility. They showed greater trust in AI for supportive tasks, such as data management and appointment scheduling, and less trust in its use for prescribing and treatment decisions. These findings suggest that healthcare professionals are more willing to accept AI as a tool that supports their work rather than as a system that makes clinical decisions independently. The frequency of using information sources was the only statistically significant predictor of a more positive attitude towards AI (β=0.203, p=0.017). However, the model explained only a small proportion of the variance (R²=0.041). Educational level was significantly related to the use of information sources, as participants with higher levels of education reported using them more frequently. Gender was not significantly related to either information seeking or attitudes towards AI. Overall, the findings suggest that although digital tools are increasingly being used in everyday professional practice, the integration of AI into PHC remains limited. Its effective use requires better organizational conditions, stronger digital health information literacy, and further development of skills for the critical evaluation of health information.