Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών με άνοια, εστιάζοντας στη συγκριτική ανάλυση των πολιτικών υγείας που εφαρμόζονται στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σκοπός της, είναι η διερεύνηση και αποτίμηση του θεσμικού και νομοθετικού πλαισίου που διέπει τα δικαιώματα των ατόμων με άνοια καθώς και η ανάλυση των σχετικών πολιτικών υγείας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

 Αρχικά, παρουσιάζεται το θεωρητικό και νομικό πλαίσιο των δικαιωμάτων των ασθενών με άνοια, με αναφορά σε βασικές έννοιες όπως η νομική ικανότητα και η αυτονομία καθώς και εθνικά κείμενα προστασίας δικαιωμάτων, όπως ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων , η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία αλλά και η σχετική ελληνική νομοθεσία. Στη συνέχεια, αναλύονται οι πολιτικές υγείας για την άνοια σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, με έμφαση στα στρατηγικά σχέδια δράσης, στις υπηρεσίες υποστήριξης και στις προκλήσεις εφαρμογής τους, όπως η πρόσβαση στις υπηρεσίες  και η στελέχωση του συστήματος υγείας. Ακολουθεί συγκριτική ανάλυση μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ανάδειξη σημείων σύγκλισης και απόκλισης ως προς την προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών, την πρόσβαση στις υπηρεσίες και την υποστήριξη των φροντιστών. Τέλος, η εργασία περιλαμβάνει εμπειρική έρευνα ποιοτικής προσέγγισης μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με  επαγγελματίες υγείας, προκειμένου να διερευνηθούν οι πρακτικές διαστάσεις της εφαρμογής των πολιτικών και οι δυσκολίες που ανακύπτουν στην καθημερινή φροντίδα των ατόμων με άνοια. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την απόσταση που συχνά υπάρχει μεταξύ θεσμικού πλαισίου και πρακτικής εφαρμογής στην Ελλάδα, ιδίως ως προς την προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών, το κοινωνικό στίγμα και τις δυσκολίες φροντίδας. Ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρατηρείται ισχυρότερη έμφαση στην ενίσχυση της αυτονομίας και την υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων για τα άτομα με άνοια, το ελληνικό πλαίσιο παραμένει περισσότερο οικογενειοκεντρικό. Παράλληλα, εντοπίζονται ελλείψεις στις υποδομές φροντίδας, κυρίως στην ελληνική επαρχία, όσον αφορά την υποστήριξη των ασθενών με άνοια αλλά και των οικογενειών τους. Συμπερασματικά, αναδεικνύεται η ανάγκη περαιτέρω εναρμόνισης της ελληνικής πρακτικής με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας και της ποιότητας ζωής των ασθενών με άνοια, καθώς και την αποτελεσματικότερη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους.

This thesis examines the protection of the rights of patients with dementia, focusing on a  comparative analysis of the health policies implemented in Greece and the European Union. Its purpose is to investigate and assess the institutional and legislative framework governing the rights of individuals with dementia, as well as to analyze the relevant health policies at both European and national levels.

Initially, the theoretical and legal framework of the rights of patients with dementia is    presented, referencing key concepts such as legal capacity and autonomy, alongside    fundamental protection texts, such as the Charter of Fundamental Rights, the Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD), and relevant Greek legislation. Subsequently, health policies for dementia at the European and national levels are analyzed, with an emphasis on strategic action plans, support services, and implementation challenges, such as access to services and healthcare system staffing.

This is followed by a comparative analysis between Greece and the European Union, aiming to highlight points of convergence and divergence regarding the protection of patient rights, access to services, and support for caregivers. Finally, the thesis includes an empirical qualitative study conducted through semi-structured interviews with healthcare professionals, in order to explore the practical dimensions of policy implementation and the difficulties arising in the daily care of people with dementia.

The findings highlight the gap that often exists between the institutional framework and  practical application in Greece, particularly regarding the protection of patient rights, social stigma, and caregiving challenges. While at the European level there is a stronger emphasis on promoting autonomy and supported decision-making for individuals with dementia, the Greek context remains more family-centered. At the same time, shortages in care infrastructure are identified, especially in the Greek provinces, regarding support for both dementia patients and their families. In conclusion, the study underscores the need for further alignment of Greek practice with European guidelines, aiming to enhance the autonomy and quality of life of patients with dementia, as well as to ensure their rights more effectively.