Εισαγωγή: Ο τρόπος με τον οποίο οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες επηρεάζουν την προσβασιμότητα και τη χρήση των υπηρεσιών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) αποτελεί ζήτημα που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης καθώς η ΠΦΥ είναι το πρώτο σημείο επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας. Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι η διερεύνηση και ανάλυση ανισοτήτων στην πρόσβαση και χρήση των υπηρεσιών ΠΦΥ μεταξύ αγροτικού και αστικού πληθυσμού στον νομό Χανίων.

Μέθοδος: Εφαρμόστηκε ποσοτική, διατομεακή και συγκριτική μελέτη σε 150 συμμετέχοντες χρησιμοποιώντας ανώνυμα ερωτηματολόγια τα οποία συμπληρώθηκαν από αγροτικό και αστικό πληθυσμό που επισκέφθηκε τα Κέντρα Υγείας στην Κάνδανο και στα Χανιά, αντίστοιχα. Οι ενότητες στις οποίες ερωτήθηκαν οι ασθενείς προκειμένου να συλλεχθούν τα δεδομένα ήταν δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά, αυτοαναφερόμενη κατάσταση υγείας, χρήση υπηρεσιών ΠΦΥ, εμπόδια πρόσβασης, ανικανοποίητες ανάγκες και ικανοποίηση από την παρεχόμενη φροντίδα. Η ανάλυση περιλάμβανε περιγραφική στατιστική και ελέγχους χ².

Αποτελέσματα: Στατιστικά σημαντικές διαφορές διαπιστώθηκαν μεταξύ αστικού και αγροτικού πληθυσμού ως προς το φύλο, την ηλικιακή ομάδα και τη μορφή απασχόλησης, όχι όμως ως προς το εισόδημα και το μορφωτικό επίπεδο. Επίσης, παρατηρήθηκε σημαντική διαφοροποίηση ως προς τη χρήση υπηρεσιών ΠΦΥ ανά περιοχή, καθώς οι συμμετέχοντες από τα Χανιά υπέδειξαν πως είχαν περισσότερες επισκέψεις σε γιατρό. Η Κάνδανος ανέδειξε το Κέντρο Υγείας ως κύριο σημείο πρώτης επαφής, ενώ στα Χανιά ήταν πιο διανεμημένες οι επιλογές φροντίδας. Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις ανικανοποίητες ανάγκες, ωστόσο στην Κάνδανο η απόσταση αναδείχθηκε ως το κύριο εμπόδιο ενώ στα Χανιά ο χρόνος αναμονής. Ο βαθμός ικανοποίησης από την παρεχόμενη φροντίδα ήταν υψηλός και στους δύο πληθυσμούς, ενώ η χρόνια νόσος συσχετίστηκε σημαντικά τόσο με τη χρήση ΠΦΥ όσο και με τις ανικανοποίητες ανάγκες.

Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν την αλληλεπίδραση που έχουν σημαντικοί παράγοντες στην ποιότητα της ΠΦΥ, η οποία δεν καθορίζεται μόνο από την παροχή ιατρικών υπηρεσιών. Η συστηματική και οργανωμένη παρακολούθηση των χρόνιων ασθενών, η πρόσβαση σε όλες τις ειδικότητες και σε κατάλληλες υποδομές ιατρικής περίθαλψης μπορούν να συμβάλουν στην αναβάθμιση των υπηρεσιών της ΠΦΥ και τη μείωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση και χρήση τους.

Abstract

Introduction: The way in which socioeconomic inequalities affect access to, and use of Primary Health Care services (PHC) is an issue that warrants further investigation, as PHC is the first point of contact for citizens with the health system. The aim of this thesis is to investigate and analyze inequalities in access to and use of PHC services between rural and urban populations in the prefecture of Chania.

Method: A quantitative, cross-sectional, and comparative study was conducted among 150 participants using anonymous questionnaires completed by rural and urban residents who visited the Health Centers in Kandanos and Chania, respectively. The areas in which patients were surveyed to collect data included demographic and socioeconomic characteristics, self-reported health status, use of primary health care services, barriers to access, unmet needs, and satisfaction with the care provided. The analysis included descriptive statistics and chi-square tests.

Results: Statistically significant differences were found between urban and rural populations in terms of gender, age group, and employment status, but not in terms of income and educational level. Additionally, significant variation was observed in the use of primary healthcare services by region, as participants from Chania reported having more visits to a doctor. In Kandanos, the Health Center emerged as the primary point of first contact, while in Chania, care options were more evenly distributed. No statistically significant differences were observed in unmet needs; however, in Kandanos, distance emerged as the main barrier, while in Chania it was waiting time. Satisfaction with the care provided was high in both populations, while chronic disease was significantly associated with both the use of primary care and unmet needs.

Conclusions: The results of the study highlight the interplay among key factors affecting the quality of primary care, which is not determined solely by the provision of medical services. Systematic and organized monitoring of patients with chronic conditions, access to all medical specialties, and adequate healthcare infrastructure can contribute to improving primary care services and reducing inequalities in access to and use of these services.