Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση μεταξύ κοινωνικής τιμωρητικότητας,

ποινικής ατιμωρησίας και εγκλημάτων των ισχυρών μέσα από τη μελέτη σιδηροδρομικών

δυστυχημάτων. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι να διερευνήσει κατά πόσο τα

σιδηροδρομικά δυστυχήματα μπορούν να ερμηνευθούν ως εγκλήματα των ισχυρών και να

αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται σε αυτά οι μηχανισμοί κοινωνικής

αντίδρασης και ποινικής λογοδοσίας.

Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας βασίζεται στις έννοιες της κοινωνικής τιμωρητικότητας,

της ποινικής ατιμωρησίας και των εγκλημάτων των ισχυρών, όπως αυτές έχουν αναπτυχθεί

από τη σύγχρονη εγκληματολογική θεωρία και ιδιαίτερα από την κριτική εγκληματολογία.

Παράλληλα, αξιοποιούνται θεωρητικές προσεγγίσεις που αφορούν την κοινωνική κατασκευή

του εγκλήματος, τη λειτουργία της ποινής ως μηχανισμού κοινωνικού ελέγχου, καθώς και τη

σχέση εξουσίας και ποινικής δικαιοσύνης.

Η έρευνα ακολουθεί ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση και βασίζεται στη συγκριτική μελέτη

πέντε περιπτώσεων σιδηροδρομικών δυστυχημάτων: των Τεμπών στην Ελλάδα (2023), του

Amagasaki στην Ιαπωνία (2005), του Potters Bar στο Ηνωμένο Βασίλειο (2002), του

Santiago de Compostela στην Ισπανία (2013) και του Pioltello στην Ιταλία (2018). Η ανάλυση

στηρίζεται σε επίσημα πορίσματα, δικαστικά έγγραφα, επιστημονική βιβλιογραφία και

δημόσια διαθέσιμες πηγές.

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα δεν μπορούν να

ερμηνευθούν αποκλειστικά ως αποτέλεσμα ανθρώπινου λάθους, αλλά συνδέονται συχνά με

οργανωτικές αποτυχίες, θεσμικές αδυναμίες και πολιτικές επιλογές που αυξάνουν τον

κίνδυνο πρόκλησης κοινωνικής βλάβης. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι η κοινωνική απαίτηση

για απόδοση δικαιοσύνης συνυπάρχει με σημαντικές δυσκολίες στην απόδοση ποινικών

ευθυνών σε οργανωτικούς και θεσμικούς φορείς.

Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα αποτελούν

κατάλληλο πεδίο μελέτης των εγκλημάτων των ισχυρών, καθώς αναδεικνύουν τις αντιφάσεις

μεταξύ κοινωνικής τιμωρητικότητας και ποινικής ατιμωρησίας. Παράλληλα, επισημαίνεται η

ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών λογοδοσίας, της οργανωτικής ασφάλειας και της

θεσμικής διαφάνειας, προκειμένου να περιοριστούν μορφές κοινωνικής βλάβης που

συνδέονται με την άσκηση εξουσίας.

Λέξεις-κλειδιά: κοινωνική τιμωρητικότητα, ποινική ατιμωρησία, εγκλήματα των ισχυρών,

κοινωνική βλάβη, σιδηροδρομικά δυστυχήματα, οργανωτική ευθύνη.

This dissertation examines the relationship between social punitiveness, criminal impunity

and crimes of the powerful through the study of railway accidents. The main objective of the

research is to investigate the extent to which railway accidents can be interpreted as crimes

of the powerful and to analyse the ways in which social reactions and mechanisms of

criminal accountability are manifested in such cases.

The theoretical framework is based on the concepts of social punitiveness, criminal impunity

and crimes of the powerful as developed within contemporary criminological theory,

particularly critical criminology. In addition, the study draws upon theories concerning the

social construction of crime, punishment as a mechanism of social control and the

relationship between power and criminal justice.

The research adopts a qualitative methodology and is based on a comparative case study

design. Five major railway accidents are examined: Tempi in Greece (2023), Amagasaki in

Japan (2005), Potters Bar in the United Kingdom (2002), Santiago de Compostela in Spain

(2013) and Pioltello in Italy (2018). The analysis relies on official investigation reports,

judicial documents, academic literature and publicly available sources.

The findings indicate that railway accidents cannot be explained solely by human error.

Instead, they are frequently associated with organisational failures, institutional weaknesses

and political decisions that contribute to the production of social harm. The study also

demonstrates that strong social demands for justice often coexist with significant difficulties

in attributing criminal responsibility to organisations and institutions.

The dissertation concludes that railway accidents constitute a valuable field for studying

crimes of the powerful, as they reveal important tensions between social punitiveness and

criminal impunity. Furthermore, the findings highlight the need for stronger accountability

mechanisms, improved safety cultures and greater institutional transparency in order to

prevent forms of social harm associated with the exercise of power.

Keywords: social punitiveness, criminal impunity, crimes of the powerful, social harm, railway

accidents, organisational responsibility.