Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του ενδιαφέροντός μου για τη σχέση γλώσσας και σχολικής γνώσης και ειδικότερα για τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα των σχολικών εγχειριδίων επηρεάζει την κατανόηση των μαθημάτων από τους/τις μαθητές/τριες του Δημοτικού σχολείου. Η επιλογή του θέματος προέκυψε από τον προβληματισμό γύρω από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές/τριες στην κατανόηση των μαθημάτων των θετικών και κοινωνικών επιστημών, δυσκολίες που συχνά δεν σχετίζονται αποκλειστικά με το ίδιο το γνωστικό αντικείμενο, αλλά με τη γλώσσα μέσω της οποίας αυτό παρουσιάζεται.

Η εργασία εστιάζει στο μάθημα της Γεωγραφίας της Ε΄ Δημοτικού και ειδικότερα στο κεφάλαιο «Ζωή στα νησιά», το οποίο προσεγγίζεται μέσα από το θεωρητικό πλαίσιο της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του Halliday και της Παιδαγωγικής των Πολυγραμματισμών. Μέσα από τη γλωσσική και πολυτροπική ανάλυση του σχολικού κειμένου και των εικόνων του, καθώς και μέσω της δημιουργίας φύλλων εργασίας, επιχειρείται να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η διδασκαλία της Γλώσσας μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από μη γλωσσικά μαθήματα.

Βασικός στόχος της εργασίας είναι να καταδειχθεί ότι η σχολική γνώση δεν είναι ανεξάρτητη από τη γλώσσα, αλλά συγκροτείται μέσα από συγκεκριμένες γλωσσικές και σημειωτικές επιλογές. Παράλληλα, επιχειρείται να αναδειχθεί η σημασία της ανάπτυξης γλωσσικής, επιστημονικής και κριτικής επίγνωσης ήδη από τις πρώτες τάξεις της εκπαίδευσης.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους διδάσκοντες και τους ανθρώπους που συνέβαλαν, άμεσα ή έμμεσα, στην ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας, καθώς και όλους όσοι με στήριξαν κατά τη διάρκεια της εκπόνησής της.

The present thesis examines the relationship between language and school knowledge, focusing on the role of scientific language in the comprehension of Geography by students of the fifth grade of primary school. The study is based on the assumption that difficulties in understanding school subjects are not related solely to the concepts of the discipline itself, but also to the linguistic and semiotic forms through which knowledge is presented in school textbooks.

The research focuses on the chapter “Life on the Islands” from the Geography textbook of the fifth grade and approaches it through the theoretical framework of Systemic Functional Grammar by M.A.K. Halliday and the Pedagogy of Multiliteracies. More specifically, the linguistic and multimodal analysis of the text and images aimed to identify the representational, interpersonal and textual meanings constructed through lexical, grammatical and visual choices. Particular emphasis was placed on features of scientific discourse such as nominalizations, relational and material processes, modality, thematic structure, information organization and multimodal representation.

Based on this analysis, a teaching intervention was designed through worksheets structured according to the four stages of the Pedagogy of Multiliteracies: Situated Practice, Overt Instruction, Critical Framing and Transformed Practice. The activities sought to connect Geography teaching with language awareness, critical literacy and scientific literacy, allowing students to approach the textbook not only as readers of information but also as critical interpreters of language and images.

The findings of the study indicate that the integration of language teaching into non-language subjects can significantly support students’ understanding of scientific knowledge. Furthermore, the use of Systemic Functional Grammar and multimodal analysis contributes to the development of linguistic awareness, critical thinking and multiliteracies, enabling students to recognize how school knowledge is linguistically and visually constructed.