Περίληψη

Οι αγχώδεις διαταραχές και η αϋπνία αποτελούν συχνά προβλήματα υγείας στα άτομα της τρίτης ηλικίας. Ένας από τους συνηθέστερους τρόπους αντιμετώπισής τους είναι η χορήγηση βενζοδιαζεπινών, οι οποίες, λόγω των φαρμακολογικών τους ιδιοτήτων, διαθέτουν αγχολυτική, ηρεμιστική και υπναγωγό δράση. Σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες, η χορήγηση των βενζοδιαζεπινών θα πρέπει να περιορίζεται σε βραχύ χρονικό διάστημα, συνήθως 2–4 εβδομάδων, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την εφαρμογή μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων, όπως η συμβουλευτική υποστήριξη, οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις και η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μακράς διάρκειας. Παρά τις συστάσεις αυτές, παρατηρείται συχνά παρατεταμένη συνταγογράφηση των βενζοδιαζεπινών στους ηλικιωμένους, ακόμη και απουσία σαφών κλινικών ενδείξεων.

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του επιπολασμού της χρήσης βενζοδιαζεπινών σε άτομα τρίτης ηλικίας στην περιοχή της Μυτιλήνης και της κοινότητας Ιππείου της Λέσβου, καθώς και η διερεύνηση πιθανών συσχετίσεων μεταξύ της χρήσης τους και δημογραφικών, κοινωνικοοικονομικών και κλινικών χαρακτηριστικών. Επιπλέον, εξετάστηκαν οι λόγοι χορήγησης των βενζοδιαζεπινών, η ενημέρωση των ασθενών σχετικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τον κίνδυνο εξάρτησης, η δυνατότητα διακοπής της θεραπείας και οι στάσεις των ηλικιωμένων απέναντι στη χρήση τους.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 105 ατόμων που επισκέπτονταν το Περιφερειακό Ιατρείο Ιππείου, το Κέντρο Υγείας Μυτιλήνης και το Ιατρείο Διαλογής του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Μυτιλήνης. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, ενώ η στατιστική τους επεξεργασία έγινε με το λογισμικό SPSS (Statistical Package for the Social Sciences).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 40,0% των συμμετεχόντων λάμβανε βενζοδιαζεπίνες, με τη συντριπτική πλειονότητα να τις χρησιμοποιεί για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους. Επιπλέον, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση της χρήσης βενζοδιαζεπινών με το φύλο, την πολυνοσηρότητα, την ψυχολογική κατάσταση και τη διαμονή του ατόμου. Η αϋπνία και το άγχος αποτελούσαν τις συχνότερες αιτίες έναρξης της θεραπείας, ενώ σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων δεν είχε ενημερωθεί επαρκώς για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και τον κίνδυνο εξάρτησης.

Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης αναδεικνύουν την ανάγκη για ορθολογικότερη συνταγογράφηση των βενζοδιαζεπινών στους ηλικιωμένους, καθώς και για την ανάπτυξη παρεμβάσεων που θα προάγουν την ασφαλή χρήση και, όπου ενδείκνυται, τη σταδιακή διακοπή τους. Παράλληλα υπογραμμίζεται η σημασία της ενημέρωσης των επαγγελματιών υγείας και των ασθενών σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με τη μακροχρόνια χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων.

Abstract

Anxiety disorders and insomnia are common conditions among older adults and often have a significant impact on their quality of life. Benzodiazepines are frequently prescribed for the management of these conditions due to their anxiolytic, sedative, and hypnotic properties. Current clinical guidelines recommend short-term use, usually for a period of two to four weeks, in order to minimize the risk of adverse effects, dependence, and withdrawal symptoms. Nevertheless, long-term prescribing remains common, particularly among elderly patients.

The aim of this study was to investigate the prevalence of benzodiazepine use among older adults in the region of Mytilene and the community of Ippeios on the island of Lesvos, Greece. Furthermore, the study examined the association between benzodiazepine use and selected demographic, social, and health-related factors. Additional objectives included the identification of the reasons for initiating benzodiazepine treatment, the assessment of patient awareness regarding adverse effects and dependence, and the exploration of attitudes toward medication discontinuation.

The study was conducted using a structured questionnaire administered to 105 older adults attending the Ippeios Primary Healthcare Unit, the Mytilene Health Center, and the Triage Department of the Emergency Unit at Mytilene General Hospital. Data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS).

The findings revealed that 40.0% of the participants were using benzodiazepines, with the majority reporting use for more than one year. Statistically significant associations were identified between benzodiazepine use and gender, multimorbidity, psychological status, and living arrangements. Insomnia and anxiety were the most frequently reported reasons for initiating treatment. In addition, a considerable proportion of participants reported inadequate information regarding potential adverse effects and the risk of dependence.

The results highlight the need for more appropriate prescribing practices, improved patient education, and the implementation of strategies aimed at reducing unnecessary long-term benzodiazepine use among older adults.

Keywords

benzodiazepines, older adults, insomnia, anxiety, multimorbidity, dependence