iv
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσα από το
πρίσμα του Κριτικού Γραμματισμού, της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του
Halliday και του Μοντέλου Πολυγραμματισμών. Στο θεωρητικό μέρος αναλύονται οι
βασικές αρχές της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και η συμβολή τους στην ερμηνεία
κειμένων που σχετίζονται με τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα. Ιδιαίτερη
έμφαση δίνεται στη λειτουργία της γλώσσας ως φορέα ιδεολογίας, εξουσίας και
κοινωνικής αναπαράστασης.
Στο ερευνητικό μέρος μελετώνται τέσσερα κείμενα διαφορετικών φορέων: το μήνυμα
του Υπουργού Παιδείας, το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, ο χαιρετισμός
του Οικουμενικού Πατριάρχη και το άρθρο του ΕΚΠΑ. Μέσα από την ανάλυση των
γλωσσικών επιλογών αναδεικνύονται οι διαφοροποιήσεις στην αναπαραστατική,
διαπροσωπική και κειμενική λειτουργία της γλώσσας. Η έρευνα δείχνει ότι κάθε
κείμενο κατασκευάζει διαφορετικά την ελληνική γλώσσα: ως στοιχείο εθνικής
ταυτότητας, ως πνευματική και θρησκευτική υποχρέωση, ως οικουμενική αξία και ως
αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Οι φορείς λειτουργούν ως αυθεντίες και
κοινωνικά πρότυπα, με τις γλωσσικές στρατηγικές τους να αποτυπώνουν ιδεολογικές
σκοπιμότητες.
Στο διδακτικό μέρος προτείνεται η αξιοποίηση αυτών των κειμένων στη
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και ειδικότερα στην Α΄ Λυκείου. Η διδακτική πρόταση
στηρίζεται στον κριτικό γραμματισμό και στοχεύει στην ανάπτυξη της ικανότητας
των μαθητών να αναγνωρίζουν τη σχέση γλώσσας και εξουσίας, να συγκρίνουν
διαφορετικά είδη λόγου και να καλλιεργούν κριτική στάση απέναντι σε ποικίλες
γλωσσικές πρακτικές. Έτσι, η γλώσσα αναδεικνύεται όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας
αλλά και ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης και πολιτισμικής συνείδησηςiv
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσα από το
πρίσμα του Κριτικού Γραμματισμού, της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του
Halliday και του Μοντέλου Πολυγραμματισμών. Στο θεωρητικό μέρος αναλύονται οι
βασικές αρχές της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και η συμβολή τους στην ερμηνεία
κειμένων που σχετίζονται με τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα. Ιδιαίτερη
έμφαση δίνεται στη λειτουργία της γλώσσας ως φορέα ιδεολογίας, εξουσίας και
κοινωνικής αναπαράστασης.
Στο ερευνητικό μέρος μελετώνται τέσσερα κείμενα διαφορετικών φορέων: το μήνυμα
του Υπουργού Παιδείας, το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, ο χαιρετισμός
του Οικουμενικού Πατριάρχη και το άρθρο του ΕΚΠΑ. Μέσα από την ανάλυση των
γλωσσικών επιλογών αναδεικνύονται οι διαφοροποιήσεις στην αναπαραστατική,
διαπροσωπική και κειμενική λειτουργία της γλώσσας. Η έρευνα δείχνει ότι κάθε
κείμενο κατασκευάζει διαφορετικά την ελληνική γλώσσα: ως στοιχείο εθνικής
ταυτότητας, ως πνευματική και θρησκευτική υποχρέωση, ως οικουμενική αξία και ως
αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Οι φορείς λειτουργούν ως αυθεντίες και
κοινωνικά πρότυπα, με τις γλωσσικές στρατηγικές τους να αποτυπώνουν ιδεολογικές
σκοπιμότητες.
