Μετακινήσεις και Προέλευση πληθυσμών στην προϊστορική Ελλάδα. Ισοτοπικές αναλύσεις στα σκελετικά κατάλοιπα

Mobility and provenance of populations in Prehistoric Greece : isotopic analyses of human skeletal remains (Αγγλική)

  1. MSc thesis
  2. ΜΑΡΙΑ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ
  3. Αποτύπωση και τεκμηρίωση μνημείων και Αρχαιολογικών Χώρων (ΑΤΜ)
  4. 20 Ιουλίου 2026
  5. Ελληνικά
  6. 94
  7. Αικατερίνη Θεοδωρακοπούλου
  8. Μαρία Γκιρτζή | Στυλιανός Ζερεφός
  9. Κινητικότητα | Προέλευση | ανθρώπινα σκελετικά κατάλοιπα | ισοτοπικές αναλ΄΄υσεις | προϊστορική Ελλάδα | στρόντιο | Βιοαρχαιολογία
  10. Αποτύπωση και Τεκμηρίωση μνημείων και Αρχαιολογικών χώρων / ΑΤΜ
  11. 16
  12. 86
  13. Η συγκεκριμένη εργασία επικεντρώνεται στην εφαρμογή των ισοτοπικών αναλύσεων όπως π.χ του 87Sr/86Sr σε σκελετικά κατάλοιπα που προέρχονται από αρχαιολογικές θέσεις του Ελλαδικού χώρου, με στόχο τη διερεύνηση πληθυσμιακών μετακινήσεων και κατ'επέκταση τη διατύπωση θεωριών προέλευσης των προϊστορικών πληθυσμών της Ελλάδας.
    • Η μελέτη της προέλευσης και της κινητικότητας των ανθρώπινων πληθυσμών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά ζητήματα της προϊστορικής αρχαιολογίας. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η ανάπτυξη της βιοαρχαιολογίας και η εφαρμογή εξειδικευμένων επιστημονικών μεθόδων, όπως οι ισοτοπικές αναλύσεις και η μελέτη αρχαίου DNA, έχουν προσφέρει νέες δυνατότητες διερεύνησης των μετακινήσεων των πληθυσμών του παρελθόντος. Η παρούσα εργασία εξετάζει τη συμβολή των ισοτοπικών αναλύσεων σε ανθρώπινα σκελετικά κατάλοιπα για τη μελέτη της προέλευσης και της κινητικότητας των προϊστορικών πληθυσμών του ελλαδικού χώρου. Αρχικά παρουσιάζονται οι θεωρητικές βάσεις της βιοαρχαιολογίας και οι βασικές αρχές των αναλύσεων σταθερών ισοτόπων, με ιδιαίτερη έμφαση στα ισότοπα στροντίου (⁸⁷Sr/⁸⁶Sr), οξυγόνου (δ¹⁸O), άνθρακα (δ¹³C) και αζώτου (δ¹⁵N). Εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι αναλύσεις αυτές μπορούν να συμβάλουν στην ανασύνθεση της γεωγραφικής προέλευσης και των μετακινήσεων των ατόμων κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας παρουσιάζονται επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης από τη Νεολιθική περίοδο έως την Ύστερη Εποχή του Χαλκού, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων Φράγχθι, Αλεπότρυπα, Λέρνα, Πετράς Σητείας, Μυκήνες, Άγιος Βασίλειος Λακωνίας, Αρμένοι Ρεθύμνου και Κνωσός. Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση οστεολογικών, ισοτοπικών και γενετικών δεδομένων εξετάζονται οι ενδείξεις κινητικότητας, οι πληθυσμιακές αλληλεπιδράσεις και οι πιθανές μετακινήσεις ατόμων και ομάδων στον προϊστορικό ελλαδικό χώρο. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι προϊστορικές κοινωνίες του Αιγαίου δεν ήταν απομονωμένες, αλλά συμμετείχαν σε ευρύτερα δίκτυα επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης. Παράλληλα, προκύπτει ότι οι περισσότερες μετακινήσεις φαίνεται να αφορούσαν άτομα ή μικρές ομάδες και όχι εκτεταμένες πληθυσμιακές μεταναστεύσεις. Η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης για την κατανόηση των πληθυσμιακών διεργασιών της προϊστορίας και επιβεβαιώνει τον καθοριστικό ρόλο της βιοαρχαιολογίας στη μελέτη του ανθρώπινου παρελθόντος.
    • The study of human mobility and population origins is one of the most important research topics in prehistoric archaeology. Over the last decades, the development of bioarchaeology and the application of advanced scientific techniques, including isotopic analyses and ancient DNA studies, have significantly enhanced our ability to investigate past population movements. This thesis explores the contribution of isotopic analyses of human skeletal remains to the study of population origins and mobility in prehistoric Greece. The first part presents the theoretical framework of bioarchaeology and the fundamental principles of stable isotope analysis, with particular emphasis on strontium (⁸⁷Sr/⁸⁶Sr), oxygen (δ¹⁸O), carbon (δ¹³C), and nitrogen (δ¹⁵N) isotopes. These methods are evaluated as powerful tools for reconstructing geographic origin, and patterns of movement throughout an individual's lifetime. The second part focuses on selected case studies spanning from the Neolithic to the Late Bronze Age, including Franchthi Cave, Alepotrypa Cave, Lerna, Petras (Crete), Mycenae, Ayios Vasileios (Laconia), Armenoi (Crete) and Knossos. Through the combined use of osteological, isotopic, and genetic evidence, the study investigates patterns of mobility, population interaction, and possible movements of individuals and groups within the prehistoric Aegean. The results indicate that prehistoric communities in the Aegean were not isolated but actively participated in extensive networks of communication and interaction. Furthermore, the evidence suggests that mobility generally involved individuals or small groups rather than large-scale population migrations. The study highlights the importance of interdisciplinary approaches in understanding prehistoric population dynamics and demonstrates the significant contribution of bioarchaeology to the reconstruction of the human past.
  15. Hellenic Open University
  16. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές