Cette recherche examine l’apport des cartes mentales dans l’enseignement du français langue
étrangère (FLE) auprès de jeunes apprenants du primaire. Inscrite dans le cadre de l’approche
actionnelle définie par le Cadre européen commun de référence pour les langues (CECRL),
elle s’intéresse à la manière dont les cartes mentales peuvent soutenir à la fois les
apprentissages linguistiques et le développement de compétences socio-affectives.
Le cadre théorique mobilise les travaux portant sur l’approche actionnelle, les compétences
socio-affectives (empathie, autonomie, collaboration, motivation et engagement), les cartes
mentales ainsi que les fonctions cognitives impliquées dans l’apprentissage. Une attention
particulière est accordée aux liens entre les cartes mentales et l’acquisition du vocabulaire, la
compréhension grammaticale ainsi que la production orale et écrite en FLE.
L’étude adopte une démarche qualitative de type recherche-action menée auprès d’apprenants
âgés de 10 à 12 ans dans un centre de langues privé. Les données ont été recueillies à travers
l’observation de séances pédagogiques intégrant les cartes mentales, l’analyse des productions
des apprenants ainsi que des questionnaires adressés aux apprenants et aux enseignants.
Les résultats mettent en évidence que les cartes mentales favorisent l’organisation et la
structuration des connaissances, facilitent la mémorisation du lexique et soutiennent la
compréhension des notions grammaticales. Elles contribuent également au développement de
l’autonomie, de la collaboration, de l’empathie et de l’engagement des apprenants. Leur
dimension visuelle, interactive et collaborative apparaît comme un facteur important de
motivation et de participation active.
Cette recherche confirme ainsi l’intérêt des cartes mentales comme outil pédagogique dans
l’enseignement du FLE et souligne leur capacité à articuler dimensions cognitives,
linguistiques et socio-affectives dans une perspective actionnelle.

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη συμβολή των νοητικών χαρτών (cartes mentales) στη
διδασκαλία της Γαλλικής ως Ξένης Γλώσσας (FLE) σε μαθητές της πρωτοβάθμιας
εκπαίδευσης. Ενταγμένη στο πλαίσιο της προσέγγισης δράσης (approche actionnelle), όπως
αυτή ορίζεται από το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες (ΚΕΠΑ), η μελέτη
διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι νοητικοί χάρτες μπορούν να υποστηρίξουν τόσο τη
γλωσσική μάθηση όσο και την ανάπτυξη κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων.
Το θεωρητικό πλαίσιο βασίζεται σε μελέτες που αφορούν την προσέγγιση δράσης, τις
κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες (ενσυναίσθηση, αυτονομία, συνεργασία, κίνητρο και
ενεργή συμμετοχή), τους νοητικούς χάρτες και τις γνωστικές λειτουργίες που εμπλέκονται στη
μαθησιακή διαδικασία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση των νοητικών χαρτών με την
εκμάθηση λεξιλογίου, την κατανόηση γραμματικών δομών και την ανάπτυξη του προφορικού
και γραπτού λόγου.
Η έρευνα ακολουθεί ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση τύπου έρευνας-δράσης και
πραγματοποιήθηκε σε ιδιωτικό κέντρο ξένων γλωσσών με μαθητές ηλικίας 10 έως 12 ετών.
Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω παρατήρησης διδακτικών παρεμβάσεων, ανάλυσης των
εργασιών των μαθητών και ερωτηματολογίων που απευθύνθηκαν τόσο στους μαθητές όσο και
στους εκπαιδευτικούς.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι νοητικοί χάρτες συμβάλλουν στην οργάνωση και δόμηση
της γνώσης, διευκολύνουν την απομνημόνευση του λεξιλογίου και υποστηρίζουν την
κατανόηση γραμματικών εννοιών. Παράλληλα, ενισχύουν την αυτονομία, τη συνεργασία, την
ενσυναίσθηση και τη συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία. Η οπτική,
διαδραστική και συνεργατική τους διάσταση φαίνεται να αποτελεί σημαντικό παράγοντα
ενίσχυσης του κινήτρου και της ενεργού εμπλοκής των μαθητών.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι οι νοητικοί χάρτες αποτελούν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο παιδαγωγικό
εργαλείο για τη διδασκαλία της Γαλλικής ως Ξένης Γλώσσας, καθώς συνδυάζουν γνωστικές,
γλωσσικές και κοινωνικοσυναισθηματικές διαστάσεις της μάθησης μέσα σε ένα πλαίσιο
ενεργητικής συμμετοχής.