Στο διδακτικό μέρος προτείνεται η αξιοποίηση αυτών των κειμένων στη
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και ειδικότερα στην Α΄ Λυκείου. Η διδακτική πρόταση
στηρίζεται στον κριτικό γραμματισμό και στοχεύει στην ανάπτυξη της ικανότητας
των μαθητών να αναγνωρίζουν τη σχέση γλώσσας και εξουσίας, να συγκρίνουν
διαφορετικά είδη λόγου και να καλλιεργούν κριτική στάση απέναντι σε ποικίλες
γλωσσικές πρακτικές. Έτσι, η γλώσσα αναδεικνύεται όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας
αλλά και ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης και πολιτισμικής συνείδησηςiv
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσα από το
πρίσμα του Κριτικού Γραμματισμού, της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του
Halliday και του Μοντέλου Πολυγραμματισμών. Στο θεωρητικό μέρος αναλύονται οι
βασικές αρχές της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και η συμβολή τους στην ερμηνεία
κειμένων που σχετίζονται με τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα. Ιδιαίτερη
έμφαση δίνεται στη λειτουργία της γλώσσας ως φορέα ιδεολογίας, εξουσίας και
κοινωνικής αναπαράστασης.
Στο ερευνητικό μέρος μελετώνται τέσσερα κείμενα διαφορετικών φορέων: το μήνυμα
του Υπουργού Παιδείας, το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, ο χαιρετισμός
του Οικουμενικού Πατριάρχη και το άρθρο του ΕΚΠΑ. Μέσα από την ανάλυση των
γλωσσικών επιλογών αναδεικνύονται οι διαφοροποιήσεις στην αναπαραστατική,
διαπροσωπική και κειμενική λειτουργία της γλώσσας. Η έρευνα δείχνει ότι κάθε
κείμενο κατασκευάζει διαφορετικά την ελληνική γλώσσα: ως στοιχείο εθνικής
ταυτότητας, ως πνευματική και θρησκευτική υποχρέωση, ως οικουμενική αξία και ως
αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Οι φορείς λειτουργούν ως αυθεντίες και
κοινωνικά πρότυπα, με τις γλωσσικές στρατηγικές τους να αποτυπώνουν ιδεολογικές
σκοπιμότητες.
Στο διδακτικό μέρος προτείνεται η αξιοποίηση αυτών των κειμένων στη
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και ειδικότερα στην Α΄ Λυκείου. Η διδακτική πρόταση
στηρίζεται στον κριτικό γραμματισμό και στοχεύει στην ανάπτυξη της ικανότητας
των μαθητών να αναγνωρίζουν τη σχέση γλώσσας και εξουσίας, να συγκρίνουν
διαφορετικά είδη λόγου και να καλλιεργούν κριτική στάση απέναντι σε ποικίλες
γλωσσικές πρακτικές. Έτσι, η γλώσσα αναδεικνύεται όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας
αλλά και ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης και πολιτισμικής συνείδησηςiv
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσα από το
πρίσμα του Κριτικού Γραμματισμού, της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του
Halliday και του Μοντέλου Πολυγραμματισμών. Στο θεωρητικό μέρος αναλύονται οι
βασικές αρχές της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και η συμβολή τους στην ερμηνεία
κειμένων που σχετίζονται με τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα. Ιδιαίτερη
έμφαση δίνεται στη λειτουργία της γλώσσας ως φορέα ιδεολογίας, εξουσίας και
κοινωνικής αναπαράστασης.
Στο ερευνητικό μέρος μελετώνται τέσσερα κείμενα διαφορετικών φορέων: το μήνυμα
του Υπουργού Παιδείας, το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, ο χαιρετισμός
του Οικουμενικού Πατριάρχη και το άρθρο του ΕΚΠΑ. Μέσα από την ανάλυση των
γλωσσικών επιλογών αναδεικνύονται οι διαφοροποιήσεις στην αναπαραστατική,
διαπροσωπική και κειμενική λειτουργία της γλώσσας. Η έρευνα δείχνει ότι κάθε
κείμενο κατασκευάζει διαφορετικά την ελληνική γλώσσα: ως στοιχείο εθνικής
ταυτότητας, ως πνευματική και θρησκευτική υποχρέωση, ως οικουμενική αξία και ως
αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Οι φορείς λειτουργούν ως αυθεντίες και
κοινωνικά πρότυπα, με τις γλωσσικές στρατηγικές τους να αποτυπώνουν ιδεολογικές
σκοπιμότητες.
