Ο αντιήρωας είναι ο χαρακτήρας της αφήγησης που δε διαθέτει τις συνήθεις ιδιότητες του ήρωα. Όπως υποδηλώνει και το όνομά του, ισοδυναμεί με το ανεστραμμένο ή απόν ηρωικό μοντέλο. Αντί για θάρρος, γενναιότητα, κατά βάση ηθική ακεραιότητα, αρετές και αγνές προθέσεις, υπερφυσικές δυνατότητες που τον κατατάσσουν υπεράνω των ανθρώπων και λίγο πιο κάτω από τους θεούς, ο αντιήρωας συχνά επιδεικνύει ταπεινότητα, ευαλωτότητα, δυσάρεστα συναισθήματα, κοινωνική αποξένωση και μοναχικότητα, δειλία και παθητικότητα την οποία ξεπερνά αποβλέποντας κυρίως σε ιδιοτελείς σκοπούς ή την επιβίωση, ενώ περιφρονώντας την τυπική συμπεριφορά βαδίζει σε μια ηθικά γκρίζα περιοχή. Ωστόσο, έχει στιγμές λύτρωσης και εμφορείται με θετικές και αρνητικές ποιότητες που τον καθιστούν σύνθετο χαρακτήρα. Η πολυπλοκότητα του πρωταγωνιστικού αυτού χαρακτήρα τον διακρίνει από τον ανταγωνιστή και τον κακό. Αν και προς το τέλος της ταινίας μπορεί να αποκαλυφθεί ότι ενστερνίστηκε κίνητρα ηρωικά, στην περίπτωσή του λειτουργούν διαφορετικά οι ταυτοποιητικοί μηχανισμοί και το ταξίδι του αντιήρωα επιδέχεται διαφοροποιήσεις συγκριτικά με αυτό των ηρώων. Πάρα ταύτα οι διαχωριστικές γραμμές είναι θολές, ενώ τα ηρωικά και αντιηρωικά χαρακτηριστικά διαμορφώνονται ανάλογα με τις περιρρέουσες κοινωνικές συνθήκες.

Η παρούσα διπλωματική εργασία, λοιπόν, πραγματεύεται την εμφάνιση και εξέλιξη του χαρακτήρα του αντιήρωα έως την επικράτησή του στη σύγχρονη οπτικοακουστική αφήγηση. Το ερευνητικό ερώτημα είναι: ποια χαρακτηριστικά συγκροτούν την ταυτότητα του αντιήρωα, πώς λειτουργούν οι ταυτοποιητικοί μηχανισμοί στην περίπτωση τηλεοπτικών και κινηματογραφικών αφηγήσεων με αντιήρωες και ποιες τεχνικές εξασφαλίζουν την εμπλοκή του κοινού.

Στην πρώτη ενότητα του θεωρητικού μέρους αντιπαραβάλλεται ο αντιήρωας με τον ήρωα και κατόπιν ιστορικής ανασκόπησης εξάγεται η τυπολογία τους. Η δεύτερη ενότητα επικεντρώνεται στην απεικόνιση του αντιήρωα στο σενάριο, τη διαφοροποίησή του από άλλους χαρακτήρες και τη λειτουργία των ταυτοποιητικών μηχανισμών. Στο τρίτο μέρος εφαρμόζονται τα παραπάνω ευρήματα στον αντιήρωα πρωταγωνιστή της ταινίας Έτερος Εγώ (2021), η οποία αξιοποιείται ως μελέτη περίπτωσης και αφόρμησης για το δημιουργικό μέρος που ακολουθεί. Σε αυτό ανιχνεύονται εκδηλώσεις αντιηρωισμού στον πρωταγωνιστή της ταινίας μικρού μήκους με τίτλο Παράλληλοι Κόσμοι (2025).

The antihero is the kind of character who lacks the main characterics of a hero. As the term reveals, the antihero represents an inverted or absent heroic model. Rather than courage, bravery, clear moral integrity, virtues, ethical intentions and supernatural abilities which elevate the antihero above humans and closer to Gods, the antihero often demonstrates humility, vulnerability, negative emotions, social alienation and loneliness, lack of courage and passivity, which the antihero overcomes primarily in pursuit of self-serving goals or survival, while the antihero disregards conventional behavior and operates within a morally gray space. Yet, moments of redemption occur, and the coexistence of positive and negative traits defines the antihero as a rounded character. This complexity distinguishes the antiheroic protagonist from the antagonist and the villain. Although towards the end of a film the character may be revealed to have adopted heroic motives, the empathy and sympathy function differently and the antihero’s journey differs from that of the traditional hero. Despite this, the boundaries between heroism and antiheroism remain blurred, as their characteristics are shaped by social conditions.

This master’s thesis examines the introduction and development of the antiheroic character and its eventual dominance in contemporary audiovisual storytelling. The central research questions are which characteristics constitute the antihero, how empathy and sympathy operate in television and cinematic narratives featuring antiheroes and which narrative techniques ensure audience engagement.

In the first section of the theoretical part, the antihero is contrasted with the hero, followed by a historical overview and a typology of both figures. The second section focuses on the representation of the antihero in the screenplay, the differences between the antihero and other character types and the function of empathy and sympathy. The third section applies these findings to the antiheroic protagonist of the film Eteros Ego (2021), which serves as a case study and a point of departure for the creative part of the thesis. In this final part, antiheroic characteristics are explored in the protagonist of the short film Parallel Worlds (2025).