Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη μελέτη της σταθερότητας και την ανάπτυξη αναλυτικών μεθόδων για τους αναστολείς αντλίας πρωτονίων (Proton Pump Inhibitors, PPIs), μια κατηγορία φαρμακευτικών ενώσεων με καθοριστική συμβολή στη σύγχρονη θεραπευτική της γαστρεντερολογίας. Τα PPIs δρουν στο τελικό στάδιο της έκκρισης γαστρικού οξέος, αναστέλλοντας μη αναστρέψιμα την H⁺/K⁺-ATPάση των τοιχωματικών κυττάρων, γεγονός που οδηγεί σε ισχυρή και παρατεταμένη καταστολή της γαστρικής οξύτητας.

   Η εκτεταμένη χρήση των PPIs για τη θεραπεία παθήσεων όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, τα πεπτικά έλκη και το σύνδρομο Zollinger–Ellison έχει αναδείξει τη σημασία της διασφάλισης της ποιότητας και της σταθερότητας των φαρμακευτικών τους μορφών. Ωστόσο, οι ενώσεις αυτές παρουσιάζουν έντονη χημική αστάθεια, κυρίως σε όξινο περιβάλλον, καθώς και ευαισθησία σε εξωγενείς παράγοντες όπως η θερμοκρασία, η υγρασία και η ακτινοβολία. Οι ιδιότητες αυτές οδηγούν σε αποικοδόμηση της δραστικής ουσίας και στον σχηματισμό προϊόντων διάσπασης, τα οποία ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

   Στο πλαίσιο αυτό, η διερεύνηση της σταθερότητας των PPIs αποτελεί κρίσιμο αντικείμενο μελέτης, τόσο από φαρμακοτεχνική όσο και από αναλυτική σκοπιά. Η κατανόηση των μηχανισμών αποικοδόμησης, καθώς και των παραγόντων που τους επηρεάζουν, είναι απαραίτητη για τον σωστό σχεδιασμό δοσολογικών μορφών και για τον καθορισμό της διάρκειας ζωής των προϊόντων.

   Παράλληλα, η ανάπτυξη και επικύρωση αναλυτικών μεθόδων υψηλής αξιοπιστίας αποτελεί βασικό εργαλείο για τον ποιοτικό έλεγχο των PPIs. Τεχνικές όπως η υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης (HPLC), η φασματοσκοπία UV–Vis και οι υβριδικές τεχνικές LC-MS/MS χρησιμοποιούνται ευρέως για τον ποσοτικό προσδιορισμό των δραστικών ουσιών και την ανίχνευση προσμίξεων και προϊόντων αποικοδόμησης.

   Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχει η μελέτη της διαλυτότητας και της διάλυσης των PPIs, καθώς οι ιδιότητες αυτές συνδέονται άμεσα με τη βιοδιαθεσιμότητα και την κλινική τους αποτελεσματικότητα. Η ανάγκη προστασίας των PPIs από το όξινο περιβάλλον του στομάχου έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη εντεροδιαλυτών μορφών, των οποίων η συμπεριφορά διάλυσης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιτυχούς θεραπείας.

   Συνολικά, η εργασία αυτή στοχεύει στη συστηματική προσέγγιση των PPIs από τη σκοπιά της σταθερότητας, της αναλυτικής διερεύνησης και της φαρμακοτεχνικής συμπεριφοράς, συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση της ποιότητας και της ασφάλειας των φαρμακευτικών προϊόντων.

The present thesis focuses on the study of stability and the development of analytical methods for Proton Pump Inhibitors (PPIs), a class of pharmaceutical compounds with a pivotal role in modern gastroenterological therapy. PPIs act at the final stage of gastric acid secretion by irreversibly inhibiting the H⁺/K⁺-ATPase of parietal cells, leading to a potent and sustained suppression of gastric acidity.

   The widespread use of PPIs in the treatment of conditions such as gastroesophageal reflux disease, peptic ulcers, and Zollinger–Ellison syndrome has highlighted the importance of ensuring the quality and stability of their pharmaceutical formulations. However, these compounds exhibit significant chemical instability, particularly in acidic environments, as well as sensitivity to external factors such as temperature, humidity, and radiation. These properties result in degradation of the active substance and the formation of degradation products, which may affect both the safety and efficacy of the medicinal products.

   In this context, the investigation of PPI stability represents a critical area of study from both a pharmaceutical and analytical perspective. Understanding the degradation mechanisms and the factors influencing them is essential for the proper design of dosage forms and the determination of product shelf life.

   Furthermore, the development and validation of reliable analytical methods constitute a fundamental tool for the quality control of PPIs. Techniques such as High-Performance Liquid Chromatography (HPLC), UV–Visible spectroscopy, and hybrid methods such as LC-MS/MS are widely employed for the quantitative determination of active substances as well as for the detection of impurities and degradation products.

   In addition, the study of solubility and dissolution behavior is of particular importance, as these properties are directly related to bioavailability and clinical performance. The need to protect PPIs from the acidic gastric environment has led to the development of enteric-coated formulations, whose dissolution characteristics play a critical role in therapeutic effectiveness.

   Overall, this work aims to provide a systematic approach to PPIs from the perspectives of stability, analytical evaluation, and pharmaceutical behavior, contributing to the optimization of the quality and safety of pharmaceutical products.