Στο διδακτικό μέρος προτείνεται η αξιοποίηση αυτών των κειμένων στη
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και ειδικότερα στην Α΄ Λυκείου. Η διδακτική πρόταση
στηρίζεται στον κριτικό γραμματισμό και στοχεύει στην ανάπτυξη της ικανότητας
των μαθητών να αναγνωρίζουν τη σχέση γλώσσας και εξουσίας, να συγκρίνουν
διαφορετικά είδη λόγου και να καλλιεργούν κριτική στάση απέναντι σε ποικίλες
γλωσσικές πρακτικές. Έτσι, η γλώσσα αναδεικνύεται όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας
αλλά και ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης και πολιτισμικής συνείδησηςiv
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας μέσα από το
πρίσμα του Κριτικού Γραμματισμού, της Συστημικής Λειτουργικής Γραμματικής του
Halliday και του Μοντέλου Πολυγραμματισμών. Στο θεωρητικό μέρος αναλύονται οι
βασικές αρχές της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου και η συμβολή τους στην ερμηνεία
κειμένων που σχετίζονται με τη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα. Ιδιαίτερη
έμφαση δίνεται στη λειτουργία της γλώσσας ως φορέα ιδεολογίας, εξουσίας και
κοινωνικής αναπαράστασης.
Στο ερευνητικό μέρος μελετώνται τέσσερα κείμενα διαφορετικών φορέων: το μήνυμα
του Υπουργού Παιδείας, το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, ο χαιρετισμός
του Οικουμενικού Πατριάρχη και το άρθρο του ΕΚΠΑ. Μέσα από την ανάλυση των
γλωσσικών επιλογών αναδεικνύονται οι διαφοροποιήσεις στην αναπαραστατική,
διαπροσωπική και κειμενική λειτουργία της γλώσσας. Η έρευνα δείχνει ότι κάθε
κείμενο κατασκευάζει διαφορετικά την ελληνική γλώσσα: ως στοιχείο εθνικής
ταυτότητας, ως πνευματική και θρησκευτική υποχρέωση, ως οικουμενική αξία και ως
αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Οι φορείς λειτουργούν ως αυθεντίες και
κοινωνικά πρότυπα, με τις γλωσσικές στρατηγικές τους να αποτυπώνουν ιδεολογικές
σκοπιμότητες.
Στο διδακτικό μέρος προτείνεται η αξιοποίηση αυτών των κειμένων στη
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και ειδικότερα στην Α΄ Λυκείου. Η διδακτική πρόταση
στηρίζεται στον κριτικό γραμματισμό και στοχεύει στην ανάπτυξη της ικανότητας
των μαθητών να αναγνωρίζουν τη σχέση γλώσσας και εξουσίας, να συγκρίνουν
διαφορετικά είδη λόγου και να καλλιεργούν κριτική στάση απέναντι σε ποικίλες
γλωσσικές πρακτικές. Έτσι, η γλώσσα αναδεικνύεται όχι μόνο ως μέσο επικοινωνίας
αλλά και ως εργαλείο κοινωνικής ενδυνάμωσης και πολιτισμικής συνείδησης

This study examines the International Day of the Greek Language through the
the prism of Critical Literacy, its Systemic Functional Grammar
Halliday and the Multiliteracy Model. The theoretical part analyzes the
basic principles of Critical Speech Analysis and their contribution to interpretation
texts related to linguistic and cultural identity. Special
emphasis is placed on the function of language as a carrier of ideology, power and
social representation.
In the research part, four texts of different bodies are studied: the message
the Minister of Education, the message of the Archbishop of Australia, the greeting
the Ecumenical Patriarch and the article of the National and Kapodistrian University of Athens. Through the analysis of
language choices are highlighted the differences in representation,
interpersonal and textual function of language. Research shows that every
text constructs the Greek language differently: as an element of national
identity, as a spiritual and religious obligation, as a universal value and as
subject of scientific study. The bodies act as authorities and
social norms, with their language strategies illustrating ideological
Expediencies.
In the teaching part it is proposed to use these texts in
secondary education, especially in high school. The teaching proposal
Relies on critical literacy and aims at the development of competence
students to recognize the relationship between language and authority, to compare
different kinds of speech and to cultivate a critical attitude towards a variety
language practices. Thus, language emerges not only as a means of communication
but also as a tool for social empowerment and cultural consciousness.