Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη διδακτική αξιοποίηση της Τοπικής Ιστορίας στο Δημοτικό Σχολείο ως μέσου αντιμετώπισης περιορισμών της παραδοσιακής ιστορικής εκπαίδευσης, όπως η έμφαση στην απομνημόνευση και η περιορισμένη ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης. Βασικός σκοπός της μελέτης είναι ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού σεναρίου με τίτλο «Από τον Μύθο στην Ιστορία», το οποίο αξιοποιεί την ιστορία της Κεφαλονιάς για την καλλιέργεια της ιστορικής σκέψης και την ενεργό συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία.

Σε θεωρητικό επίπεδο, η εργασία εξετάζει σύγχρονες προσεγγίσεις στη Διδακτική της Ιστορίας και τις δυνατότητες της Τοπικής Ιστορίας ως πεδίου σύνδεσης του σχολείου με την κοινότητα και την πολιτιστική κληρονομιά. Ο παιδαγωγικός σχεδιασμός στηρίζεται στις αρχές του Εποικοδομισμού και της Κριτικής Παιδαγωγικής του Τόπου (Critical Pedagogy of Place), προσεγγίζοντας το τοπικό περιβάλλον ως πεδίο ιστορικής διερεύνησης. Παράλληλα, αξιοποιούνται επιλεκτικά στοιχεία της Μικροϊστορίας, της Ιστορίας της Καθημερινότητας και της Δημόσιας Ιστορίας, με στόχο τη σύνδεση της τοπικής εμπειρίας με ευρύτερες ιστορικές διεργασίες.

Το εκπαιδευτικό σενάριο οργανώνεται σε τέσσερις διαδοχικές φάσεις και επικεντρώνεται σε τρεις θεματικές ενότητες: τον ιδρυτικό μύθο της Κεφαλονιάς, την περίοδο της Ενετοκρατίας και την περίοδο της Βρετανικής Προστασίας. Μέσα από αφηγήσεις, παιχνίδια ρόλων, μελέτη ιστορικών πηγών, ανάλυση μνημείων, συνεργατικές δραστηριότητες και μουσειοπαιδαγωγικές πρακτικές, οι μαθητές προσεγγίζουν ιστορικές έννοιες όπως η αλλαγή και η συνέχεια, η κοινωνική διαστρωμάτωση, η εξουσία, η ταυτότητα και η πολυπρισματικότητα.

Το σενάριο εφαρμόστηκε πιλοτικά σε τμήμα 22 μαθητών της Ε΄ τάξης Δημοτικού Σχολείου της Κεφαλονιάς. Η αποτίμηση βασίστηκε σε συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων, τα οποία προέκυψαν από δοκίμια προ- και μετα-αξιολόγησης, φύλλα αυτοαξιολόγησης, το ημερολόγιο αναστοχασμού του εκπαιδευτικού και την ανάλυση των μαθητικών έργων. Η περιγραφική σύγκριση των δοκιμίων έδειξε σαφή βελτίωση στον ιστορικό γραμματισμό των μαθητών, ενίσχυση της ικανότητάς τους να ερμηνεύουν ιστορικά τεκμήρια και ουσιαστικότερη σύνδεση με το ιστορικό παρελθόν του τόπου τους. Τα ποιοτικά δεδομένα έδειξαν επίσης ενεργότερη συμμετοχή και συστηματικότερη αξιοποίηση των ιστορικών τεκμηρίων από τους μαθητές.

Τα ευρήματα, παρότι έχουν ενδεικτικό χαρακτήρα λόγω του περιορισμένου δείγματος, υποστηρίζουν την παιδαγωγική δυνατότητα της Τοπικής Ιστορίας να συμβάλει στην ανάπτυξη του ιστορικού γραμματισμού και στη σύνδεση της σχολικής Ιστορίας με το τοπικό περιβάλλον και τη Δημόσια Ιστορία. Η παρέμβαση αναδεικνύει, τέλος, τις δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των μαθητών στη διερεύνηση, ερμηνεία και παρουσίαση του τοπικού παρελθόντος.

This thesis examines the educational use of Local History in primary education as a means of addressing limitations associated with traditional history teaching, such as the emphasis on rote memorization and the limited development of historical thinking. The main aim of the study is to design, implement, and evaluate an educational scenario entitled “From Myth to History”, which draws on the history of Kefalonia to foster historical thinking and promote students’ active participation in the learning process.

At the theoretical level, the thesis explores contemporary approaches to History Education and the potential of Local History to connect the school with the local community and its cultural heritage. The pedagogical design is grounded in the principles of Constructivism and Critical Pedagogy of Place, approaching the local environment as a field of historical inquiry. Selected elements of Microhistory, the History of Everyday Life, and Public History are also employed to connect local experience with broader historical processes.

The educational scenario is organised into four consecutive phases and focuses on three thematic areas: the founding myth of Kefalonia, the period of Venetian rule, and the period of the British Protectorate. Through storytelling, role-playing, the study of historical sources, monument analysis, collaborative activities, and museum education practices, students engage with historical concepts such as continuity and change, social stratification, power, identity, and multiperspectivity.

The scenario was piloted in a fifth-grade class of 22 students at a primary school in Kefalonia. The evaluation drew on a combination of quantitative and qualitative data collected through pre- and post-assessment tests, student self-assessment forms, the teacher’s reflective journal, and the analysis of student-produced work. A descriptive comparison of the assessments indicated a clear improvement in students’ historical literacy, an enhanced ability to interpret historical evidence, and a more meaningful connection with their local historical past. The qualitative data also indicated increased student engagement and a more systematic use of historical evidence.

Although the findings are indicative due to the limited sample size, they support the pedagogical potential of Local History to contribute to the development of historical literacy and to strengthen the connection between school history, the local environment, and Public History. Finally, the intervention highlights the opportunities for students to participate actively in the investigation, interpretation, and presentation of the local past.