Η διαχείριση των αδέσποτων ζώων συντροφιάς αποτελεί ένα διαχρονικό και πιεστικό πρόβλημα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση (ΤΑ) στην Ελλάδα. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) αντιμετωπίζουν σοβαρές οργανωτικές αδυναμίες, γραφειοκρατικές δυσκαμψίες και ανεπάρκεια πόρων, γεγονός που έχει επισημανθεί και σε επίσημες εκθέσεις ελέγχου, όπως η Έκθεση 3/2023 του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τον ρόλο και τη σκοπιμότητα αξιοποίησης της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ΚΑΛΟ) ως ενός καινοτόμου θεσμικού εργαλείου για την αποτελεσματική και βιώσιμη αντιμετώπιση του ζητήματος. Κεντρικός στόχος της έρευνας είναι η ανάπτυξη ενός επιχειρησιακού μοντέλου για την Ίδρυση και Λειτουργία του Κέντρου Φιλοξενίας Αδέσποτων Ζώων στον Δήμο Κορινθίων.

Η μεθοδολογία της έρευνας είναι τριμερής:

1.     Θεσμική Ανάλυση: Διερευνάται η συμβατότητα και η συνέργεια ανάμεσα στο Ν. 4430/2016 (για την ΚΑΛΟ) και στον Ν. 4830/2021 (για τα ζώα συντροφιάς).

2.     Μελέτη Διεθνών Πρακτικών: Αναλύονται παραδείγματα από την Ευρώπη (π.χ. Ιταλία, Ισπανία) που αξιοποιούν φορείς ΚΑΛΟ στη διαχείριση των αδέσποτων.

3.     Πρωτογενής Ποσοτική Έρευνα: Διεξάγεται έρευνα με ερωτηματολόγιο σε δείγμα δημοτών του Δήμου Κορινθίων για να καταγραφεί η στάση τους απέναντι στη λειτουργία ενός φορέα ΚΑΛΟ για τη διαχείριση των αδέσποτων και η πρόθεση συμμετοχής τους στην πρωτοβουλία αυτή.

Τα ευρήματα της έρευνας είναι καθοριστικά, καθώς αναδεικνύουν τη θετική στάση και την υψηλή πρόθεση συμμετοχής των πολιτών στη λειτουργία ενός φορέα ΚΑΛΟ για τη διαχείριση των αδέσποτων. Βάσει των ευρημάτων και της θεσμικής ανάλυσης, προτείνεται η λειτουργία του Κέντρου Φιλοξενίας μέσω Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης (ΚοινΣΕπ). Η πρόταση αυτή αποτελεί την πιο τεκμηριωμένη θεσμική απάντηση στα προβλήματα του Δήμου, καθώς η ΚοινΣΕπ διασφαλίζει επιχειρησιακή ευελιξία, κοινωνική λογοδοσία και μέγιστο κοινωνικό αντίκτυπο (π.χ. απασχόληση ευάλωτων ομάδων). Η εργασία παρέχει ένα λεπτομερές, βιώσιμο και καινοτόμο επιχειρησιακό μοντέλο που μπορεί να λειτουργήσει ως πιλότος καλής πρακτικής για άλλους ΟΤΑ σε εθνικό επίπεδο.

The management of stray companion animals constitutes a persistent and pressing challenge for Local Government Authorities (LGAs) in Greece. Municipalities face significant administrative weaknesses, bureaucratic constraints, and resource shortage, a fact highlighted even in official reports, including the 3/2023 Audit Report of the Hellenic Court of Audit.

This diploma thesis examines the role and potential of the Social and Solidarity Economy (SSE) as an innovative institutional tool for addressing this problem in a sustainable and effective manner. The central objective of the research is to develop a comprehensive business model for the Establishment and Operation of a Stray Animal Shelter in the Municipality of Corinth.

The research methodology is threefold:

1. Institutional Analysis: Investigating the compatibility and synergy between Law 4430/2016 (on SSE) and Law 4830/2021 (on companion animals welfare).
2. International Practice Review: An analysis of European examples (e.g., Italy, Spain) that utilize SSE organizations in stray animal management.
3. Primary Quantitative Research: Conducting a survey with a sample of citizens in the Municipality of Corinth to record their attitudes toward the operation of an SSE entity for the management of stray animals, as well as their intention to participate in such an initiative.,

The research findings are crucial, highlighting the positive attitude and high willingness of citizens to participate in the operation of an SSE entity for stray animal management. Based on these results and the institutional analysis, the operation of the Shelter is proposed through a Social Cooperative Enterprise (SCE). This model constitutes the most evidence-based institutional response to the Municipality’s problems, as the SCE ensures operational flexibility, social accountability, and maximized social impact (e.g., employment of vulnerable groups). The thesis provides a detailed, sustainable, and innovative business model that can serve as a pilot for best practice for other LGAs nationwide.