Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον κινηματογράφο, τη δημόσια ιστορία και την ιδεολογία, μέσα από τη μελέτη του κινηματογραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, ενός από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του ελληνικού κινηματογράφου. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η παραδοχή ότι ο κινηματογράφος δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης ή ψυχαγωγίας, αλλά και ως όχημα δημόσιας ιστορίας, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης και της δημόσιας πρόσληψης του παρελθόντος.

Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Δημόσιας Ιστορίας και εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις μπορούν να διαμορφώσουν δημόσιες αφηγήσεις για την ιστορία, να αναδείξουν παραγνωρισμένες όψεις του παρελθόντος και να προτείνουν εναλλακτικές ερμηνείες ιστορικών γεγονότων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτική και ιδεολογική διάσταση του έργου του Κούνδουρου, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτή αποτυπώνεται στις θεματικές, στους χαρακτήρες και στις αφηγηματικές του επιλογές.

Το εμπειρικό μέρος της έρευνας βασίζεται στην ποιοτική και ερμηνευτική ανάλυση τριών χαρακτηριστικών ταινιών του σκηνοθέτη: Ο Δράκος(1956), το Ποτάμι (1960) και το1922 (1978). Οι ταινίες αυτές επιλέχθηκαν ως περιπτώσεις μελέτης, επειδή συνδέονται με κρίσιμα ιστορικά και κοινωνικά ζητήματα και αποτυπώνουν διαφορετικές φάσεις της δημιουργικής του πορείας. Μέσα από την εξέτασή τους διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο αναπαριστούν το παρελθόν, διαχειρίζονται τη μνήμη και παρεμβαίνουν στον δημόσιο διάλογο γύρω από την ιστορία.

Βασικό ερευνητικό ερώτημα της εργασίας αποτελεί το πώς οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις του Κούνδουρου λειτουργούν ως φορείς δημόσιας ιστορίας και με ποιον τρόπο οι πολιτικές και ιδεολογικές του επιλογές επηρεάζουν τη συγκρότηση συλλογικών μνημών και ιστορικών αφηγήσεων. Η έρευνα επιδιώκει να αναδείξει το Νίκο Κούνδουρο όχι μόνο ως σημαντικό κινηματογραφικό δημιουργό, αλλά και ως ενεργό διαμορφωτή ιστορικών και ιδεολογικών αναπαραστάσεων, οι οποίες συνέβαλαν στη δημόσια συζήτηση για την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητα στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στον κινηματογράφο, τη δημόσια ιστορία και την ιδεολογία, μέσα από τη μελέτη του κινηματογραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, ενός από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του ελληνικού κινηματογράφου. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η παραδοχή ότι ο κινηματογράφος δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης ή ψυχαγωγίας, αλλά και ως όχημα δημόσιας ιστορίας, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης και της δημόσιας πρόσληψης του παρελθόντος.

Η εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Δημόσιας Ιστορίας και εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις μπορούν να διαμορφώσουν δημόσιες αφηγήσεις για την ιστορία, να αναδείξουν παραγνωρισμένες όψεις του παρελθόντος και να προτείνουν εναλλακτικές ερμηνείες ιστορικών γεγονότων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτική και ιδεολογική διάσταση του έργου του Κούνδουρου, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτή αποτυπώνεται στις θεματικές, στους χαρακτήρες και στις αφηγηματικές του επιλογές.

Το εμπειρικό μέρος της έρευνας βασίζεται στην ποιοτική και ερμηνευτική ανάλυση τριών χαρακτηριστικών ταινιών του σκηνοθέτη: Ο Δράκος(1956), το Ποτάμι (1960) και το1922 (1978). Οι ταινίες αυτές επιλέχθηκαν ως περιπτώσεις μελέτης, επειδή συνδέονται με κρίσιμα ιστορικά και κοινωνικά ζητήματα και αποτυπώνουν διαφορετικές φάσεις της δημιουργικής του πορείας. Μέσα από την εξέτασή τους διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο αναπαριστούν το παρελθόν, διαχειρίζονται τη μνήμη και παρεμβαίνουν στον δημόσιο διάλογο γύρω από την ιστορία.

