Η συμβολή των γεωφυσικών διασκοπήσεων στον εντοπισμό και την διαχείριση αρχαιολογικών χώρων. Η περίπτωση του αρχαιολογικού χώρου της Ιτάνου

The contribution of geophysical prospection to the detection and management of archaeological sites: The case of the archaeological site of Itanos. (english)

  1. MSc thesis
  2. ΡΑΦΑΗΛΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΦΩΤΙΑΔΟΥ
  3. Αποτύπωση και τεκμηρίωση μνημείων και Αρχαιολογικών Χώρων (ΑΤΜ)
  4. 18 July 2026
  5. Ελληνικά
  6. 73
  7. Αικατερίνη Θεοδωρακοπούλου
  8. Αικατερίνη Θεοδωρακοπούλου | Ελισάβετ Τσιλιμαντού
  9. Αρχαία Ίτανος | Γεωφυσική έρευνα | Ηλεκτρική τομογραφία | Γεωραντάρ | Μαγνητόμετρο
  10. ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ (ΑΤΜΔΕ)
  11. 4
  12. 49
  13. Στην εργασία αυτή γίνεται αναφορά στην συμβολή των γεωφυσικών διασκοπήσεων στον εντοπισμό και την διαχείριση αρχαιολογικών χώρων. Γίνεται περιγραφή ορισμένων μεθ΄όδων και αναφορά σε παραδείγματα χρ΄ήσης. Τέλος, γίνεται αναφορά στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ιτάνου και την έρευνα που έχει λάβει χώρα με την χρήση γεωφυσικών μεθόδων, ενώ γίνεται ανάλυση των αποτελεσμάτων και προτείνονται νέες μέθοδοι έρευνας.
    • Η παρούσα εργασία μελετά τη συμβολή των γεωφυσικών διασκοπήσεων στην ανακάλυψη, χαρτογράφηση και προστασία των αρχαιολογικών χώρων εστιάζοντας στην περίπτωση της αρχαίας Ιτάνου, μιας σημαντικής αρχαίας πόλης-κράτους που βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της Κρήτης. Επρόκειτο για μια ιδιαίτερη περίπτωση μελέτης καθώς το εδαφικό περιβάλλον θεωρείται πολύπλοκο εξαιτίας των προσχωσιγενών αποθέσεων , των αμμοθινών και της άμεσης επίδρασης του θαλασσινού νερού. Για να αντιμετωπίσουν οι ερευνητές αυτήν την περίπτωση, χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό μεθόδων που περιελάμβανε την ηλεκτρική τομογραφία (ERT), το Γεωραντάρ (GPR), τη μανγητομετρία και τις σεισμικές μεθόδους. Τα αποτελέσματα της έρευνας οδήγησαν στην ανασύνθεση της τοπογραφίας της αρχαίας πόλης μέσω του εντοπισμού οικιστικών συγκροτημάτων, οδικών δικτύων, νεκροταφείων. Παράλληλα, κατέστη δυνατή η αποκάλυψη της επιχωματωμένης λιμενολεκάνης -του αρχαίου λιμανιού και των αιτιών που οδήγησαν στην εξαφάνιση του αρχαίου λιμένα. Βέβαια το σημαντικότερο σημείο της μελέτης αποτελεί η επαλήθευση των αποτελεσμάτων των γεωφυσικών μεθόδων, μέσω της ανασκαφής των χώρων που υπέδειξαν οι γεωφυσικές ανωμαλίες. Τέλος, μέσω της μελέτης αυτής τονίστηκε η σημασία των μη καταστρεπτικών μεθόδων έρευνας στα πλαίσια της αρχαιολογίας και αναδείχθηκε ως ένα μέσο προστασίας αλλά και ανάδειξης των αρχαιολογικών χώρων. Συμπερασματικά, η γεωφυσική έρευνα αποτελεί ένα σύγχρονο μέσο έρευνας στην αρχαιολογία του σήμερα, που μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη ανασύνθεση και κατανόηση ολόκληρων αρχαιολογικών χώρων.
    • This paper studies the contribution of geophysical prospection to the discovery, mapping, and protection of archaeological sites, focusing on the case of ancient Itanos, an important ancient city-state located at the eastern edge of Crete. It represents a unique case study, as the ground environment is considered complex due to alluvial depositions, sand dunes, and the direct impact of seawater. To address this challenge, researchers utilized a combination of methods that included Electrical Resistivity Tomography (ERT), Ground Penetrating Radar (GPR), magnetometry, and seismic methods. The research results led to the reconstruction of the ancient city’s topography through the detection of residential complexes, street networks, and cemeteries. Furthermore, it was possible to reveal the silted harbor basin—the ancient port—as well as the causes that led to the disappearance of the ancient harbor. Naturally, the most significant point of the study is the verification of the geophysical results through the excavation of the areas indicated by the geophysical anomalies. Finally, this study highlights the importance of non-destructive research methods within the framework of archaeology, establishing them as a mean for both the protection and promotion of archaeological sites. In conclusion, geophysical research constitutes a modern mean of research in contemporary archaeology, capable of leading to the comprehensive reconstruction and understanding of entire archaeological sites.
  15. Hellenic Open University
  16. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές