Το ηχητικό περιβάλλον των εκπαιδευτικών χώρων διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση, την επικοινωνία, τη συγκέντρωση και την ψυχοσυναισθηματική ευεξία των παιδιών. Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά την ακουστική εμπειρία και τα ηχητικά τοπία στην πρώιμη παιδική ηλικία, με έμφαση στους βρεφονηπιακούς σταθμούς ως χώρους καθημερινής φροντίδας, επικοινωνίας και εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Παρότι ο ήχος έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως σημαντικός περιβαλλοντικός παράγοντας, η σχετική βιβλιογραφία παραμένει κατακερματισμένη ανάμεσα σε τεχνικές, παιδαγωγικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις, ενώ η προσχολική ηλικία και οι χώροι πρώιμης αγωγής παραμένουν λιγότερο διερευνημένοι.

Στόχος της εργασίας είναι, αφενός, η συστηματική οργάνωση και σύνθεση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με το ηχητικό περιβάλλον στους εκπαιδευτικούς χώρους και, αφετέρου, η επιτόπια διερεύνηση του ηχητικού περιβάλλοντος σε λειτουργούντες βρεφονηπιακούς σταθμούς, σε συνθήκες φυσικής καθημερινής λειτουργίας. Η βιβλιογραφική επισκόπηση οργανώνεται γύρω από θεματικούς άξονες που αφορούν τον θόρυβο και τη γνωστική λειτουργία, την κατανόηση του λόγου και την εκπαιδευτική επικοινωνία, την ακουστική ποιότητα των χώρων, καθώς και τη συμπεριφορά, τη συμμετοχή και την ευεξία των παιδιών.

Η εμπειρική φάση της έρευνας βασίζεται σε μεικτή μεθοδολογική προσέγγιση και πραγματοποιήθηκε σε τρεις βρεφονηπιακούς σταθμούς της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.), στο Μοσχάτο, το Περιστέρι και το Χαϊδάρι. Περιλαμβάνει χωρική και χαρτογραφική αποτύπωση των δομών, προκαταρκτική εκτίμηση της εξωτερικής ηχητικής έκθεσης, προκαταρκτικές διερευνητικές συζητήσεις, ερωτηματολόγιο προς παιδαγωγούς, επιτόπια παρατήρηση της καθημερινής λειτουργίας και ακουστικές καταγραφές σε διαφορετικές συνθήκες χρήσης των χώρων. Με τον τρόπο αυτό, η εργασία επιχειρεί να συνδέσει τις αντικειμενικά καταγραφόμενες ακουστικές συνθήκες με τη λειτουργική και βιωματική διάσταση του ηχητικού περιβάλλοντος.

Από τη συνδυαστική ανάγνωση των δεδομένων προκύπτει ότι το ηχητικό περιβάλλον των βρεφονηπιακών σταθμών δεν διαμορφώνεται μόνο από εξωτερικές πηγές ήχου, αλλά κυρίως από την καθημερινή λειτουργία των αιθουσών, τις δραστηριότητες, την επικοινωνία, τις μεταβάσεις και τη χωρική οργάνωση. Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι ο ήχος δεν λειτουργεί αποκλειστικά ως παράγοντας όχλησης, αλλά μπορεί, ανάλογα με το πλαίσιο, να αποτελεί αναμενόμενο, λειτουργικό ή και παιδαγωγικά αξιοποιήσιμο στοιχείο της καθημερινής εμπειρίας.

Η συμβολή της εργασίας έγκειται στη σύνδεση της θεωρητικής γνώσης με την επιτόπια διερεύνηση του ηχητικού περιβάλλοντος σε χώρους πρώιμης αγωγής. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζει μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση του ήχου ως στοιχείου της καθημερινής εκπαιδευτικής εμπειρίας και μπορεί να συμβάλει στον παιδοκεντρικό και παιδαγωγικά υποστηρικτικό σχεδιασμό και στη διαχείριση των βρεφονηπιακών σταθμών, μέσα από οργανωτικές, λειτουργικές και χωρικές κατευθύνσεις βελτίωσης του ηχητικού περιβάλλοντος.

The acoustic environment of educational spaces plays a critical role in children’s learning, communication, concentration, and psychosocial well-being. This thesis investigates acoustic experience and soundscapes in early childhood, with particular emphasis on daycare centres as everyday spaces of care, communication, and educational activity. Although sound is internationally recognized as an important environmental factor, the relevant literature remains fragmented across technical, pedagogical, and psychological approaches, while early childhood settings remain comparatively underexplored.

The aim of this thesis is twofold: first, to systematically organize and synthesize international literature on the acoustic environment of educational spaces; and second, to conduct a field-based investigation of the acoustic environment in operating daycare centres, under natural everyday conditions. The literature review is structured around thematic axes concerning noise and cognitive functioning, speech intelligibility and educational communication, classroom acoustic quality, as well as children’s behaviour, participation, and well-being.

The empirical phase of the research follows a mixed-methods approach and was conducted in three daycare centres of the Greek Public Employment Service (DYPA), located in Moschato, Peristeri and Chaidari. It includes spatial and cartographic documentation of the selected sites, a preliminary assessment of external sound exposure, preliminary exploratory discussions, a questionnaire addressed to educators, field observation of everyday operation, and acoustic recordings under different conditions of use. In this way, the thesis seeks to connect objectively recorded acoustic conditions with the functional and experiential dimensions of the acoustic environment.

The combined reading of the data indicates that the acoustic environment of daycare centres is not shaped only by external sound sources, but mainly by the everyday operation of the classrooms, the activities, communication, transitions and spatial organization. The findings also show that sound does not function exclusively as a source of noise or disturbance, but may, depending on the context, constitute an expected, functional or even pedagogically useful element of children’s everyday experience.

The contribution of this thesis lies in linking theoretical knowledge with field-based investigation of the acoustic environment in early childhood settings. This approach supports a more comprehensive understanding of sound as an element of everyday educational experience and may contribute to child-centred and pedagogically supportive design and management strategies for daycare centres, through organizational, functional and spatial directions for improving the acoustic environment.