Προφορική Ιστορία, Κοινά, Κοινωνείν , Συλλογική Μνήμη, Οικονομία του Δώρου, Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Βόλου, Εθνογραφία
Θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις των κοινών.
1
10
56
Η παρούσα ερευνητική εργασία διερευνά το φαινόμενο των Ομάδων Προφορικής Ιστορίας (ΟΠΙ) στην Ελλάδα της κρίσης, υιοθετώντας ως θεωρητικό πρίσμα τη θεωρία των «Κοινών». Βασικός σκοπός της έρευνας είναι να μελετήσει πώς η συλλογική ιστορική μνήμη παύει να αποτελεί ακαδημαϊκό ή κρατικό μονοπώλιο και μετασχηματίζεται σε ένα δυναμικό, ανοιχτό «Κοινό» αγαθό μέσω συμμετοχικών διαδικασιών από τα κάτω.
Ως πεδίο εθνογραφικής μελέτης επιλέχθηκε η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Βόλου (ΟΠΙΒΟ), μιας πόλης με βαρύ βιομηχανικό και εργατικό παρελθόν. Μεθοδολογικά, η εργασία εντάσσεται στο ποιοτικό παράδειγμα, συνδυάζοντας τη συμμετοχική παρατήρηση στις συνελεύσεις και τις δημόσιες δράσεις της ομάδας με τη διενέργεια σε βάθος, ημι-δομημένων βιογραφικών συνεντεύξεων με τα μέλη της.
Η θεματική ανάλυση των ερευνητικών δεδομένων ανέδειξε τέσσερα βασικά ευρήματα. Πρώτον, το αρχικό κίνητρο συμμετοχής υπήρξε άμεσα συνυφασμένο με το συλλογικό τραύμα, την ανεργία και την απώλεια ταυτότητας που επέφερε η οικονομική κρίση. Δεύτερον, η μετάβαση στην αντι-ιεραρχική λειτουργία συνάντησε ισχυρές αντιστάσεις εξαιτίας του εσωτερικευμένου «σχολειοποιημένου νου» και του φόβου απέναντι στην επιστημονική αυθεντία. Τρίτον, το εμπόδιο αυτό υπερκεράστηκε μέσα από την καλλιέργεια ισχυρών «δεξιοτήτων φροντίδας», την αλληλεγγύη και την ομότιμη μαθητεία. Τέλος, το παραγόμενο ιστορικό αρχείο επιστρέφεται στην τοπική κοινωνία μέσω των ανοιχτών Γιορτών Προφορικής Ιστορίας, οι οποίες λειτουργούν με τους όρους της «Οικονομίας του Δώρου».
Συμπερασματικά, η έρευνα τεκμηριώνει ότι οι ΟΠΙ δεν συνιστούν απλώς ερασιτεχνικά εργαστήρια ιστορικής καταγραφής, αλλά ριζοσπαστικούς χώρους δημοκρατικής παιδείας και άσκησης της πρακτικής του κοινωνείν. Μέσα από την οριζοντιότητα και τη μοιρασμένη αυθεντία, οι πολίτες επανακτούν την επιστημική τους δράση, συγκροτούν δίκτυα αλληλεγγύης και επαναοικειοποιούνται τον δημόσιο χώρο και λόγο.
This thesis investigates the phenomenon of Oral History Groups (OHGs) in crisis-ridden Greece, adopting the theory of the "Commons" as its theoretical framework. The primary objective of this research is to examine how collective historical memory ceases to be an academic or state monopoly and transforms into a dynamic, open "Common" good through bottom-up participatory processes.
The Oral History Group of Volos (OHGV), a city with a profound industrial and working-class heritage, was selected as the ethnographic case study. Methodologically, the research operates within the qualitative paradigm, combining participant observation of the group's assemblies and public events with in-depth, semi-structured biographical interviews of its members.
Thematic analysis of the research data revealed four main findings. First, the initial motivation for participation was directly intertwined with the collective trauma, unemployment, and loss of identity brought about by the economic crisis. Second, the transition to an anti-hierarchical structure encountered significant resistance due to the internalized "schoolized mind" and the fear of academic authority. Third, this obstacle was overcome through the cultivation of strong "care ethics", solidarity, and peer-to-peer mentoring. Finally, the produced historical archive is returned to the local community through open Oral History Festivals, which operate under the terms of a "Gift Economy".
In conclusion, the research demonstrates that OHGs are not merely amateur historical documentation laboratories, but radical spaces for democratic education and the practice of commoning. Through horizontal organization and shared authority, citizens reclaim their epistemic agency, build networks of solidarity, and re-appropriate public space and discourse.