Βασικό ερευνητικό ερώτημα της εργασίας αποτελεί το πώς οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις του Κούνδουρου λειτουργούν ως φορείς δημόσιας ιστορίας και με ποιον τρόπο οι πολιτικές και ιδεολογικές του επιλογές επηρεάζουν τη συγκρότηση συλλογικών μνημών και ιστορικών αφηγήσεων. Η έρευνα επιδιώκει να αναδείξει το Νίκο Κούνδουρο όχι μόνο ως σημαντικό κινηματογραφικό δημιουργό, αλλά και ως ενεργό διαμορφωτή ιστορικών και ιδεολογικών αναπαραστάσεων, οι οποίες συνέβαλαν στη δημόσια συζήτηση για την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητα στη μεταπολεμική Ελλάδα.

This master's thesis explores the relationship between cinema, public history, and ideology through the study of the films of Nikos Koundouros, one of the most important auteur filmmakers of Greek cinema. The research is based on the premise that cinema functions not only as a medium of artistic expression or entertainment, but also as a vehicle of public history, contributing to the formation of collective memory and the public perception of the past.

The thesis is situated within the field of Public History and it focuses on the ways in which cinematic representations can shape public narratives of history, highlight overlooked aspects of the past, and offer alternative interpretations of historical events. Particular emphasis is placed on the political and ideological dimensions of Koundouros’s films, as well as on how these dimensions are reflected in his themes, characters, and narrative choices.

The empirical part of the research is based on the qualitative and interpretive analysis of three representative films by the director: The Ogre of Athens (O Drakos, 1956), The River (To Potami, 1960), and 1922 (1978). These films were selected as case studies, as they engage with critical historical and social issues and reflect different phases of Koundouros’s creative trajectory. Through their examination, the study investigates how they represent the past, engage with memory, and intervene in public discussions about history.

The central research question concerns how Koundouros’s cinematic representations function as vehicles of public history and how his political and ideological choices influence the construction of collective memories and historical narratives. The study seeks to demonstrate that Nikos Koundouros should be understood not only as a major “auteur” but also as an active shaper of historical and ideological representations, which contributed to the public discourse on history, memory, and identity in post-war Greece.

This master's thesis explores the relationship between cinema, public history, and ideology through the study of the films of Nikos Koundouros, one of the most important auteur filmmakers of Greek cinema. The research is based on the premise that cinema functions not only as a medium of artistic expression or entertainment, but also as a vehicle of public history, contributing to the formation of collective memory and the public perception of the past.

The thesis is situated within the field of Public History and it focuses on the ways in which cinematic representations can shape public narratives of history, highlight overlooked aspects of the past, and offer alternative interpretations of historical events. Particular emphasis is placed on the political and ideological dimensions of Koundouros’s films, as well as on how these dimensions are reflected in his themes, characters, and narrative choices.

The empirical part of the research is based on the qualitative and interpretive analysis of three representative films by the director: The Ogre of Athens (O Drakos, 1956), The River (To Potami, 1960), and 1922 (1978). These films were selected as case studies, as they engage with critical historical and social issues and reflect different phases of Koundouros’s creative trajectory. Through their examination, the study investigates how they represent the past, engage with memory, and intervene in public discussions about history.

The central research question concerns how Koundouros’s cinematic representations function as vehicles of public history and how his political and ideological choices influence the construction of collective memories and historical narratives. The study seeks to demonstrate that Nikos Koundouros should be understood not only as a major “auteur” but also as an active shaper of historical and ideological representations, which contributed to the public discourse on history, memory, and identity in post-war Greece.

This master's thesis explores the relationship between cinema, public history, and ideology through the study of the films of Nikos Koundouros, one of the most important auteur filmmakers of Greek cinema. The research is based on the premise that cinema functions not only as a medium of artistic expression or entertainment, but also as a vehicle of public history, contributing to the formation of collective memory and the public perception of the past.

The thesis is situated within the field of Public History and it focuses on the ways in which cinematic representations can shape public narratives of history, highlight overlooked aspects of the past, and offer alternative interpretations of historical events. Particular emphasis is placed on the political and ideological dimensions of Koundouros’s films, as well as on how these dimensions are reflected in his themes, characters, and narrative choices.

The empirical part of the research is based on the qualitative and interpretive analysis of three representative films by the director: The Ogre of Athens (O Drakos, 1956), The River (To Potami, 1960), and 1922 (1978). These films were selected as case studies, as they engage with critical historical and social issues and reflect different phases of Koundouros’s creative trajectory. Through their examination, the study investigates how they represent the past, engage with memory, and intervene in public discussions about history.

The central research question concerns how Koundouros’s cinematic representations function as vehicles of public history and how his political and ideological choices influence the construction of collective memories and historical narratives. The study seeks to demonstrate that Nikos Koundouros should be understood not only as a major “auteur” but also as an active shaper of historical and ideological representations, which contributed to the public discourse on history, memory, and identity in post-war Greece.