Περίληψη

Εισαγωγή: Η πανδημία COVID-19 αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες υγειονομικές και κοινωνικοοικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με επιπτώσεις που υπερέβησαν τη σωματική νόσηση και τη θνησιμότητα από τον ιό SARS-CoV-2. Ήδη από τα πρώτα στάδια εκδήλωσής της, κατέστη εμφανές ότι τα περιοριστικά μέτρα, η κοινωνική απομόνωση, ο φόβος της  λοίμωξης, η απώλεια αγαπημένων προσώπων, η εργασιακή και οικονομική ανασφάλεια, καθώς και η διαταραχή της πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας επηρέασαν σημαντικά την ψυχική υγεία των ενηλίκων. Διεθνείς μελέτες και οργανισμοί δημόσιας υγείας κατέγραψαν αύξηση των συμπτωμάτων άγχους, κατάθλιψης, μετατραυματικού στρες, διαταραχών ύπνου, χρήσης ουσιών και
ψυχολογικής δυσφορίας. Ιδιαίτερη επιβάρυνση παρατηρήθηκε σε γυναίκες, νέους ενήλικες, άτομα με προϋπάρχουσες ψυχικές διαταραχές, υγειονομικούς, ανέργους και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας σχετικά με την επιδημιολογία των ψυχικών διαταραχών στους ενήλικες κατά και μετά την πανδημία COVID-19. Ειδικότερα, εξετάζονται οι μεταβολές στον επιπολασμό και την επίπτωση των ψυχικών διαταραχών, οι βασικοί παράγοντες κινδύνου, οι ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες και οι επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία και τα συστήματα υγείας.

Μεθοδολογία: Η εργασία εκπονήθηκε ως συστηματική ανασκόπηση σύμφωνα με τις οδηγίες PRISMA 2020. Η βιβλιογραφική αναζήτηση κάλυψε δημοσιεύσεις από 1 Ιανουαρίου 2020 έως 31 Δεκεμβρίου 2025 και πραγματοποιήθηκε στις PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science ,PsycINFO και Cochrane Library, με συμπληρωματική αναζήτηση στο Google Scholar και χειροκίνητο έλεγχο βιβλιογραφικών αναφορών. Εφαρμόστηκαν προκαθορισμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού και συμπεριλήφθηκαν 35 πρωτογενείς ποσοτικές μελέτες ενηλίκων. Τα δεδομένα
συντέθηκαν αφηγηματικά λόγω της ετερογένειας ως προς τους πληθυσμούς, τα εργαλεία μέτρησης και τις ψυχικές εκβάσεις.

Αποτελέσματα: Τα διαθέσιμα ευρήματα δείχνουν ότι η πανδημία COVID-19 συνδέθηκε με αύξηση της ψυχικής νοσηρότητας, ιδίως ως προς την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές. έκταση της αύξησης διαφοροποιήθηκε ανά χώρα, χρονική περίοδο μέτρησης, αξιολόγησης, χαρακτηριστικά πληθυσμού και μεθοδολογία. Η επιβάρυνση ήταν εντονότερη γυναίκες, στους νεότερους ενήλικες, στα άτομα με προϋπάρχον ιστορικό ψυχικής νόσου και άτομα χαμηλότερης κοινωνικοοικονομικής κατάστασης. Τα ελληνικά δεδομένα ήταν συμβατά με τα διεθνή ευρήματα.

Συμπεράσματα: Οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στην ψυχική υγεία των ενηλίκων εξακολουθούν να είναι εμφανείς σε τμήματα του πληθυσμού και μετά την οξεία φάση της. Η παρούσα εργασία υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ανάπτυξης συστημάτων επιδημιολογικής επιτήρησης, ενσωμάτωσης της ψυχικής υγείας στο σχεδιασμό αντιμετώπισης υγειονομικών κρίσεων και ιδιαίτερης μέριμνας για τις ευάλωτες ομάδες.

Λέξεις-κλειδιά: COVID-19, ψυχικές διαταραχές, κατάθλιψη, άγχος, ενήλικες, συστηματική ανασκόπηση, επιδημιολογία, δημόσια υγεία, PRISMA, ΚΕ.Π.Α.

Abstract

Introduction: The COVID-19 pandemic constituted one of the most significant health and socioeconomic crises of recent decades, with consequences extending beyond physical illness and mortality caused by SARS-CoV-2. From the earliest stages of the outbreak, it became evident that restrictive measures, social isolation, fear of infection, loss of loved ones, employment and financial insecurity, and disruptions in access to health services substantially affected adults' mental health. International studies and public health organizations recorded increases in symptoms of anxiety, depression, post-traumatic stress, sleep disorders, substance use, and psychological distress. A particularly heavy burden was observed among women, young adults, people with pre-existing mental disorders, healthcare workers, unemployed individuals, and socially vulnerable groups.

Aim: The aim of this thesis is to systematically review the international and Greek literature on the epidemiology of mental disorders among adults during and after the COVID-19 pandemic. More specifically, it examines changes in the prevalence and incidence of mental disorders, the main risk factors, vulnerable population groups, and the implications for public health and health systems.

Methodology: This thesis was conducted as a systematic review in accordance with the PRISMA 2020 guidelines. The literature search covered publications from 1 January 2020 to 31 December 2025 and was conducted in PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, PsycINFO, and the Cochrane Library, supplemented by searches in Google Scholar and manual screening of reference lists. Predefined inclusion and exclusion criteria were applied, and 35 primary quantitative studies of adults were included. The data were synthesized narratively because of heterogeneity in populations, measurement instruments, and mental health outcomes. Results: The available evidence indicates that the COVID-19 pandemic was associated with a clear increase in mental health morbidity, particularly depression and anxiety disorders. The magnitude of the increase varied by country, assessment period, measurement instrument, population characteristics, and methodology. The burden was greater among women, younger adults, individuals with a pre-existing history of mental illness, and people of lower socioeconomic status. Greek data were generally consistent with the international findings.

Conclusions: The effects of the COVID-19 pandemic on adults' mental health remain evident in segments of the population beyond its acute phase. This thesis highlights the need to strengthen mental health services, develop epidemiological surveillance systems, integrate mental health into health-crisis response planning, and provide particular support for vulnerable groups.

Keywords words: COVID-19, mental disorders, depression, anxiety, adults, systematic review, epidemiology, public health, PRISMA, KE.P.A.