Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει τον μετασχηματισμό της Ολότητας ως αρχιτεκτονικού αιτήματος στο Bauhaus και στο έργο του Ludwig Mies van der Rohe. Η έρευνα παρακολουθεί τη μετάβαση από το ρομαντικό Gesamtkunstwerk προς το Gestaltung και, τελικά, προς τη Baukunst, αναδεικνύοντας την Ολότητα όχι ως σταθερό αισθητικό ιδεώδες, αλλά ως ιστορικά μεταβαλλόμενο πρόβλημα μορφικής, τεχνικής, κοινωνικής και χωρικής συγκρότησης. Στο πλαίσιο αυτό, η εργασία δεν περιορίζεται σε μια γραμμική ιστορία του Bauhaus, αλλά διερευνά τις θεωρητικές μετατοπίσεις μέσα από τις οποίες η μορφή, η ύλη, η κατασκευή και ο χώρος νοηματοδοτούνται εκ νέου στη μοντέρνα αρχιτεκτονική. Η προσέγγιση βασίζεται σε ιστορική και θεωρητική ανάλυση πρωτογενών και δευτερογενών πηγών.

Το πρώτο μέρος της εργασίας διερευνά τη φιλοσοφική και ρομαντική καταγωγή της Ολότητας, με αφετηρία την κλασική αντίληψη του όλου ως τάξης σχέσεων και με έμφαση στη νεότερη αισθητική σκέψη, στον Schiller, στο βαγκνερικό Gesamtkunstwerk και στο πρώιμο Bauhaus του Walter Gropius. Στον Wagner, η Ολότητα συγκροτείται ως δραματουργικά οργανωμένη και ιεραρχημένη σύνθεση, στην οποία οι επιμέρους τέχνες υπάγονται στην κοινή αναγκαιότητα της δραματικής πράξης. Το πρώιμο Bauhaus μεταφέρει το συλλογικό και πολιτισμικό αυτό αίτημα στο πεδίο της αρχιτεκτονικής, των εργαστηρίων και της καθημερινής ζωής, χωρίς να διαθέτει ακόμη μία ενιαία και γενικευμένη σχεδιαστική μέθοδο.

Στη συνέχεια, η εργασία εξετάζει τη μετάβαση στο Gestaltung, όπου η μορφή συγκροτείται ως σύστημα σχέσεων ανάμεσα στο υλικό, στην τεχνική, στη λειτουργία, στην αντίληψη και στον χώρο. Η διαδικαστική λογική του Gestaltung, που ωριμάζει μέσα από την αναδιοργάνωση του Προκαταρκτικού Μαθήματος και κορυφώνεται στο Dessau, ριζοσπαστικοποιείται στην περίοδο του Hannes Meyer μέσω της κοινωνικής ανάγκης, της οικονομίας των μέσων και της συστηματικής ανάλυσης των συνθηκών κατοίκησης.

Το ώριμο έργο του Mies van der Rohe εξετάζεται ως μετάβαση στη Baukunst, δηλαδή στην τέχνη του κτίζειν, νοούμενη ως τεκτονική και χωρική τάξη της μορφής. Η Baukunst δεν ακυρώνει τη μεθοδική κατάκτηση του Gestaltung, αλλά την υποβάλλει σε αυστηρότερη αρχιτεκτονική κρίση: κατασκευή, υλικό, κάνναβος, λεπτομέρεια, αναλογία και χώρος συγκροτούν ενιαίο σύστημα, μέσα στο οποίο η βιομηχανική τεχνολογία μετουσιώνεται σε φορέα πολιτισμικού και πνευματικού περιεχομένου. Η συνθετική αποτίμηση δείχνει ότι η πορεία Gesamtkunstwerk-Gestaltung-Baukunst δεν αποτελεί μετάβαση από την αταξία στην τάξη, αλλά μετασχηματισμό της εσωτερικής λογικής της Ολότητας: από τη δραματουργική και συλλογική σύνθεση, στη μεθοδική παραγωγή σχέσεων και, τελικά, στην τεκτονική συγκρότηση της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.

This master’s thesis examines the transformation of Totality as an architectural demand in the Bauhaus and in the work of Ludwig Mies van der Rohe. The research traces the transition from the Romantic Gesamtkunstwerk to Gestaltung and, ultimately, to Baukunst, presenting Totality not as a fixed aesthetic ideal, but as a historically shifting problem of formal, technical, social, and spatial constitution. In this context, the thesis is not confined to a linear history of the Bauhaus, but investigates the theoretical shifts through which form, material, construction, and space are re-signified in modern architecture. The approach is based on the historical and theoretical analysis of primary and secondary sources.

The first part of the thesis explores the philosophical and Romantic genealogy of Totality, beginning with the classical conception of the whole as an order of relations and focusing on modern aesthetic thought, Schiller, the Wagnerian Gesamtkunstwerk, and Walter Gropius’s early Bauhaus. In Wagner, Totality is constituted as a dramaturgically organised and hierarchical synthesis in which the individual arts are subordinated to the shared necessity of dramatic action. The early Bauhaus transfers this collective and cultural demand to architecture, workshops, and everyday life, without yet possessing a unified and generalisable design method.

The thesis then examines the transition to Gestaltung, where form is constituted as a system of relations among material, technique, function, perception, and space. The procedural logic of Gestaltung matures through the reorganisation of the Preliminary Course and culminates in Dessau; under Hannes Meyer, it is radicalised through social need, economy of means, and the systematic analysis of dwelling conditions.

The mature work of Ludwig Mies van der Rohe is examined as a transition to Baukunst, the art of building understood as the tectonic and spatial order of form. Baukunst does not annul the methodological achievement of Gestaltung, but subjects it to a stricter architectural judgement: construction, material, grid, detail, proportion, and space constitute a unified system in which industrial technology is transformed into a bearer of cultural and spiritual meaning. The synthetic assessment demonstrates that the sequence Gesamtkunstwerk–Gestaltung–Baukunst is not a progression from disorder to order, but a transformation of the internal logic of Totality: from dramaturgical and collective synthesis, to the methodical production of relations, and finally to the tectonic constitution of architectural experience.