Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη διδακτική αξιοποίηση της ποντιακής διαλέκτου μέσω ποντιακών δημοτικών τραγουδιών στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στόχος της έρευνας είναι η ένταξη διαλεκτικών στοιχείων στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ΄ Γυμνασίου, μέσα από τον σχεδιασμό διδακτικών σεναρίων βασισμένων στο μοντέλο των πολυγραμματισμών, τα οποία ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και την καλλιέργεια γλωσσικών και πολιτισμικών δεξιοτήτων. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας και αναλύεται το φαινόμενο της γλωσσικής ποικιλίας. Αρχικά, εξετάζονται οι κοινωνικές, γεωγραφικές και λειτουργικές γλωσσικές ποικιλίες, με έμφαση στις γεωγραφικές. Παράλληλα, αποσαφηνίζονται οι έννοιες της διαλέκτου και του τοπικού ιδιώματος, ενώ ακολουθεί συνοπτική αναφορά στις βασικότερες νεοελληνικές διαλέκτους και στα κύρια χαρακτηριστικά τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποντιακή διάλεκτο, η οποία αναλύεται στα επίπεδα της φωνολογίας, της μορφολογίας, του συντακτικού και του λεξιλογίου. Στο τρίτο κεφάλαιο διερευνάται η θέση των γλωσσικών ποικιλιών στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών και εξετάζεται η παρουσία διαλεκτικών στοιχείων στο σχολικό εγχειρίδιο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ΄ Γυμνασίου. Παράλληλα, επιχειρείται η βιβλιογραφική ανασκόπηση προηγούμενων ερευνητικών προσεγγίσεων για τη γεωγραφική γλωσσική ποικιλότητα στην εκπαίδευση. Το τέταρτο κεφάλαιο εστιάζει στα είδη και τη θεματολογία των ποντιακών δημοτικών τραγουδιών. Επιλέγονται τρία αντιπροσωπευτικά τραγούδια, τα οποία αναλύονται και αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη των διδακτικών σεναρίων. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές αρχές του μοντέλου των πολυγραμματισμών και αναπτύσσονται τρία διδακτικά σενάρια για το γνωστικό αντικείμενο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στην τάξη της Γ΄ Γυμνασίου. Η εργασία ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα, τη βιβλιογραφία και το παράρτημα, το οποίο περιλαμβάνει τους στίχους των ποντιακών δημοτικών τραγουδιών και την απόδοσή τους στην κοινή νεοελληνική. Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της αξιοποίησης της διαλεκτικής ποικιλίας στη σχολική τάξη, προωθώντας τον σεβασμό στη γλωσσική ετερότητα, τη βιωματική μάθηση, τη διαθεματική προσέγγιση και τη σύνδεση της λογοτεχνίας με την πολιτισμική κληρονομιά των μαθητών. Παράλληλα, ενισχύεται η κριτική σκέψη και η δημιουργική εμπλοκή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό εκπαιδευτικό περιβάλλον σήμερα.

This master’s thesis examines the pedagogical use of the Pontic dialect through Pontic folk songs within the context of secondary education. The aim of the study is to integrate dialectal elements into the teaching of Modern Greek Literature in the third grade of junior high school, through the design of teaching scenarios based on the pedagogy of multiliteracies, which promote active student participation and the development of linguistic and cultural skills. The second chapter presents the theoretical framework of the study and analyzes the phenomenon of linguistic variation. Initially, social, geographical, and functional language varieties are examined, with particular emphasis on geographical varieties. At the same time, the concepts of «dialect» and «dialectal variety» are clarified, followed by a brief overview of the main Modern Greek dialects and their key characteristics. Special emphasis is placed on the Pontic dialect, which is analyzed at the levels of phonology, morphology, syntax, and vocabulary. The third chapter explores the position of linguistic varieties in the national curricula and examines the presence of dialectal elements in the textbook of Modern Greek Literature for the third grade of junior high school. Simultaneously, an in-depth bibliographical review of prior research approaches is carried out, addressing geographical linguistic diversity in the field of education. The fourth chapter focuses on the types and thematic content of Pontic folk songs. Three representative songs are selected, analyzed, and used as the basis for the development of the teaching scenarios. The fifth chapter presents the basic principles of the multiliteracies framework and develops three teaching scenarios for the teaching of Modern Greek Literature in the third grade of junior high school. The thesis concludes with the presentation of the findings, the bibliography, and the appendix, which includes the lyrics of the Pontic folk songs and their translation into Standard Modern Greek. The study highlights the importance of incorporating dialectal variation into the classroom, promoting respect for linguistic diversity, experiential learning, interdisciplinary approaches, and the connection between literature and students’ cultural heritage. At the same time, it enhances critical thinking and students’ creative engagement in the learning process within today’s contemporary multicultural educational environment.