Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη θέση των νεοελληνικών διαλέκτων και ιδιωμάτων στο εκπαιδευτικό περιβάλλον, εστιάζοντας στη σχέση τους με την πρότυπη ή κοινή νεοελληνική γλώσσα (ΚΝΕ) και στις δυνατότητες αξιοποίησής τους στη διδασκαλία. Αρχικά, παρουσιάζεται η έννοια της πρότυπης νεοελληνικής και η διάκρισή της από τις διαλέκτους και τα ιδιώματα.  Παράλληλα αναλύονται βασικά χαρακτηριστικά των βόρειων και νότιων ιδιωμάτων της ελληνικής γλώσσας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις κοινωνικές στάσεις και προκαταλήψεις απέναντι στους διαλεκτόφωνους και  τις διαλεκτικές ποικιλίες, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αυτές αναπαρίστανται στον τηλεοπτικό και εκπαιδευτικό λόγο, συμβάλλοντας συχνά στη διαμόρφωση μεταπραγματολογικών  στερεοτύπων και αξιολογικών κρίσεων περί σωστής και λανθασμένης γλωσσικής ποικιλίας.

Κατόπιν με τη βοήθεια του τηλεοπτικού λόγου, εξετάζονται το πατρινό και το αγρινιώτικο ιδίωμα. Αναλύονται τα βασικά φωνολογικά, μορφολογικά, λεξιλογικά και πραγματολογικά χαρακτηριστικά τους, καθώς και η συμβολή τους στη συγκρότηση τοπικών και πολιτισμικών ταυτοτήτων. Με αφετηρία την τηλεοπτική σειρά «Επτά θανάσιμες πεθερές: η Πατρινιά πεθερά», σχεδιάστηκαν και οργανώθηκαν διδακτικές παρεμβάσεις, σύμφωνα με τις αρχές του κριτικού γραμματισμού. Δόθηκε έμφαση στην αποδόμηση κειμένων, με τη βοήθεια της κριτικής ανάλυσης λόγου (ΚΑΛ), στη διερεύνηση των κοινωνικών και ιδεολογικών διαστάσεών τους και τέλος, στον ανασχεδιασμό και παραγωγή νέων κειμένων. Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής θίχτηκαν ζητήματα γλωσσικής ποικιλότητας, ταυτοτήτων, στερεοτύπων, καθώς και γλωσσικών και παραγλωσσικών στοιχείων που συνδέονται με τη χρήση των ιδιωμάτων σε πολυτροπικά κείμενα.

Τα αποτελέσματα της διδακτικής παρέμβασης ανέδειξαν θετική ανταπόκριση των μαθητών μας, οι οποίοι συμμετείχαν ενεργά στις δραστηριότητες και ανέπτυξαν κριτική επίγνωση σχετικά με τη γλωσσική ετερότητα. Συμπερασματικά, η αξιοποίηση των διαλέκτων και ιδιωμάτων στο σχολείο, μέσα από ένα πλαίσιο κριτικού γραμματισμού, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη γλωσσικής επίγνωσης, στην άρση στερεοτυπικών αντιλήψεων και στην προαγωγή της συμπεριληπτικής γλωσσικής εκπαίδευσης με την προώθηση της γλωσσικής ποικιλομορφίας, της εκπαιδευτικής ισότητας και της ενεργού συμμετοχής σε μαθησιακά πλαίσια.

This thesis examines the position of Modern Greek dialects within the educational context, focusing on their relationship with the Standard Modern Greek language (SMG) and on the possibilities of their pedagogical exploitation. First, the concept of Standard Modern Greek and its distinction from dialects are presented. At the same time, the main characteristics of northern and southern Greek dialects are analyzed. Emphasis is placed on social attitudes towards dialect speakers and linguistic variation, as well as on the ways these varieties are represented on television and in educational discourse, often contributing to the formation of metapragmatic stereotypes and evaluative judgments regarding correct and incorrect language varieties.

By analyzing television discourse, the Patras and Agrinio varieties are examined. Their main phonological, morphological, lexical, and pragmatic characteristics are analyzed, along with their contribution to the construction of local and cultural identities. Drawing on the television series “Seven Deadly Mothers-in-Law” and, more specifically, the episode “The Mother-in-Law from Patras”, teaching interventions were designed and organized in accordance with the principles of critical literacy. Emphasis was placed on text deconstruction using Critical Discourse Analysis, the exploration of social and ideological dimensions, and, finally, the redesign and production of new texts. During the implementation of the intervention, issues of linguistic diversity, identities, stereotypes, as well as linguistic and paralinguistic features associated with the use of dialects in multimodal discourse were addressed.

The results of the teaching intervention revealed a positive response from our students, who actively participated in the activities and developed critical awareness regarding linguistic diversity. In conclusion, incorporating dialects and idioms into school education, within a critical literacy framework, can contribute to the development of language awareness, the reduction of stereotypical perceptions, and the promotion of inclusive language education by promoting linguistic diversity, equity, and participation in learning contexts.