Εισαγωγή: Το κοινωνικό κεφάλαιο είναι μια πολυδιάστατη έννοια που περιγράφει τα
οφέλη που μπορεί να αποκομίσει ένα άτομο, ή μια κοινότητα, από τη δημιουργία
κοινωνικών δεσμών και την κοινωνική συμμετοχή. Τις τελευταίες δεκαετίες
παρατηρείται αυξημένο ενδιαφέρον των ερευνητών όσον αφορά την επίδραση του
κοινωνικού κεφαλαίου σε διάφορους τομείς της ανθρώπινης κοινωνίας, όπως η υγεία
και η ποιότητα ζωής.
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνηθεί η επίδραση του
ατομικού κοινωνικού κεφαλαίου στην υγεία και την ποιότητα ζωής των μονίμων
κατοίκων της νήσου Αμοργού στην περιφέρεια Νότιου Αιγαίου.
Μεθοδολογία: Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της απλής τυχαίας
δειγματοληψίας από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο του 2025. Δημιουργήθηκε ένα
δομημένο ερωτηματολόγιο που περιελάμβανε την Κλίμακα Επισκόπησης Υγείας SF
12, την Κλίμακα Ποιότητας Ζωής EuroQol 5D και την Κλίμακα Ποσοτικής
Εκτίμησης του Κοινωνικού Κεφαλαίου. Μοιράστηκαν συνολικά 350
ερωτηματολόγια, εκ των οποίων συμπληρώθηκαν τα 311. Για τη στατιστική ανάλυση
χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 26.0. Ο έλεγχος των κατανομών
των ποσοτικών μεταβλητών ως προς την κανονικότητα της κατανομής τους έγινε με
τη χρήση του κριτηρίου Kolmogorov-Smirnov, ενώ η εσωτερική αξιοπιστία του
ερωτηματολογίου ελέγχθηκε με τη χρήση του συντελεστή Cronbach’s alpha.
Αποτελέσματα: Όσον αφορά τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του δείγματος, το
51,8% ήταν άνδρες, το 57,6% ήταν έγγαμοι, ενώ το 97,1% ήταν Έλληνες πολίτες.
Από την ανάλυση των απαντήσεων των συμμετεχόντων στην έρευνα διαπιστώθηκε
ότι το 82% αξιολογεί την υγεία του από καλή έως εξαιρετική, ποσοστό πολύ
υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, μόνο το 23% αθλείται συχνά και
μόλις το 40% επισκέπτεται τακτικά τον γιατρό του για εξετάσεις. Ενδιαφέρον
παρουσιάζει το γεγονός ότι οι άνδρες κάτοικοι του νησιού έχουν καλύτερη σωματική
υγεία (p=0,001+), ψυχική υγεία (p<0,001), αλλά και ποιότητα ζωής (p=0,040+) σε
σχέση με τις γυναίκες. Επίσης, οι απόφοιτοι μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης σε
σχέση με τους απόφοιτους υποχρεωτικής εκπαίδευσης παρουσιάζουν καλύτερη
σωματική υγεία και ποιότητα ζωής (p<0,001). Σημαντικό είναι επίσης το εύρημα ότι
τα άτομα με αυξημένο μηνιαίο εισόδημα έχουν υψηλότερο επίπεδο σωματικής υγείας
(p=0,007), ψυχικής υγείας (p=0,002) και ποιότητας ζωής (p=0,004). Τα ίδια άτομα
έχουν μεγαλύτερη κοινωνική συμμετοχή (p=0,039), περισσότερες επαφές με
συγγενείς και φίλους (p=0,007) και καλύτερες εργασιακές σχέσεις (p=0,001).
Ενδιαφέρουσα είναι ακόμη η διαπίστωση πως το 91,3% των ερωτηθέντων αισθάνεται
πολύ ή πάρα πολύ ασφαλής στη γειτονιά του και το 95,5% έχει βοήθεια από φίλους
όταν το χρειάζεται. Παρ’όλα αυτά, το 79,8% νιώθει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν
είναι άξιοι εμπιστοσύνης, ενώ στο 63% δεν αρέσει να ζει με άτομα που έχουν
διαφορετικές συνήθειες.
Από τη στατιστική ανάλυση προέκυψε ότι το αίσθημα ασφάλειας καταγράφεται ως
η διάσταση του κοινωνικού κεφαλαίου με την υψηλότερη βαθμολογία (M=3,6,
SD=0,6), υποδηλώνοντας μια γενικευμένη αίσθηση ασφάλειας στον τοπικό
πληθυσμό. Ακολουθεί η διάσταση της κοινωνικής συμπεριφοράς και εκτίμησης
της ζωής (M=3,1, SD=0,4) όπου παρουσιάζεται η μεγαλύτερη ομοιογένεια στις
απαντήσεις, καθώς η χαμηλή τυπική απόκλιση υποδηλώνει συνοχή στις απαντήσεις
των συμμετεχόντων, με τη μέση τιμή να υπερβαίνει το κέντρο της κλίμακας. Επίσης,
οι σχέσεις στον χώρο της εργασίας αξιολογούνται θετικά (M=3, SD=0,6),
υποδηλώνοντας ότι το εργασιακό περιβάλλον αποτελεί έναν σταθερό πυλώνα
κοινωνικού κεφαλαίου για το σύνολο των συμμετεχόντων. Ο συντελεστής Cronbach’s
alpha ήταν πολύ υψηλός και για τις τρεις παραπάνω διαστάσεις (a>0,70).
