Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το στοιχείο του παράξενου (the weird) λειτουργεί ως μηχανισμός κατασκευής ταυτότητας στις ταινίες του Γιώργου Λάνθιμου, μέσα από τη συγκριτική ανάλυση τριών ταινιών που αντιστοιχούν σε διαφορετικές φάσεις της κινηματογραφικής πορείας του: Κυνόδοντας (2009), Poor Things (2023), Bugonia (2025).

Στο θεωρητικό μέρος πλαισιώνεται το Ελληνικό Παράξενο Κύμα (Greek Weird Wave) και η θέση του Λάνθιμου σε αυτό. Στη συνέχεια επιχειρείται μια χαρτογράφηση του παράξενου σε ένα ενιαίο εννοιολογικό πλαίσιο οργανωμένο σε επτά άξονες (θεωρητικοί όροι, χαρακτήρες, οπτικoακουστική, χωροχρόνος, εξουσία, αποξένωση/ανοίκειο, κοινωνικό weird).

Για την ανάλυση της ταυτότητας των τριών πρωταγωνιστριών, εφαρμόζεται ένα συνδυαστικό φιλοσοφικό πλαίσιο που συνδυάζει τη χαρτογράφηση του παράξενου με τρία θεωρητικά πλαίσια ταυτότητας: τη συγκρότηση του υποκειμένου κατά τον Foucault, η οποία φωτίζει την προέλευση της ταυτότητας μέσα από τις σχέσεις εξουσίας∙ τις θεωρίες ταυτότητας, όπως τις συνοψίζει ο Sollberger που αποσαφηνίζουν τη δομή της∙ και την αλληγορία του Σπηλαίου του Πλάτωνα, που περιγράφει τη μετάβαση από την απατηλή ταυτότητα των αισθήσεων στην αληθή ταυτότητα του νου. Η μελέτη ακολουθεί ποιοτική, ερμηνευτική προσέγγιση και εστιάζει στις γυναίκες πρωταγωνίστριες, αξιοποιώντας τη θέση της Bartky ότι οι πειθαρχικές πρακτικές εγγράφονται κατεξοχήν στα γυναικεία σώματα.

Από την ανάλυση προκύπτει ότι, παρότι και οι τρεις πρωταγωνίστριες αρνούνται επιβεβλημένες ταυτότητες και αντιστέκονται στα συστήματα εξουσίας, το ίδιο συνδυαστικό πλαίσιο αναδεικνύει τρεις ριζικά διαφορετικές διαδρομές ταυτότητας: μια ατελή (Κυνόδοντας), μια ολοκληρωμένη/χειραφέτηση (Poor Things), μια κρυμμένη/στρατηγικά προστατευμένη (Bugonia). Υποστηρίζεται ότι ο Λάνθιμος, μέσω του παράξενου, καθιστά ορατούς τους κατά τα άλλα αόρατους μηχανισμούς της εξουσίας, αποκαλύπτοντας την ίδια τη διαδικασία κατασκευής της ταυτότητας τη στιγμή που συμβαίνει. Η εργασία απαντά στα τέσσερα ερευνητικά ερωτήματα που τίθενται στην εισαγωγή.

Η πρωτοτυπία της εργασίας αφορά τρία σημεία. 1) Τη συγκρότηση ενός ενιαίου εννοιολογικού πλαισίου για το παράξενο (χαρτογράφηση σε επτά άξονες). 2) Τον πρωτότυπο συνδυασμό τριών θεωρητικών πλαισίων ταυτότητας (Foucault, Sollberger, Πλάτωνα) με τα χαρτογραφημένα στοιχεία του παράξενου. Η εφαρμογή αυτού του συνδυαστικού πλαισίου στις τρεις ταινίες αναδεικνύει τη διπλή λειτουργία του παράξενου: ως μηχανισμό που ταυτόχρονα κατασκευάζει την ταυτότητα και αποκαλύπτει την κατασκευή της. 3) Την πρωτότυπη ανάλυση της πρωταγωνίστριας της Bugonia, για την οποία δεν υπήρχε, εξ όσων γνωρίζω, ακόμη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία.

Η εργασία συμπληρώνεται από δημιουργικό μέρος το οποίο αξιοποιεί τα ευρήματα του θεωρητικού μέρους για τη δημιουργία ταινίας μικρού μήκους σε «λανθιμικό» ύφος.

This dissertation examines how the element of the weird functions as a mechanism for the construction of identity in the films of Yorgos Lanthimos, through the comparative analysis of three films corresponding to different phases of his cinematic career: Dogtooth (2009), Poor Things (2023), Bugonia (2025).

In the theoretical section, the Greek Weird Wave is contextualized along with Lanthimos’s position within it. It then maps the weird into a single conceptual framework organised around seven axes (theoretical terms, characters, the audiovisual, space-time, power, distancing effect/the uncanny, the social weird).

To analyse the identities of the three female protagonists, a combined philosophical framework is applied, which brings together the mapping of the weird with three theoretical frameworks of identity: Foucault's constitution of the subject, which illuminates the origin of identity within power relations; the theories of identity, as summarised by Sollberger, which clarify its structure; and Plato's allegory of the Cave, which describes the transition from the deceptive identity of the senses to the true identity of the mind. The study follows a qualitative, interpretive approach and focuses on the female protagonists, drawing on Bartky's argument that disciplinary practices are inscribed primarily upon women's bodies.

The analysis shows that, although all three protagonists reject imposed identities and resist systems of power, the same combined framework reveals three radically different identity trajectories: an incomplete one (Dogtooth), a fulfilled one of emancipation (Poor Things), and a hidden one that is strategically protected (Bugonia). It is argued that Lanthimos, through the weird, renders visible the otherwise invisible mechanisms of power, thereby exposing the very process of identity construction as it unfolds. The dissertation answers the four research questions posed in the introduction.

The originality of the dissertation lies in three points. 1) The construction of a unified conceptual framework for the weird (a mapping across seven axes). 2) The original combination of three theoretical frameworks of identity (Foucault, Sollberger, Plato) with the mapped elements of the weird. The application of this combined framework to the three films reveals the dual function of the weird: as a mechanism that simultaneously constructs identity and exposes its construction. 3) The original analysis of the protagonist of Bugonia for which, −to the best of my knowledge− no scholarly literature was yet available.

The dissertation is complemented by a creative part that applies the findings of the theoretical part to create a short film in Lanthimos style.