Η δημιουργία του Διαχρονικού-Θεματικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αγαθονησίου συνιστά μια ιδιαίτερη περίπτωση μουσειολογικού σχεδιασμού στον αιγαιακό νησιωτικό χώρο. Σε ένα μικρό και ακριτικό νησί, όπου η γεωγραφική απομόνωση, η περιορισμένη πληθυσμιακή βάση, η εποχικότητα της επισκεψιμότητας και οι ελλείψεις σε ανθρώπινους, διοικητικούς και τεχνικούς πόρους επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία των πολιτιστικών υποδομών, το μουσείο καλείται να υπερβεί τον συμβατικό ρόλο της φύλαξης και της έκθεσης αρχαιοτήτων και να αναπτύξει μια ουσιαστική σχέση με τον τόπο και την τοπική κοινωνία.

Η παρούσα διπλωματική εργασία βασίζεται κυρίως στα αρχαιολογικά δεδομένα που προέκυψαν από τις έρευνες στο αρχαίο οχυρό στη θέση Καστράκι, στη μελέτη της ίδρυσης, της οργάνωσης και της εκθεσιακής φυσιογνωμίας του μουσείου, στη σχετική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία, καθώς και στη συγκριτική εξέταση επιλεγμένων μουσείων μικρής κλίμακας στον νησιωτικό χώρο του Αιγαίου. Η μεθοδολογική προσέγγιση συνδυάζει την ποιοτική ανάλυση του αρχαιολογικού και μουσειολογικού υλικού, τη βιβλιογραφική και συγκριτική έρευνα, καθώς και την ποσοτική και ποιοτική επεξεργασία πρωτογενών δεδομένων  που προέκυψαν από έρευνα κοινού με τη χρήση ανώνυμου ερωτηματολογίου.

Η ανάλυση καταδεικνύει ότι το διαχρονικό-θεματικό μοντέλο μπορεί να συνδυάσει τη συνολική παρουσίαση της ιστορικής πορείας του Αγαθονησίου με την ερμηνευτική εμβάθυνση σε θεματικές που συνδέουν τα αρχαιολογικά τεκμήρια με τη σύγχρονη ζωή του νησιού. Η έρευνα κοινού, στην οποία συμμετείχαν 120 μόνιμοι κάτοικοι του ακριτικού νησιού, ανέδειξε θετική στάση απέναντι στο μουσείο και σημαντικό ενδιαφέρον για ενεργότερη συμμετοχή στη λειτουργία και στις δράσεις του.

Η κύρια συμβολή της εργασίας συνίσταται στην ανάδειξη του διαχρονικού-θεματικού μοντέλου ως ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου, λειτουργικά ευέλικτου και κοινωνικά προσαρμοσμένου μουσειολογικού σχήματος. Το μοντέλο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλα μικρά νησιωτικά μουσεία, συνδέοντας την αρχαιολογική ερμηνεία με την ταυτότητα του τόπου, την ενεργό συμμετοχή της κοινότητας και τη διαμόρφωση των αναγκαίων προϋποθέσεων για τη βιώσιμη λειτουργία τους.

The establishment of the Diachronic-Thematic Archaeological Museum of Agathonisi constitutes a distinctive case of museological planning within the Aegean island context. On a small and remote border island, where geographical isolation, a limited population base, the seasonal nature of visitor flows, and shortages of human, administrative, and technical resources directly affect the operation of cultural infrastructure, the museum is called upon to move beyond the conventional role of safeguarding and displaying antiquities and to develop a meaningful relationship with both the place and the local community.

This dissertation draws primarily on the archaeological evidence produced by research at the ancient fortified settlement of Kastraki, the study of the museum’s establishment, organisation, and exhibition identity, relevant Greek and international scholarship, and the comparative examination of selected small-scale museums in the Aegean island region. The methodological approach combines qualitative analysis of the archaeological and museological material, bibliographical and comparative research, and the quantitative and qualitative analysis of primary data obtained through an audience survey conducted by means of an anonymous questionnaire.

The analysis demonstrates that the diachronic-thematic model can combine a comprehensive presentation of Agathonisi’s historical development with an interpretative exploration of themes that connect the archaeological evidence with the island’s contemporary life. The audience survey, involving 120 residents of this remote border island, revealed a positive attitude towards the museum and considerable interest in more active participation in its operation and activities.

The principal contribution of this study lies in the formulation of the diachronic-thematic model as a theoretically grounded, methodologically coherent, operationally adaptable, and socially responsive museological framework. Its potential applicability to other small island museums derives from its capacity to integrate archaeological interpretation with place-based identity, active community participation, and the institutional, organisational, and operational conditions required to ensure their long-term sustainability.