Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους η έννοια της
φυλής αναπαρίσταται στα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος της Γλώσσας σε όλες τις τάξεις
του ελληνικού δημοτικού σχολείου. Η έρευνα εντάσσεται σε ένα κριτικό - φεμινιστικό
θεωρητικό πλαίσιο και επιχειρεί να αναδείξει πώς και αν οι αναπαραστάσεις της φυλής στον
σχολικό λόγο συνδέονται με ιστορικές και κοινωνικές σχέσεις εξουσίας.
Μεθοδολογικά, η μελέτη αποτελεί ποιοτική έρευνα η οποία αξιοποιεί τα εργαλεία της
Κριτικής Ανάλυσης Λόγου σε συνδυασμό με τη λογική της Grounded Theory (Θεμελιωμένη
Θεωρία). Το ερευνητικό υλικό περιλαμβάνει τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας όλων των
τάξεων του δημοτικού σχολείου, με έμφαση σε κείμενα και δραστηριότητες στα οποία
εντοπίζονται αναφορές στη φυλή.
Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η φυλή, εντός του σχολικού λόγου, δεν
παρουσιάζεται ως σύγχρονη δομική σχέση εξουσίας, αλλά κυρίως ως πολιτισμική
ιδιαιτερότητα, προσωπική εμπειρία ή ηθικό δίδαγμα. Μέσα από την ανάλυση εντοπίστηκαν
επαναλαμβανόμενα μοτίβα, όπως η πολιτισμικοποίηση της διαφοράς, η εστίαση σε σωματικά
χαρακτηριστικά, η θυματοποίηση μέσω ανθρωπιστικού λόγου, η τοποθέτηση της φυλετικής
βίας στο παρελθόν, καθώς και η επιφανειακή ενσωμάτωση της διαθεματικής προσέγγισης ως
προς τη σχέση φυλής και φύλου. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η απουσία
αναφορών στη φυλή από μεγάλο μέρος του υλικού, η οποία λειτουργεί ως μορφή σιωπής,
που αντιμετωπίζεται ως ενεργό μέρος του λόγου, και συμβάλλει στην κανονικοποίηση της
λευκότητας και των στερεοτυπικών αναπαραστάσεων της φυλής.
Εν γένει, η εργασία αναδεικνύει ότι τα σχολικά εγχειρίδια δεν αποτελούν ουδέτερα
παιδαγωγικά εργαλεία, αλλά συμμετέχουν ενεργά στην αναπαράσταση συγκεκριμένων
τρόπων της φυλής και της κοινωνικής πραγματικότητας. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για μία πιο κριτική παιδαγωγική προσέγγιση, που θα επιτρέπει την κατανόηση των
υφιστάμενων σχέσεων εξουσίας και θα προωθεί έναν κριτικό τρόπο αντίληψης και ανάλυσης
των κοινωνικών ανισοτήτων.

Λέξεις-κλειδιά: αναπαραστάσεις φυλής, σχολικά εγχειρίδια, ανθρωπιστικός λόγος,
λευκότητα, αποπολιτικοποίηση, πολιτισμικοποίηση διαφοράς. 

The current study explores how the concept of race is represented in the discourse of Greek
primary school textbooks for the language course. The thesis is situated within a
critical-feminist theoretical framework and aims to examine if and in what ways
representations of race are connected to broader social and historical relations of power.
Methodologically, the study constitutes qualitive research that utilizes tools from Critical
Discourse Analysis and elements of Grounded Theory. The data consist of Greek textbooks
for the course of language from all grades of primary education, focusing on scripts and
activities that include references to race.
The findings indicate that race is not represented as a contemporary structural relation of
power, but rather than a cultural feature, a personal experience, a historical issue, or a moral
lesson. Recuring patterns include the culturalization of difference, the emphasis on bodily characteristics, victimization through humanitarian discourse, the positioning of racial
violence in the past and the superficial integration of the intersectional approach regarding
the relationship between race and gender. At the same time, the absence of references to race
across a large part of the material emerges as a significant finding, functioning as a form of
silence that contributes to the normalization of whiteness.
Overall, the study highlights that school textbooks are not neutral pedagogical tools but
play an active role in shaping specific representations of race and social reality. The findings
point to the need for a more critical pedagogical approach that foregrounds power relations
and supports a critical understanding and analysis of social inequalities.

Keywords: representations of race, school textbooks, humanitarian discourse, whiteness,
depoliticization, culturalization of difference, intersectionality.