Η παρούσα διπλωματική εργασία, η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Διαχείριση Τεχνικών Έργων» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, εξετάζει τις στρατηγικές βιώσιμης και ολιστικής αναβάθμισης μιας ιδιαίτερης και αντιπροσωπευτικής υβριδικής κατασκευαστικής τυπολογίας της μεταπολεμικής περιόδου στην Ελλάδα (έτος κατασκευής 1955). Το υπό μελέτη κτίριο συνδυάζει φέρουσα λιθοδομή στο ισόγειο και οπτοπλινθοδομή (τούβλο) στον όροφο. Παρά την εγγενή «εμπειρική βιοκλιματική ευφυΐα» που παρουσιάζουν αυτά τα κτίρια λόγω προσανατολισμού και θερμικής μάζας, χαρακτηρίζονται από έντονη ενεργειακή ανεπάρκεια και δομικές παθογένειες, καθώς κατασκευάστηκαν πριν από τη θέσπιση οποιουδήποτε Κανονισμού Θερμομόνωσης.

Στο πρώτο στάδιο της εργασίας πραγματοποιείται διαγνωστική ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης και καταγράφονται οι κύριες παθολογίες του κελύφους. Στο ισόγειο (λιθοδομή) εντοπίζονται σοβαρά προβλήματα ανιούσας υγρασίας, αποδιοργάνωσης των κονιαμάτων και επιφανειακών συμπυκνώσεων. Στον όροφο (τουβλοδομή) διαπιστώνεται χαμηλή θερμική αντίσταση, απουσία επαρκών διαζωμάτων και αυξημένη τρωτότητα. Παράλληλα, η αμόνωτη ξύλινη στέγη και το δάπεδο του ισογείου λειτουργούν ως εστκές σημαντικών θερμικών απωλειών.

Στη συνέχεια, αναπτύσσονται διαφοροποιημένες παθητικές στρατηγικές θερμικής θωράκισης και δομικής αποκατάστασης. Προτείνεται η εξυγίανση των τοίχων με χρήση φυσικής υδραυλικής ασβέστου (NHL), καθώς και η εφαρμογή εξωτερικού συστήματος θερμομόνωσης (ETICS) με πλάκες πετροβάμβακα υψηλής πυκνότητας, ώστε να διασφαλίζεται η διαπνοή του κτιρίου και η βέλτιστη εκμετάλλευση της θερμικής του μάζας. Για τις περιπτώσεις όπου απαιτείται η διατήρηση της εμφανούς πέτρας, εξετάζεται η λύση της εσωτερικής μόνωσης με έξυπνο φράγμα υδρατμών για την αποφυγή εσωτερικών συμπυκνώσεων. Επιπλέον, προτείνεται η μόνωση των οριζόντιων στοιχείων με εξηλασμένη πολυστερίνη (XPS) και πετροβάμβακα, καθώς και η αντικατάσταση των παλαιών κουφωμάτων με νέα, ενεργειακά (Low-E).

Οι παθητικές παρεμβάσεις συμπληρώνονται από την αναβάθμιση των ενεργητικών συστημάτων του κτιρίου, με την εγκατάσταση αντλίας θερμότητας μεσαίων θερμοκρασιών, τερματικών μονάδων Fan Coils για άμεση απόκριση, και ηλιοθερμικού συστήματος βεβιασμένης κυκλοφορίας με δοχείο αδρανείας για την παραγωγή Ζεστού Νερού Χρήσης (ΖΝΧ).

Μέσα από την ενεργειακή προσομοίωση και την έκδοση του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), αποδεικνύεται ότι η συνδυαστική εφαρμογή αυτών των προτάσεων επιφέρει δραστική μείωση των ενεργειακών αναγκών κατά 60–75%, αναβαθμίζοντας το κτίριο σε ενεργειακή κλάση Α ή Β και μειώνοντας το λειτουργικό κόστος έως και 70%. Τα αποτελέσματα της εργασίας επιβεβαιώνουν ότι η βιώσιμη αναβάθμιση του μεταπολεμικού κτιριακού αποθέματος είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά βιώσιμη, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και στην προστασία της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς

This postgraduate thesis, conducted within the framework of the Master’s Programme "Technological Educational Management" (or "Construction Management") of the Hellenic Open University, examines sustainable and holistic upgrade strategies for a distinctive and representative hybrid construction typology of the post-war period in Greece (built in 1955). The building under study combines load-bearing masonry on the ground floor and brickwork on the upper floor. Despite the inherent "empirical bioclimatic intelligence" these buildings exhibit due to their orientation and thermal mass, they are characterized by severe energy inefficiency and structural pathologies, as they were constructed prior to the establishment of any Thermal Insulation Regulations.

In the first stage of the study, a diagnostic analysis of the existing condition is performed, and the primary pathologies of the building envelope are recorded. On the ground floor (masonry), serious issues of rising damp, mortar degradation, and surface condensation are identified. On the upper floor (brickwork), low thermal resistance, the absence of adequate tie-beams, and increased vulnerability are observed. Concurrently, the uninsulated wooden roof and the ground floor slab act as sources of significant thermal losses.

Subsequently, differentiated passive strategies for thermal shielding and structural restoration are developed. The remediation of the walls using natural hydraulic lime (NHL) is proposed, along with the application of an External Thermal Insulation Composite System (ETICS) utilizing high-density rockwool boards, ensuring the building's breathability and the optimal utilization of its thermal mass. For cases where the preservation of exposed stone is required, internal insulation combined with an intelligent vapor barrier is examined to prevent interstitial condensation. Additionally, insulation of horizontal elements using extruded polystyrene (XPS) and rockwool is proposed, alongside the replacement of old openings with new, energy-efficient ones (Low-E).

The passive interventions are complemented by upgrading the building’s active systems, including the installation of a medium-temperature heat pump, Fan Coil units for rapid response, and a forced-circulation solar thermal system with a buffer tank for Domestic Hot Water (DHW) production.

Through energy simulation and the issuance of the Energy Performance Certificate (EPC), it is demonstrated that the combined implementation of these proposals leads to a drastic reduction in energy requirements by 60–75%, upgrading the building to energy class A or B and reducing operating costs by up to 70%. The results of this thesis confirm that the sustainable upgrade of post-war building stock is technically feasible and economically viable, contributing to the mitigation of energy poverty and the protection of architectural heritage.