Περίληψη

Η παρούσα διπλωματική εργασία ερευνά την ποιότητα ζωής και την πιθανότητα ύπαρξης κατάθλιψης σε ηλικιωμένα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή άλλα χρόνια νοσήματα σε αγροτικές περιοχές της Κρήτης και συγκεκριμένα, στην περιοχή κάλυψης του Κέντρου Υγείας Μοιρών (Μοίρες και περιφερικό ιατρείο Τυμπακίου), καθώς και στο Κέντρο Υγείας Καστελλίου Πεδιάδος. Οι ηλικιωμένοι καθώς πλησιάζουν στην ολοκλήρωση της πορείας τους, έρχονται αντιμέτωποι με πολλές αλλαγές, όπως η συνταξιοδότηση, πιθανά η απώλεια συντρόφου ή φίλων/ αγαπημένων προσώπων, η μείωση των φυσικών αντοχών και η εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων, η μοναξιά και η απομόνωση, μεταξύ άλλων.  Οι αλλαγές αυτές, ενέχουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης, η πιθανότητα της οποίας μπορεί να επηρεάζεται και από παράγοντες, όπως το περιβάλλον, οι κοινωνικοί δεσμοί, κ.ά., οι οποίοι διαφέρουν μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών.  

Σκοπός: Η διερεύνηση της ποιότητας ζωής (σωματική υγεία, ψυχολογική υγεία, κοινωνικές σχέσεις, περιβάλλον, συνολική ποιότητα ζωής και ικανοποίηση από την υγεία) και η διερεύνηση της ύπαρξης κατάθλιψης, σε ηλικιωμένα άτομα, με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή με άλλα χρόνια νοσήματα, σε αγροτικές περιοχές της Κρήτης.

Υλικά και μέθοδος: Το δείγμα της έρευνας, περιλαμβάνει 100 ηλικιωμένα άτομα, μεγαλύτερα από 60 έτη, κάτοικους αγροτικών περιοχών, του Κέντρου Υγείας Μοιρών (Μοίρες και περιφερικό ιατρείο Τυμπακίου) και Κέντρου Υγείας Καστελλίου Πεδιάδος. Συγκεκριμένα, ερωτήθηκαν 50 άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και άλλες συννοσηρότητες και συγκρίθηκαν με άλλα 50 άτομα, με άλλα χρόνια νοσήματα, χωρίς όμως σακχαρώδη διαβήτη.  Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ένα δομημένο ερωτηματολόγιο τριών μερών, το οποίο περιλάμβανε στοιχεία για το κοινωνικοδημογραφικό τους προφίλ, καθώς και τα ερωτηματολόγια WHOQOL-BREF (για την έρευνα της ποιότητας ζωής) και το PHQ-9 (για την έρευνα της πιθανότητας ύπαρξης κατάθλιψης). Η συλλογή των δεδομένων έγινε με αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια, κατόπιν έγγραφης συγκατάθεσης των συμμετεχόντων με εθελοντική συμμετοχή και σεβασμό στις αρχές της ανωνυμίας και της εχεμύθειας. Η ανάλυση των δεδομένων ολοκληρώθηκε με την χρήση του στατιστικού πακέτου IBM SPSS 22.0 Statistics.

Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι στο σύνολο του δείγματος (διαβητικοί και μη) η συνολική ποιότητα ζωής  όπως και η ικανοποίηση από την υγεία  κυμαίνονται σε αρκετά ικανοποιητικά επίπεδα, στο 74% και στο 73,8%, αντίστοιχα. Όσον αφορά την κατάθλιψη, 19% εμφανίζουν ήπια καταθλιπτική διαταραχή, ενώ δεν καταγράφηκε καθόλου μείζων καταθλιπτική διαταραχή. Τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερη ποιότητα ζωής, τόσο συνολικά, όσο και στους επιμέρους τομείς της (σωματική υγεία, ψυχολογική υγεία, κοινωνικές σχέσεις και περιβάλλον).  Η ποιότητα ζωής ατόμων που δεν έχουν περάσει κάποιο στρεσογόνο γεγονός (θάνατος αγαπημένου προσώπου, παρουσία σοβαρής χρόνιας νόσου, οικονομικά προβλήματα, κ.ά.)  είναι καλύτερη, έναντι όσων έχουν περάσει. Η κατάθλιψη επιδρά αρνητικά στην ποιότητα ζωής και στην ικανοποίηση από την υγεία. Τα στοιχεία δείχνουν αυξημένη παρουσία κατάθλιψης σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, χωρίς ωστόσο η διαφορά αυτή σε σχέση με τα μη διαβητικά άτομα, να είναι στατιστικά σημαντική.   Η ικανοποίηση από την υγεία  επιδρά αρνητικά στην κατάθλιψη, μειώνοντας την και η ποιότητα ζωής από το περιβάλλον επιδρά αρνητικά στην κατάθλιψη, μειώνοντας την. Τέλος συστήνεται, για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, να γίνεται συστηματικότερη ανίχνευση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας στους ηλικιωμένους, με εστίαση στα στρεσογόνα γεγονότα, στις συννοσηρότητες  και στην υποκειμενική ικανοποίηση από την υγεία προκειμένου να σχεδιάζονται  προγράμματα και δράσεις ολιστικής ψυχοκοινωνικής αντιμετώπισης.

Λέξεις- Κλειδιά: Ποιότητα ζωής, κατάθλιψη, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, ηλικιωμένοι.

«Quality of life and depression in elderly people with type 2 diabetes mellitus»

«ANTONIOS G. TZORTZAKAKIS»

Abstract

This diploma thesis investigates the quality of life and the possibility of depression in elderly people with type 2 diabetes mellitus or other chronic diseases in rural areas of Crete and specifically, in the coverage area of the Health Center of Mires (Mires and the peripheral clinic of Tympaki), as well as in the Health Center of Kastelli Pediados. As the elderly approach the completion of their course, they are faced with many changes, such as retirement, possibly the loss of a partner or friends/loved ones, the reduction of physical endurance and the appearance of chronic diseases, loneliness and isolation, etc. These changes, carry the risk, of developing depression, the likelihood of which, is also influenced by factors, such as, the environment, social ties, etc., which differ in rural areas, compared to urban areas.

Purpose: To investigate the quality of life (physical health, psychological health, social relationships, environment, overall quality of life and health satisfaction) and to investigate the existence of depression, in elderly people, with type 2 diabetes mellitus or other chronic diseases, in rural areas of Crete.

Materials and method: The sample of the research, includes 100 elderly people, older than 60 years, residents of rural areas of the Health Center of Mires (Mires and the peripheral clinic of Tympaki) and the Health Center of Kastelli Pediados. Specifically, 50 people with type 2 diabetes mellitus and other comorbidities, were interviewed and compared with another 50 people, with other chronic diseases, but without diabetes mellitus.  Participants were asked to complete a structured three-part questionnaire, which included data on their sociodemographic profile, as well as the WHOQOL-BREF questionnaires (for the quality of life survey) and the PHQ-9 (for the investigation of the probability of depression). The data collection was done with self-completed questionnaires, with the written consent of the participants, with voluntary participation and respect for the principles of anonymity and confidentiality. The analysis of the data, was completed using the IBM SPSS 22.0 Statistics statistical package.

Results: The results showed that in the entire sample (diabetics and non-diabetics), overall quality of life and health satisfaction were at fairly satisfactory levels, at 74% and 73.8%, respectively. With regard to depression, 19% exhibited mild depressive disorder, while no cases of major depressive disorder were recorded. Individuals with type 2 diabetes report a significantly lower quality of life, both overall and in its individual domains (physical health, psychological health, social relationships, and environment).  The quality of life for individuals who have not experienced a stressful event (death of a loved one, presence of a serious chronic illness, financial problems, etc.) is better than that of those who have. Depression has a negative impact on quality of life and health satisfaction. The data indicate an increased prevalence of depression among individuals with type 2 diabetes; however, this difference compared to non-diabetic individuals is not statistically significant.   Health satisfaction has a negative effect on depression, reducing it, and quality of life related to the environment also has a negative effect on depression, reducing it. Finally, it is recommended that, in primary health care, there be more systematic screening for depressive symptoms among older adults, with a focus on stressful events, comorbidities, and subjective health satisfaction, in order to design programs and interventions for a holistic psychosocial approach.

Keywords: Quality of life, depression, type 2 diabetes mellitus, elderly.