Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ως έναν εμβληματικό αστικό χώρο όπου διασταυρώνονται η ιστορική εμπειρία, η συλλογική μνήμη και το δίκαιο. Από την ανέγερσή τους τη δεκαετία του 1930 για τη στέγαση προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής έως τις σύγχρονες συζητήσεις για τη διαχείριση και αξιοποίησή τους, τα Προσφυγικά συγκεντρώνουν πολλαπλά ιστορικά στρώματα που συνδέονται με τον Μεσοπόλεμο, την Κατοχή, τον Εμφύλιο και τις μεταπολεμικές μεταβολές του αστικού ιστού της Αθήνας. Η μελέτη προσεγγίζει το συγκρότημα ως «τόπο μνήμης», όπου η ιστορική εμπειρία εγγράφεται στον αστικό χώρο και επανανοηματοδοτείται μέσα από κοινωνικές, πολιτικές και θεσμικές διαδικασίες.

Κεντρικό αντικείμενο της έρευνας αποτελεί η διπλή ταυτότητα των Προσφυγικών: αφενός ως φορέα ιστορικής και συλλογικής μνήμης και αφετέρου ως αντικείμενο νομικής ρύθμισης, διοικητικής διαχείρισης και αστικού σχεδιασμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάλυση του νομικού καθεστώτος του συγκροτήματος μέσα από τη μελέτη νομοθετικών διατάξεων και της σχετικής νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, που αποτυπώνουν τη διαχρονική ρύθμιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και την αναγνώριση του μνημειακού χαρακτήρα των κτιρίων. Μέσα από μια διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει ιστορική, κοινωνική και νομική ανάλυση, η εργασία επιδιώκει να αναδείξει πώς η μνήμη, η πολιτική και το δίκαιο αλληλεπιδρούν στη διαμόρφωση και τη διαχείριση του συγκεκριμένου αστικού χώρου.

This thesis examines the Refugee Housing Complex on Alexandras Avenue in Athens as a significant urban site where historical experience, collective memory, and legal regulation intersect. Built in the 1930s to accommodate refugees from the Asia Minor Catastrophe, the complex embodies multiple historical layers connected to the interwar period, the German Occupation, the Greek Civil War, and the post-war transformations of Athens’ urban landscape. The study approaches the complex as a “site of memory,” where historical experience is materially inscribed in urban space and continuously reinterpreted through social, political, and institutional processes.

The central focus of the research is the dual identity of the Refugee Buildings: on the one hand, as a carrier of historical and collective memory, and on the other, as an object of legal regulation, administrative management, and urban planning. Emphasis is placed on the analysis of the legal status of the complex through the examination of legislative provisions,  and the relevant case law of the Council of State (Greek Supreme Administrative Court), which document the historical evolution of the ownership regime and the recognition of the buildings’ monument status. Through an interdisciplinary approach combining historical, social, and legal analysis, the thesis highlights how memory, politics, and law interact in shaping and managing this urban site.