Αντιθέτως, η συμμετοχή στην τοπική κοινότητα παρουσιάζει τη χαμηλότερη μέση
τιμή (M=2,2) με SD=0,5, γεγονός που φανερώνει ότι η πλειοψηφία των ερωτηθέντων
δεν συμμετέχει σε κάποιο τοπικό σύλλογο ή εθελοντική ομάδα. Αξιοσημείωτο
εύρημα αποτελεί η ανοχή στη διαφορετικότητα, η οποία, παρά τη χαμηλή μέση τιμή
της (M=2,3), εμφανίζει τη μεγαλύτερη διασπορά (SD=0,8), υποδηλώνοντας
διαφοροποίηση των απόψεων στον πληθυσμό της έρευνας. Τέλος, η διάσταση των
επαφών με συγγενείς και φίλους κινείται σε μέτρια επίπεδα (M=2,5),
καταλαμβάνοντας το κεντρικό σημείο της κλίμακας. Εδώ η τυπική απόκλιση
(SD=0,7) φανερώνει μια σχετική ανομοιογένεια στο δείγμα, υποδηλώνοντας ότι ένα
μέρος των συμμετεχόντων διατηρεί περιορισμένες κοινωνικές επαφές.
Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη επιβεβαιώνει τη θετική συσχέτιση μεταξύ του
ατομικού κοινωνικού κεφαλαίου και του επιπέδου σωματικής και ψυχικής υγείας. Οι
κάτοικοι της Αμοργού ζουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον, νιώθουν ικανοποίηση από τη
ζωή και την εργασία τους και απολαμβάνουν ενός ικανοποιητικού δικτύου
κοινωνικών επαφών, που χαρακτηρίζεται από αλληλοϋποστήριξη και κοινές αξίες. Αν
και η Αμοργός παραμένει μια σχετικά εσωστρεφής κοινότητα με μικρή ανοχή στη
διαφορετικότητα, το ατομικό κοινωνικό κεφάλαιο των κατοίκων επιδρά θετικά στην
ποιότητα της ζωής τους, αντισταθμίζοντας τις καθημερινές προκλήσεις που
αντιμετωπίζουν στο απομονωμένο αυτό νησί του νότιου Αιγαίου.

Introduction: Social capital is a multidimensional concept which describes the
benefits that an individual, or a community, can derive from the creation of social ties
and social participation. In recent decades, there has been growing interest among
researchers regarding the impact of social capital on various areas of human society,
such as health and quality of life.
Purpose: The purpose of this study is to investigate the effect of individual social
capital on the health and quality of life of the permanent residents of the island of
Amorgos in the South Aegean region.
Methodology: The survey was conducted using the Simple Random Sampling
method from June to end of August 2025. We created a structured questionnaire which
included the SF-12 Short Form Health Survey Scale, the EuroQol 5D Quality of Life
Scale, and the Social Capital Assessment Scale. A total of 350 questionnaires were
distributed, of which 311 were completed. The statistical program SPSS 26.0 was
used for statistical analysis. The distributions of quantitative variables were checked
for normality using the Kolmogorov-Smirnov criterion, while the internal reliability
of the questionnaire was tested using the Cronbach's alpha coefficient.
Results: Regarding the demographic characteristics of the sample, 51,8% were male,
57,6% were married and 97,1% were Greek citizens. Τhe analysis of the responses
given by the participants indicates that 82% of them rate their health as good, very
good or excellent, a percentage much higher than the European average. Nevertheless,
only 23% of them exercise regularly and just 40% visit their doctor for regular check
ups. It is interesting to note that the male residents of the island have better physical
health (p=0,001+), mental health (p<0,001) and quality of life (p=0,040+) as
compared to women. Moreover, graduates of secondary or higher education enjoy
better physical health and quality of life (p<0,001) in comparison to graduates of
compulsory education. Another important finding was that people with increased
monthly income have a higher level of physical health (p=0,007), mental health
(p=0,002) and quality of life (p=0,004). The same individuals have greater social
participation (p=0,039), more contacts with relatives and friends (p=0,007) and better
work relationships (p=0,001). Another interesting conclusion of the analysis was that
91,3% of the respondents feel safe or very safe in their neighborhood and 95,5% have
help from friends when they need it. However, 79,8% of them feel that most people
are not trustworthy, while 63% do not like living with people who have different
habits.
The statistical analysis revealed that the feeling of safety was the dimension with the
highest score (M=3,6, SD=0,6), indicating a generalized sense of security among the
local population. Next was the dimension of social behavior and appreciation of life
(M=3,1, SD=0,4) where we can see the greatest homogeneity in the responses, as the
low standard deviation indicates consistency in the participants’ opinions, with the
mean value exceeding the middle of the scale. Also, workplace relationships were
evaluated positively (M=3, SD=0,6), indicating that the work environment constitutes
a stable pillar of social capital for most participants. Moreover, Cronbach’s alpha
coefficient was very high for all three dimensions mentioned above (a>0,70). On the
contrary, the dimension of participation in the local community had the lowest
mean value (M=2,2, SD=0,5) which indicates that the majority of the respondents do
not participate in any local club or voluntary group. Another notable finding was
tolerance of diversity which, despite its low mean value (M=2,3), displays the
greatest standard deviation (SD=0,8), indicating a diversity in opinions among the
sample population. Finally, the dimension of contacts with relatives and friends is at
moderate levels (M=2,5), occupying the centre of the scale. Here the standard
deviation (SD=0,7) reveals a relative heterogeneity in the sample, suggesting that a
part of the respondents have limited social contacts.
Conclusions: The present study confirms the positive correlation between individual
social capital and the status of physical and mental health. The residents of Amorgos
live in a safe environment, are satisfied by their life and work and they have a
satisfactory network of social contacts, characterized by mutual support and shared
values. Even though Amorgos remains a relatively introverted community, where
tolerance for diversity is quite low, the individual social capital of its residents has a
positive impact on their quality of life, thus offsetting the daily challenges faced in
this isolated island of the south Aegean region.